ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Duygu Uysal Arpacı; Esra Erenler Tekmen

ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Öz

Bu çalışmanın amacı, çalışanların algıladığı örgütsel desteğin yapıcı sapkın işyeri davranışları üzerinde etkili olup olmadığını araştırmaktır. Ayrıca, örgütsel destek algısı ile yapıcı sapkın işyeri davranışları arasındaki ilişkide öz yeterliğin rolü de çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Araştırma verileri toplam 301 özel banka çalışanından elde edilmiştir. Sonuçlar, algılanan örgütsel desteğin yapıcı sapkın işyeri davranışlarının her bir boyutu üzerinde olumlu etkisi olduğunu göstermiştir. Ayrıca, algılanan örgütsel desteğin sadece kişiler arası yapıcı sapkın iş yeri davranışları üzerindeki etkisinde öz yeterliliğin düzenleyici bir rolünün olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AKIN, M. (2008), Örgütsel Destek, Sosyal Destek ve İş/Aile Çatışmalarının Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 25:141–170.
AKSOY, V., ve DİKEN, İ. H. (2009). Rehber Öğretmenlerin Özel Eğitimde Psikolojik Danışma ve Rehberliğe İlişkin Öz Yeterlik Algılarının İncelenmesi, İlköğretim Online, 8 (3): 709-719.
ALLEN, D. G., SHORE, L. M., ve GRİFFETH, R. W. (2003). The Role Of Perceived Organizational Support and Supportive Human Resource Practices in the Turnover Process, Journal of Management, 29(1): 99-118.
APPİAH, M. A. (2015). The Relationship Between Perceived Organizational Support, Ethical Climate and Workplace Deviance, University of Ghana, Doctoral Dissertation, Ghana.
ASELAGE, J., ve EİSENBERGER, R. (2003). Perceived Organizational Support and Psychological Contracts: A Theoretical Integration, Journal of Organazitional Behavior, 24(5): 491-509.
ATAK, D. (2018). Tüketici Yakınlığı ve Tüketici Ulus Merkezciliğinin Yabancı Ürün Satın Alma Niyeti Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
BANERJEE, A. ve SOMANATHAN, R. (2001). A Simple Model of Voice, The Quarterly Journal of Economics, 116 (1): 189-227.
BANDURA, A. (1977). Self-Efficacy: Toward A Unifying Theory of Behavioral Change, Psychological Review, 84(2): 191- 215.

BANDURA, A. (1982). Self-Efficacy Mechanism in Human Agency, American Psychologist, 37(2): 122- 147.
BANDURA, A. (1986). The Explanatory and Predictive Scope of Self-Efficacy Theory, Journal of Social and Clinical Psychology, 4(3): 359-373.
BANDURA, A. (1989). Human Agency in Social Cognitive Theory. American Psychologist, 44(9): 1175- 1184.
BANDURA, A. (2000). Exercise of Human Agency Through Collective Efficacy, Current Directions in Psychological Science, 9(3): 75-78.
BANDURA, A. (2001). Social Cognitive Theory: An Agentic Perspective, Annual Review of Psychology, 52(1): 1-26.
BODANKİN, M. ve TZİNER, A. (2009). Constructive Deviance, Destructive Deviance and Personality: How Do They İnterrelate?, Amfiteatru Economic Journal, 11(26): 549-564.
CAESENS, G. ve STİNGLHAMBER, F. (2014). The Relationship Between Perceived Organizational Support and Work Engagement: The Role of Self-Efficacy and Its Outcomes, Revue Européenne De Psychologie Appliquée European Review of Applied Psychology, 64(5): 259-267.
CARİLLO, K., D., A. (2010). “Introspection within the IS Discipline-Social Cognitive Theory as a Reference Theory for Future Research”, 21. st Australasion Conference on Information Systems, 1-3 December, Brisbane.
CHEN, Z., EİSENBERGER, R., JOHNSON, K. M., SUCHARSKI, I. L. ve ASELAGE, J. (2009). Perceived Organizational Support and Extra-Role Performance: Which Leads to Which?, The Journal of Social Psychology, 149(1): 119-124.
CHEN, M., CHAO, C. C. ve SHELDON, O. J. (2016). Relaxing Moral Reasoning to Win: How Organizational İdentification Relates to Unethical Pro-Organizational Behavior, Journal of Applied Psychology, 101(8): 1082-1096.
CHIU, C.K., LİN, C.P., TSAİ, Y.H., HSİAO, C.Y. (2005). Modeling Turnover Intentions and Their Antecedents Using the Locus of Control as a Moderator: A Case of Customer Service Employees, Human Resource Development Quarterly, 16 (4): 481-499.
COCCİA, C. (1998). Avoiding a Toxic Organization, Nursing Management, 29(5): 32-33.
COLBERT, A.E., MOUNT, M.K., WITT, L.A., HARTER, J.K., ve BARRİCK, M.R. (2004). Interactive Effects of Personality and Perceptions of the Work Situation on Workplace Deviance, Journal of Applied Psychology, 89 (4): 599-609.
