PHRASAL VERBS DONE BY al- IN KIRIM TATAR TURKISH

Abstract

Phrasal verbs with no doubt are one of the expression form in Turkish. We can come across these compound verbs in every phase of Turkish language with many examples. Phrasal verbs are one of the most important applied way of expression in almost every language because of their power and fluency that add to the exposition. Turkish is one of the richest language from the point of phrasal verbs. Researches proofs this, too. The number of phrasal verbs determined in the limited literarial texts which were written at certain eras, has even exposed this reality distinctly. Not only Turkey’s Turkish but also other Turkish dialects are also rich from the point of phrasal verbs. al- verb in Kırım Tatat Turkish dialect is one of the verb which forms many phrasal verb. Phrasal verbs formed by the al- in Kırım Tatar Turkish literatural language are emphasized in this study. Phrasal verbs formed by al- are examined in different aspect and the reached results are presented in to consideration.

Keywords

• Kırım Tatar Turkish
• verb
• the combined verb
• phrasal verb.

KIRIM TATAR TÜRKÇESİNDE al- İLE YAPILAN DEYİM FİİLLERİ

Öz

Türkçenin en zengin ifade şekillerinden biri, hiç şüphesiz, deyim fiilleridir. Bu birleşik fiiller, Türk dilinin her safhasında zengin örnekleri ile karşımıza çıkan ifade şekilleridir. Deyim fiilleri, anlatıma kattıkları güçten ve kıvraklıklardan dolayı hemen hemen bütün dillerde başvurulan en önemli ifade yollarından biridir. Ancak Türkçe, deyim fiilleri bakımından belki de dünyanın en zengin dillerindendir. Yapılan araştırmalar da bunu göstermektedir. Belli dönemlerde yazılmış sınırlı sayıdaki edebî metinlerden tespit edilen deyim fiillerinin sayısı bile bunu tüm açıklığı ile ortaya koymuştur. Sadece Türkiye Türkçesi değil, diğer Türk lehçeleri de bu bakımdan son derece zengindir. Kırım Tatar Türkçesindeki al- da en çok deyim fiili oluşturan fiillerden biridir. Bu çalışmada Kırım Tatar Türkçesi edebî dilinde al- ile oluşturulan deyim fiilleri üzerinde durulmuştur. al- fiili ile oluşturulan deyim fiilleri çeşitli yönleri ile incelenmiş, varılan sonuçlar dikkatlere sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kırım Tatar Türkçesi
• fiil
• birleşik fiil
• deyim fiili.

Kaynakça

1. Aksan, D. (2002). Anadilimizin Söz Denizinde, Ankara, Bilgi Yayınevi Aksan, D. (2005). Türkçenin Zenginlikleri İncelikleri, Ankara, Bilgi Yayınevi
2. Alyılmaz, C. (2003). “Türkçede Fiil Deyimleri ve Öğretimi Üzerine”, Türk Dili, Ankara, 620, 148-156.
3. Asanov, Ş. A., Garkavets, A. N., Üseinov, S. M. (1988). Kırım Tatarca-Rusça Lugat, Kiyev “Radyanska Şkola”
4. Ayder, M. (1984). Praktikum po Grammatike Tatarskogo Yazıka, Taşkent, Ukituvçi Neşriyat
5. Ertane Baydar, A. S. (2002). Kırım Tatar Türkçesinde Anlamca Kaynaşmış- Deyimleşmiş Birleşik Fiiller ve Bu Fiillerin Ögretimdeki Yeri, Atatürk Üni- versitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Erzu- rum
6. Gülsevin, S. (2002). “Yüklemi Deyimleşmiş Birleşik Fiil Olan Cümlelerde Özne”,
7. Türk Dili, Ankara, 609, 602-618.
8. Karahan, L. (2001) “Dil İçinde Deyimlerin Yeri Nedir?”, Türk Kültürü, 157-159. Korkmaz, Z. (1998). “Türkçede Birleşik Fiiller ve Anlam Kaymaları”, Türk Dili,

9. Ankara, 559, 3-14.
10. Öztürk, D. (1997). Türkiye Türkçesinde Anlamca Kaynaşmış-Deyimleşmiş Birleşik Fiiller, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yük- sek Lisans Tezi), Ankara
11. Mustafayev, E. M. (1996). Büyük Rusça-Türkçe Sözlük, İstanbul, Engin Yay.
12. Türkçe Sözlük (2005). Ankara, TDK Yay. 10. Baskı.
13. Useinov, C. M. (2005). Kırım Tatarca-Rusça Lugat, Simferopol
14. Yüceol-Özenen, M. (2001). “Türkçe Deyimler Üzerine Birkaç Söz”, Türk Dili, An- kara, 600, 869-879.
15. Yüksel, Z. (1992). Kırım, Kazan ve Başkurt Türkçelerinde Fiil, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara