Etkin Kamu Hizmeti Sunumunda İsrafla Mücadelenin Önemi

Öz

Bu çalışmanın konusunu sosyoekonomik ve yönetsel bir mesele olarak birey, toplum ve devlet yaşamında büyük zararlara ve külfetlere neden olan israfın kamu kurumlarındaki genel görünümü ve israfla mücadele politikalarının etkin kamu hizmeti sunumundaki önemi oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, kamu kaynaklarının kullanımında ve kamu harcamalarının gerçekleştirilmesinde ortaya çıkan israf alanlarını belirlemek, israfla mücadele politikalarına ve tasarruf tedbirlerine uygun hareket etmenin önemini ve gerekliliğini tartışmak ve israfın önlenmesine yönelik çözüm önerilerinde bulunmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Çalışmaya ait temel veri kaynaklarını resmi ve özel kurumlara ait raporlar, dokümanlar ve yayınlar oluştururken yine çalışmada güncel yerli ve yabancı eserlere başvurulmuştur. Çalışmada idari genişlemeyle ve kamu personeli sayısının artmasıyla kamu harcamalarında artış meydana geldiği, yasal ve kurumsal kapasitenin idari etkinliği ve hesap verme sorumluluğunu gerçekleştirmeye yönelik reforme edilmesi gerektiği, denetimlerin mevzuata uygunluğunun yanında kaynakların kullanımında verimliliğin ve toplumsal faydanın sağlanmasına yönelik olması gerektiği ve kamu hizmeti ifasında kusurlu davranışların ve yapılan yanlışların ortaya çıkartılmasına ek olarak sorumlu kişilerin hızlıca tespit edilmesinde kurum içi otokontrol sistemine aracılık edecek bir yapı olarak Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) benzeri bir platformun kamu kurumlarında da oluşturulmasının idari etkinliğin sağlanmasında aracılık edeceği görülmüştür. Çalışmada ayrıca kamu yönetimi ve maliye alanlarında konusu israf olan akademik çalışmalarda büyük bir açığın olduğu ve bu bölümlerde çalışan akademisyenlerin konu üzerinde araştırmalar yaparak alana katkı yapmalarının faydalı olacağı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• İsraf
• tasarruf
• kamu yönetimi
• kamuda tasarruf tedbirleri
• idari etkinlik
• kamuda denetim

The Importance of Combating Waste in Effective Public Service Delivery

Öz

The subject of this study is the general appearance of waste in public institutions. This waste causes significant damage and burden to individual, societal, and state life, and it is a socioeconomic and administrative issue. This study will also examine the importance of anti-waste policies in effective public service delivery. The aim of the study is to identify the areas of waste in the use of public resources and the realization of public expenditures, to discuss the importance and necessity of acting in accordance with anti-waste policies and savings measures, and to propose solutions to prevent waste. In this study, document analysis technique, one of the qualitative research methods, was used. The main sources of data for the study are reports, documents and publications of official and private institutions, and up-to-date domestic and foreign works were consulted for the study. The study revealed that public expenditures have increased as a consequence of administrative expansion and the growth in the number of public personnel. In order to achieve administrative efficiency and accountability, it is necessary to reform the legal and institutional capacity. Furthermore, the study identified that audits should be designed to guarantee the optimal utilisation of resources and social benefit, in addition to adherence to legislation. The establishment of a platform analogous to the Presidential Communication Center (CIMER) within public institutions, as a conduit for the internal self-control system, would facilitate the expedient identification of responsible parties, in addition to the detection of misconduct and errors in the delivery of public services. This would be instrumental in ensuring administrative efficiency. The study also showed that there is a great gap in academic studies on wastage in the fields of public administration and finance and that it would be beneficial for academics working in these departments to contribute to the field by conducting research on the subject.

Anahtar Kelimeler

• Waste
• savings
• public administration
• public austerity measures
• administrative efficiency
• public audit