COPPLER, Q. Z. (2018). Comparison of Predictors for Constructive and Destructive Deviance, San Francisco State University, Doctoral Dissertation, San Francisco.
ÇUBUKÇU, Z., ve GİRMEN, P. (2007). Öğretmen Adaylarının Sosyal Öz-Yeterlik Algılarının Belirlenmesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1): 1-18.
DAHLİNG, J. J., ve GUTWORTH, M. B. (2017). Loyal Rebels? A Test of The Normative Conflict Model of Constructive Deviance, Journal of Organizational Behavior, 38(8): 1167-1182.
DAL, Ö. G. V., ve EROĞLU, A. H. (2009). Farklı Kişilik Özelliklerine Sahip Bireylerin Risk Algılarının Tüketici Davranışı Açısından İncelenmesi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2): 361-385.
EİSENBERGER, R., HUNTİNGTON, R., HUTCHİSON, S., ve SOWA, D. (1986). Perceived Organizational Support, Journal of Applied Psychology, 71(3): 500-507.
EİSENBERGER, R., FASOLO, P., ve DAVİS-LAMASTRO, V. (1990). Perceived Organizational Support and Employee Diligence, Commitment and Innovation, Journal of Applied Psychology, 75(1), 51-59.
EİSENBERGER, R., CUMMİNGS, J., ARMELİ, S., ve LYNCH, P. (1997). Perceived Organizational Support, Discretionary Treatment and Job Satisfaction, Journal of Applied Psychology, 82(5): 812-820.
EİSENBERGER, R., ARMELİ, S., REXWİNKEL, B., LYNCH, P. D., ve RHOADES, L. (2001). Reciprocation of Perceived Organizational Support, Journal of Applied Psychology, 86(1): 42-51.
ERKOÇ, İ. Ç. (2015). Algılanan Örgütsel Destek ve İş Performansı Arasındaki İlişkide Öz Yeterlilik Faktörünün Düzenleyici Rolü: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma, İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul.
GALBRAİTH, J. R. (1982). Designing The İnnovating Organization. Organizational Dynamics, 10(3): 5-25.
GALPERİN, B. L. (2002). Determinants of Deviance in The Workplace: An Empirical Examination in Canada and Mexico, Concordia Üniversity Social Science İnstute, Doctoral Dissertation, Quebec.
GALPERİN, B. L. (2003). Can Workplace Deviance Be Constructive?. Eds. A. Sagie, S. Stashevsky, M. Koslowsky içinde, Misbehaviour and Dysfunctional Attitudes in Organizations: 154-170, London: Palgrave Macmillan.
GALPERİN, B. L. (2012). Exploring The Nomological Network of Workplace Deviance: Developing and Validating A Measure of Constructive Deviance, Journal of Applied Social Psychology, 42(12): 2988-3025.
GALPERİN, B. L., ve BURKE, R. J. (2006). Uncovering The Relationship Between Workaholism and Workplace Destructive and Constructive Deviance: An Exploratory Study, The International Journal of Human Resource Management, 17(2): 331-347.
GİST, M. E., ve MITCHELL, T. R. (1992). Self-Efficacy: A Theoretical Analysis of It’s Determinants and Malleability., Academy of Management Review, 17(2): 183-211.
GÜNEY, S., AKALIN, Ç., ve İLSEV, A. (2007). Duygusal Örgütsel Bağlılık Gelişiminde Algılanan Örgütsel Destek ve Örgüt Temelli Öz-Saygı, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2): 189-211.
GOULDNER, A. W. (1960). The Norm of Reciprocity: A Preliminary Statement, American Sociological Review, 25 (2): 161-178.
HORNUNG, S., ve ROUSSEAU, D. M. (2007). Active on The Job—Proactive in Change: How Autonomy at Work Contributes to Employee Support for Organizational Change, The Journal of Applied Behavioral Science, 43(4): 401- 426.
HOWELL, J. M., ve HİGGİNS, C. A. (1990). Champions of Technological İnnovation, Administrative Science Quarterly, 35 (2): 317-341.
KANTER, R. M. (1988). Men and Women of The Corporation Revisited, Management Review, 76 (3): 14-16.
KOTAMAN, H. (2008). Özyeterlilik İnancı ve Öğrenme Performansının Geliştirilmesine İlişkin Yazın Taraması, Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21 (1): 111-133.
KURA, K. M., SHAMSUDİN, F. M., ve CHAUHAN, A. (2016). Organisational Trust as A Mediator Between Perceived Organisational Support and Constructive Deviance, International Journal of Business And Society, 17(1): 1-18.
LAWLER III, E. E. (1994). From Job‐Based to Competency‐Based Organizations, Journal of Organizational Behavior, 15(1): 3-15.
LİAO, H., JOSHI, A., ve CHUANG, A. (2004). Sticking Out Like A Sore Thumb: Employee Dissimilarity and Deviance at Work, Personnel Psychology, 57(4): 969-1000.
MORRİSON, E. W., ve PHELPS, C. C. (1999). Taking Charge at Work: Extrarole Efforts to İnitiate Workplace Change, Academy of Management Journal, 42(4): 403-419.
