International Anatolian Imam Hatip High Schools from the Perspective of School Administrators

Öz

This study aims to evaluate the current situation of International Anatolian Imam Hatip High Schools (IAIHS) from the perspective of school administrators and to reveal the strengths and weaknesses of these institutions, the opportunities they offer and the threats they face. In the study, in which a phenomenological design was adopted within the framework of qualitative research approach, semi-structured interviews were conducted with 13 school administrators working at IAIHS in 13 different provinces of Turkey. The data were categorised thematically through content analysis. The findings revealed that the strengths are grouped under three main headings: educational programmes, cultural transfer and social diversity, and management and institutional support, while the weaknesses are academic difficulties, administrative problems and social adaptation problems. The research emphasises that IAIHS have opportunities to increase Turkey's soft power, expand international cooperation, and strengthen cultural interaction, but face threats such as political-bureaucratic obstacles, public perception problems, and lack of financial sustainability. As a result, it is suggested that language training, curriculum standardisation, improvement of bureaucratic processes and sustainable financing models should be developed to increase the effectiveness of these schools.

Anahtar Kelimeler

• school administrator
• student
• International education
• International Anatolian Imam Hatip High Schools

Okul Yöneticilerinin Perspektifinden Uluslararası Anadolu İmam Hatip Liseleri

Öz

Bu araştırma, Uluslararası Anadolu İmam Hatip Liselerinin (UAİHL) mevcut durumunu okul yöneticilerinin perspektifinden değerlendirerek bu kurumların güçlü ve zayıf yönlerini, sunduğu fırsatları ve karşılaştığı tehditleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye’nin 13 farklı ilinde faaliyet gösteren UAİHL’lerde görev yapan 13 okul yöneticisiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle tematik olarak çözümlenmiştir. Bulgular, güçlü yönlerin eğitim-öğretim programları, kültürel aktarım ve sosyal çeşitlilik ile yönetim ve kurumsal destek gibi üç ana başlıkta toplandığını, zayıf yönlerin ise akademik zorluklar, yönetimsel sorunlar ve sosyal uyum problemleri olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma, UAİHL'lerin Türkiye'nin yumuşak gücünü artırma, uluslararası iş birliklerini genişletme ve kültürel etkileşimi güçlendirme fırsatlarına sahip olduğunu ancak politik-bürokratik engeller, toplumsal algı sorunları ve finansal sürdürülebilirlik eksiklikleri gibi tehditlerle karşılaştığını vurgulamaktadır. Sonuç olarak, bu okulların etkinliğini artırmak için dil eğitimi, müfredat standardizasyonu, bürokratik süreçlerin iyileştirilmesi ve sürdürülebilir finansman modellerinin geliştirilmesi gerektiği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• okul yöneticisi
• öğrenci
• Uluslararası eğitim
• Uluslararası Anadolu İmam Hatip Lisesi

Kaynakça

1. Altbach, P. G., & Knight, J. (2007). The internationalization of higher education: Motivations and realities. Journal of Studies in International Education, 11(3–4), 290–305. https://doi.org/10.1177/1028315307303542
2. Ayhan, H. (2004). Türkiye’de din eğitimi. Dem Yayınları.
3. Baskın, S., & Erkmen, İ. (2023). Türkçenin yabancı bir dil olarak öğretiminde yeni bir adım: Uluslararası İmam Hatip Liseleri ve öğrencilerin bu okulları tercih nedenleri üzerine bir araştırma. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (11), 737-751.
4. Bayezit, B. (2017). Kamu diplomasisi bağlamında uluslararası eğitim ve Türkiye. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 14(55), 45–63.
5. Bayezit, F. (2017). Yumuşak güç unsuru olarak Uluslararası İmam Hatip Liseleri. Talim, 1(2), 293–309. https://doi.org/10.12738/talim.2017.2.0015
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2024). Bilimsel araştırma yöntemleri (36. Baskı). Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789944919289
7. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications.
8. Creswell, J. W. (2014). Nitel araştırma yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.

9. Deming, W. E. (1986). Out of the crisis. MIT Center for Advanced Engineering Study.
10. Gönültaş, M., Kul, A., & Al-Khatib, A. (2023). Uluslararası öğrencilerin uyum problemleri ve bu problemlerle baş etme stratejileri: Bir durum çalışması. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 60-69.
11. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Communication and Technology Journal, 30(4), 233–252. https://doi.org/10.1007/BF02765185
12. Gürel, E., & Tat, M. (2017). SWOT analysis: A theoretical review. Journal of International Social Research, 10(51), 994–1006.
13. Helms, M. M., & Nixon, J. (2010). Exploring SWOT analysis—Where are we now? Journal of Strategy and Management, 3(3), 215–251. https://doi.org/10.1108/17554251011064837
14. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research, and practice (9th ed.). McGraw-Hill.
15. Knight, J. (2004). Internationalization remodeled: Definition, approaches, and rationales. Journal of Studies in International Education, 8(1), 5–31. https://doi.org/10.1177/1028315303260832
16. Knight, J. (2013). The changing landscape of higher education internationalisation – for better or worse? Perspectives: Policy and Practice in Higher Education, 17(3), 84–90. https://doi.org/10.1080/13603108.2012.753957
17. Koyuncu, A., & Birekul, M. (2014). Bir model arayışı olarak Uluslararası İmam Hatip Liseleri. Muhafazakâr Düşünce, 10(40), 171–188.
18. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Millî eğitim istatistikleri: Örgün eğitim 2023-2024. Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı. 25 Kasım 2025 tarihinde https://sgb.meb.gov.tr/www/mill-egitim-istatistikleri-orgun-egitim-2023-2024/icerik/629 adresinden erişildi.
19. Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü. (2021a). Uluslararası Anadolu İmam Hatip Liseleri vizyon belgesi. 25 Kasım 2025 tarihinde https://dogm.meb.gov.tr/pdf/UAIHL_Tanitim.pdf adresinden erişildi.
20. Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü. (2021b). Uluslararası Anadolu İmam Hatip Liseleri. 25 Kasım 2025 tarihinde https://dogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2019_05/03120037_UluslararasY__AYHL_TU776RKC807E.pdf adresinden erişildi.
21. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). Sage Publications.
22. Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü. (2025). Uluslararası Anadolu İmam Hatip Liseleri vizyon belgesi ve uygulama usul ve esasları. 25 Kasım 2025 tarihinde https://dogm.meb.gov.tr adresinden erişildi.
23. Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. Public Affairs.
24. Öcal, M. (2011). İmam hatip liselerinin tarihsel gelişimi ve fonksiyonları. Ensar Neşriyat.
25. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Pegem Akademi.
26. Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). Jossey-Bass.
27. Türkiye Diyanet Vakfı. (2017). 2017 İmam Hatip Lisesi bursları başvuru kılavuzu. 25 Kasım 2025 tarihinde https://diyanetburslari.tdv.org/wp-content/uploads/2021/02/IHL-Basvuru-Kilavuzu-2021-TR.pdf adresinden erişildi.
28. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
29. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Sage Publications.
30. Yükseköğretim Kurulu. (2025). Yurt dışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar. 25 Kasım 2025 tarihinde https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/493 adresinden erişildi.
31. Zengin, Z. S. (2016). II. Meşrutiyet’ten günümüze Türkiye’de din eğitimi. Çamlıca Yayınları.