Kaynakça

1. Akçakaya, M. (2012). Kamu sektöründe performans yönetimi ve uygulamada karşılaşılan sorunlar. Karadeniz Araştırmaları Dergisi, 32, 171‐202.
2. Arslan, A. (2022). Kamu kaynaklarını israf etmenin yasal bir yaptırımı var mı? Ekonomim Serbest Kürsü (15.10.2022). https://www.ekonomim.com/kose-yazisi/kamu-kaynaklarini-israf-etmenin-yasal-bir-yaptirimi-var-mi/671801 (Erişim Tarihi: 07.05.2024).
3. Arslan, A. (2024). Tasarruf tedbirlerine uymamak ne tür yaptırımlar gerektirebilir? Ekonomim Serbest Kürsü (06.05.2024). https://www.ekonomim.com/kose-yazisi/tasarruf-tedbirlerine-uymamak-ne-tur-yaptirimlar-gerektirebilir/741198 (Erişim Tarihi: 13.05.2024).
4. BCRA. (2021). What is saving?. Central Bank of the Argentine Republic, https://www.bcra.gob.ar/BCRAyVos/Aprendiendo-a-ahorrar-que-es-el-ahorro-i.asp (Erişim Tarihi: 10.03.2024).
5. Bilgili, M. S., Akkaya E. ve Demir, A. (2022). Atık önleme ve azaltımı. Kasım Yenigün, Abdulmenaf Turan ve Tuğrul Çamaş (Ed.), Sıfır Atık, (ss. 116-128) içinde. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yayınları.
6. Birpınar, M. E. ve Gürtepe E. (2022). Sıfır atığa giden yol: Türkiye örneği, Kasım Yenigün, Abdulmenaf Turan ve Tuğrul Çamaş (Ed.), Sıfır Atık, (ss. 24-51) içinde. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yayınları.
7. Britannica, The Editors of Encyclopaedia (2023, December 22). Saving. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/money/saving (Erişim Tarihi: 08.05.2024).
8. Ceyhan, H., Okcu M. ve Usta, S. (2024). Kamu görevlilerinin bürokratik yönetim kültürüne yönelik algısı: Hazine ve Maliye Bakanlığında bir uygulama. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15 (2), 877-905.

9. ÇŞİDB. (2019). Sıfır atık nedir?, https://sifiratik.gov.tr/sifir-atik/sifir-atik-nedir# (Erişim Tarihi: 11.05.2024).
10. ÇŞB. (T.Y.). Sıfır atık yönetimi sistemi uygulama kılavuzu. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, https://www.sifiratik.gov.tr/content/files/uploads/24/KAMUKURUM.pdf (Erişim Tarihi: 11.05.2024).
11. Demirezen, İ. (2010). Tüketim toplumunun oluşumu ve din ile etkileşimi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 10 (3), 97 ‐109.
12. Doğruyol, A. (2024). Kamuda tasarruf mu? israf mı?, https://www.birliksagliksen.org.tr/2024/04/21/kamuda-tasarruf-muisraf-mi/ (Erişim Tarihi: 08.05.2024).
13. Dönmez, İ. K. (2011). Tasarruf. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 40, 118-119. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/40/C40013054.pdf (Erişim Tarihi: 10.02.2024).
14. EKOIQ. (2022). Türkiye’de bir yılda 147 titanik ağırlığında gıda çöpe gidiyor!. https://ekoiq.com/2022/09/bugday-dernegi-1-2-ekimde-organik-tarima-giris-etkinligi-duzenliyor/ (Erişim Tarihi: 08.02.2024).
15. EPA. (2023). Recycling basics and benefits. United States Environmental Protection Agency, https://www.epa.gov/recycle/recycling-basics-and-benefits (Erişim Tarihi: 10.06.2024).
16. Eren, V. (2009). Kamu performans yönetiminde ölçüt sorunu: idari faaliyetlerde başarı ölçütleri. Amme İdaresi Dergisi, 42 (2), 1-21.
17. Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2024). Kamuda tasarruf ve verimlilik paketi (13.05.2024), https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2024/05/SN-BAKAN_KAMUDA-TASARRUF-VE-VERIMLILIK-PAKETI.pdf (Erişim Tarihi: 13.04.2024).
18. İLKHA. (2021). Ekonomist Bayraktar: kamuda yapılan israf denetlenmeli tasarruf yapmayanlar cezalandırılmalı. https://ilkha.com/ekonomi/ekonomist-bayraktar-kamuda-yapilan-israf-denetlenmeli-tasarruf-yapmayanlar-cezalandirilmali-167875 (Erişim Tarihi: 05.04.2024).
19. İPA. (2024). Kamu kaynaklarının halk için kullanımında neredeyiz? Türkiye’nin israf karnesi. (Bilgi Notu: Eylül 2024), İstanbul Planlama Ajansı, İBB Kültür A.Ş Yayını.
20. Kabataş, İ. S. (2010). Formülasyonlu ilaç sanayiinde atık minimizasyonu. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
21. Kallek, C. (2001). İsraf. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 23, 178-180. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/23/C23007596.pdf (Erişim Tarihi: 10.02.2024).
22. Karahan, E. (2022). Sıfır atık politikasının iklim değişikliği ile mücadele çalışmalarında ve döngüsel ekonomiye geçiş sürecindeki rolü. Kasım Yenigün, Abdulmenaf Turan ve Tuğrul Çamaş (Ed.), Sıfır Atık, (ss. 372-380) içinde. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yayınları.
23. Karayaman, S. ve Karataş, İ. H. (2022). Yönetimde ödül ve cezaya bakış: okul yöneticileri üzerine bir araştırma. R&S- Research Studies Anatolia Journal, 5 (2), 312-337.
24. Korkmaz, E. (2024). Mali disiplin lafta kaldı; kamuda israf arttı. (17 Eylül 2024), https://www.esfenderkorkmaz.com/mali-disiplin-lafta-kaldi-kamuda-israf-artti/ (Erişim Tarihi: 28.10.2024).
25. OECD. (2021). Government at a Glance-2021 edition: public Employment. https://stats.oecd.org/index.aspx?queryid=107595# (Erişim Tarihi: 13.06.2024).
26. Övgün, B., Özkal Sayan, İ. ve Zengin, O. (2018). Türk kamu yönetiminde performans değerlendirmesi ve denetimi mümkün mü?. Sosyal Bilimler Metinleri, 2, 74-92.
27. Özdemir, M. (2008). Kamu yönetiminde etik. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi 4 (7), 179-195.
28. Parlak, B. (2011). Kamu yönetimi sözlüğü. Bursa: MKM Yayıncılık.
29. SBB. (2023). 12. Kalkınma Planı (2023-2028). Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ankara, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf (Erişim Tarihi: 13.05.2024).
30. SBB. (2024a). Kamu sektörü istihdam sayıları 2024. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ankara, https://www.sbb.gov.tr/kamu-istihdami/ (Erişim Tarihi: 26.10.2024).
31. SBB. (2024b). Vatandaşın bütçe rehberi 2024 yılı bütçesi. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ankara, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2024/01/2024-VatandasinButce-Rehberi.pdf (Erişim Tarihi: 10.05.2024).
32. SBB. (2024c). İstihdam. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ankara, https://www.sbb.gov.tr/istihdam/#:~:text=10%20Haziran%202024%20tarihinde%20a%C3%A7%C4%B1klanan,oran%C4%B1%20ise%20y%C3%BCzde%2049%20oldu. (Erişim Tarihi: 13.06.2024).
33. SESAM. (2020). İsraf üzerine. Sakarya Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (SESAM), https://sesam.sakarya.edu.tr/sites/sesam.sakarya.edu.tr/file/20200120_h_yavuz.pdf (Erişim Tarihi: 08.05.2024).
34. Şen, M. L. (2020). Türkiye’de kamu personel rejiminin sistemsel sorunları. Strategic Public Management Journal, 6 (12), 70-85.
35. TCMB. (T.Y.). Terimler sözlüğü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/0ce9fa91-e7f2-433c-b5bd-2ba67f35f2c4/TCMB-TerimlerSozlugu.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=0ce9fa91-e7f2-433c-b5bd-2ba67f35f2c4 (Erişim Tarihi: 08.05.2024).
36. TDK. (2009). Türkçe sözlük. (10. Baskıdan Tıpkı Basım). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
37. Ticaret Bakanlığı. (2018). Türkiye israf raporu. Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü, Ankara.
38. Tozlu, A. (2014). Kamu kesiminde performans değerlendirme sistemi: iş ve meslek danışmanlarına yönelik bir uygulama önerisi. (Uzmanlık Tezi), Kalkınma Bakanlığı Yayın No: 2908.
39. Türkiye İsrafı Önleme Vakfı. (2024). 2024 yılı israf raporu. https://www.tgmp.net/eyayin/israf_raporu_2024.html (Erişim Tarihi: 22.07.2024).
40. UNEP. (2024). Food Waste Index Report 2024. United Nations Environment Programme, Nairobi.
41. Yazgan, M. S. (2022). Dünyada ve Türkiye’de atık potansiyeli ve sıfır atık trendi. Kasım Yenigün, Abdulmenaf Turan ve Tuğrul Çamaş (Ed.), Sıfır Atık, (ss. 70-82) içinde. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yayınları.
42. Yılmaz, V. ve Turan, A. (2019). Kamuda performans yönetiminin önemi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi XLVI, 313-342.
43. YÖK-TEZ. (2024). Tez tarama (İsraf). Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp (Erişim Tarihi: 15.05.2024).
44. Yüksel, S., Dinçer, H. ve Vatandaş, E. (2022). Kamudaki israfın azaltılması için DEMATEL yöntemi yardımıyla strateji önerilerinin sunulması. Journal of Statistics and Applied Sciences, 6, 48-55.