Araştırma Makalesi

ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi

Cilt: 20 Sayı: 2 30 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi

Öz

Bu çalışmanın amacı ABD ile Çin arasında özellikle geride bıraktığımız on yıl boyunca yükselen rekabeti nadir toprak elementleri tedarik ve kontrolü üzerinden ortaya koymak ve bunun hem iki ülke arasında hem de dünya geneli için ekonomik, askeri ve siyasal açılardan yaratabileceği muhtemel sonuçları irdelemektir. Obama başkanlığının ikinci döneminden başlayarak Asya-Pasifik'e öncesinden daha fazla odaklanan ABD, Çin ile daha sıklıkla gerilim yaşamaktadır. Obama’nın ardından Trump döneminde ABD ile Çin arasındaki rekabet daha da sertleşmiş ve bu durum akademik literatüre “ticaret savaşları” olarak yansımıştır. Nadir toprak elementleri, ABD ile Çin arasında çok boyutlu olarak cereyan etmekte olan Asya-Pasifik’te liderlik rekabetinin pek görünmeyen, ancak stratejik değeri yüksek bir boyutunu teşkil etmektedir. Bu elementler savunma ve iletişim gibi kritik önemdeki sektörlerde kullanılıyor olmasından dolayı konu özellikle Biden yönetimi tarafından öncelikli konular arasına alınmıştır. Dünya nadir toprak elementleri üretiminin %60'ından fazlasının Çin tarafından gerçekleştiriliyor olması ABD ve müttefikleri açısından Çin’e karşı ciddi bir bağımlılık yaratmaktadır. Tayvan, Güney Çin Denizi ya da başka bir jeopolitik nedenle Pekin ile yaşanabilecek bir kriz durumunda ABD ve müttefik olduğu devletlerin iktisadi ve askeri anlamda ciddi zarar görme ihtimali bulunmaktadır. Ayrıca nadir toprak elementlerinin tedarik zincirinde yaşanabilecek bir sorunun küresel ekonomi üzerinde de yıkıcı etkileri olması ihtimal dahilindedir. Bu çalışmada Obama, Trump ve Biden dönemlerindeki ABD-Çin ilişkileri özellikle nadir toprak elementleri bağlamında analiz edilmiş, ABD'nin askeri ve ekonomik açıdan karşı karşıya kaldığı risklerin değerlendirmesi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırmada etik kurulu raporuna gerek yoktur.

Kaynakça

  1. Anadolu Ajansı. (2020, 15 Temmuz), ABD Başkanı Donald Trump Çin'e yönelik yeni adımları açıkladı, 27 Mayıs 2021 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-baskani-donald-trump-cine-yonelik- yeni-adimlari-acikladi-/1910728 adresinden alındı.
  2. Aran, B. (2021), Çin: Günümüzdeki yeni hegemon güç, TEPAV değerlendirme notu, Ocak.
  3. BBC News Türkçe. (2020, 18 Haziran), ABD'den Çin yetkililerine 'Uygur' yaptırımı, 27 Mayıs 2021 tarihinde https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-53087364 adresinden alındı.
  4. BBC News Türkçe. (2022, 14 Kasım), Biden-Şi Cinping görüşmesi: ABD Başkanı ‘yeni bir Soğuk Savaş olmayacak’ sözü verdi, 28 Ocak 2023 tarihinde https://www.bbc.com/turkce/articles/cw5vx7x79pdo adresinden alındı.
  5. Bradsher, K. (2010), China to tighten limits on rare earth exports, 05 Mayıs 2021 tarihinde New York Times: https://www.nytimes.com/2010/12/29/business/global/29rare.html adresinden alındı.
  6. Calap, A. (2021), Koronavirüs salgının rekabetçi büyük güçler arasındaki ilişkilere etkisi, Turkish Studies- Economy, 16(1), (105-139), https://dx.doi.org/10.47644/TurkishStudies.45546.
  7. Carnegie Endowment. (2024), Emerging powers’ reserves of critical minerals, https://www.instagram.com/carnegieendow/p/C5lw6P-ucuU/ adresinden alındı.
  8. Celep, O., Yazıcı, E. Y. ve Deveci, H. (2021), Nadir toprak elementlerinin birincil ve ikincil kaynaklardan üretimi, GÜFBED/GUSTIJ, 11(1), (264-280), https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.765981.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İktisatta Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme, Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

29 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

15 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 20 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Uğur, M. A., & Abbasigil, S. Ö. (2024). ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 313-342. https://izlik.org/JA24CU63RX
AMA
1.Uğur MA, Abbasigil SÖ. ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi. ESAD. 2024;20(2):313-342. https://izlik.org/JA24CU63RX
Chicago
Uğur, Mehmet Ali, ve Serkan Ömer Abbasigil. 2024. “ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi”. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 20 (2): 313-42. https://izlik.org/JA24CU63RX.
EndNote
Uğur MA, Abbasigil SÖ (01 Aralık 2024) ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 20 2 313–342.
IEEE
[1]M. A. Uğur ve S. Ö. Abbasigil, “ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi”, ESAD, c. 20, sy 2, ss. 313–342, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24CU63RX
ISNAD
Uğur, Mehmet Ali - Abbasigil, Serkan Ömer. “ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi”. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 20/2 (01 Aralık 2024): 313-342. https://izlik.org/JA24CU63RX.
JAMA
1.Uğur MA, Abbasigil SÖ. ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi. ESAD. 2024;20:313–342.
MLA
Uğur, Mehmet Ali, ve Serkan Ömer Abbasigil. “ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi”. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 20, sy 2, Aralık 2024, ss. 313-42, https://izlik.org/JA24CU63RX.
Vancouver
1.Mehmet Ali Uğur, Serkan Ömer Abbasigil. ABD-Çin Rekabetinde Yeni Bir Boyut: Nadir Toprak Elementlerinin Politik Ekonomisi. ESAD [Internet]. 01 Aralık 2024;20(2):313-42. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24CU63RX

İletişim Adresi: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 14030 Gölköy-BOLU

Tel: 0 374 254 10 00 / 14 86 Faks: 0 374 253 45 21 E-posta: iibfdergi@ibu.edu.tr

ISSN (Basılı) : 1306-2174 ISSN (Elektronik) : 1306-3553