ÖZDEVECİOĞLU, M. (2003). Algılanan Örgütsel Adaletin Bireylerarası Saldırgan Davranışlar Üzerindeki Etkilerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21 (2): 77-96.
PAJARES, F. (2002). Self-efficacy beliefs in academic contexts: An outline, Elektronik Sürüm, Retrieved July 2010, http://www.uky.edu/~eushe2/Pajares/efftalk.html. Erişim Tarihi: 15.04.2019.
PARKER, S. K., MULLARKEY, S., ve JACKSON, P. (1994). Dimensions of Performance Effectiveness in High‐Involvement Work Organisations, Human Resource Management Journal, 4(3): 1-21.
PARKER, S. K., WALL, T. D., ve JACKSON, P. R. (1997). That's Not My Job: Developing Flexible Employee Work Orientations, Academy of Management Journal, 40(4): 899-929.
PARKER, S. K. (1998). Enhancing Role Breadth Self-Efficacy: The Roles of Job Enrichment and Other Organizational İnterventions, Journal of Applied Psychology, 83(6): 835-852.
PARKER, S. K., WİLLİAMS, H. M., ve TURNER, N. (2006). Modeling The Antecedents of Proactive Behavior at Work, Journal of Applied Psychology, 91(3), 636-652.
PETERSON, D. K. (2002). Deviant Workplace Behavior and The Organization's Ethical Climate, Journal of Business and Psychology, 17(1): 47-61.
PİNDER, C. C., ve HARLOS, K. P. (2001). Employee Silence: Quiescence and Acquiescence as Responses to Perceived İnjustice, Research in Personnel and Human Resources Management, 331-369.
RHOADES, L., ve Eisenberger, R. (2002). Perceived Organizational Support: A Review of The Literature. Journal of Applied Psychology, 87(4): 698-714.
ROBBİNS, D. L., ve GALPERİN, B. L. (2010). Constructive Deviance: Striving Toward Organizational Change in Healthcare, Journal of Management and Marketing Research, 5 (1): 1-11.
ROTHMAN, A. J. (2000). Toward A Theory-Based Analysis of Behavioral Maintenance, Health Psychology, 19 (1): 64-69.
SALANOVA, M., AGUT, S., ve PEİRÓ, J. M. (2005). Linking Organizational Resources and Work Engagement to Employee Performance and Customer Loyalty: The Mediation of Service Climate, Journal of Applied Psychology, 90(6): 1217- 1227.
SPEİER, C., ve FRESE, M. (1997). Generalized Self Efficacy as A Mediator and Moderator Between Control and Complexity at Work and Personal İnitiative: A Longitudinal Field Study in East Germany. Human Performance, 10 (2): 171-192.
SPREİTZER, G. M., ve SONENSHEİN, S. (2004). Toward The Construct Definition of Positive Deviance, American Behavioral Scientist, 47(6): 828-847.
STAMPER, C. L., ve JOHLKE, M. C. (2003). The İmpact of Perceived Organizational Support on The Relationship Between Boundary Spanner Role Stress and Work Outcomes, Journal of Management, 29 (4): 569-588.
STRECHER, V. J., MCEVOY DEVELLİS, B., BECKER, M. H., ve ROSENSTOCK, I. M. (1986). The Role of Self-Efficacy in Achieving Health Behavior Change, Health Education Quarterly, 13(1): 73-92.
THAİ, N. T. T., DE WEVER, B., ve VALCKE, M. (2015). Impact of Different Blends of Learning on Students Performance in Higher Education, in 14th European Conference on E-Learning, 744-753.
TZİNER, A., FEİN, E. C., SHARONİ, G., BAR-HEN, P., ve NORD, T. (2010). Constructive Deviance, Leader-Member Exchange, and Confidence in Appraisal: How Do They İnterrelate, İf at All? , Revista De Psicología Del Trabajo Y De Las Organizaciones, 26 (2), 95-100.
VADERA, A. K., PRATT, M. G., ve MİSHRA, P. (2013). Constructive Deviance in Organizations: Integrating and Moving Forward. Journal of Management, 39 (5): 1221-1276.
WALUMBWA, F. O., MAYER, D. M., WANG, P., WANG, H., WORKMAN, K., ve CHRİSTENSEN, A. L. (2011). Linking Ethical Leadership To Employee Performance: The Roles of Leader–Member Exchange, Self-Efficacy, and Organizational İdentification, Organizational Behavior and Human Decision Processes, 115 (2): 204-213.
WAYNE, S. J., SHORE, L. M., ve LİDEN, R. C. (1997). Perceived Organizational Support and Leader-Member Exchange: A Social Exchange Perspective, Academy of Management Journal, 40 (1): 82-111.
WARREN, D. E. (2003). Constructive and Destructive Deviance in Organizations, Academy of Management Review, 28 (4): 622-632.
WHİTENER, E. M. (2001). Do High Commitment Human Resource Practices Affect Employee Commitment? A Cross-Level Analysis Using Hierarchical Linear Modeling, Journal of Management, 27(5): 515-535.
WİTHEY, M. J. ve COOPER, W. H. (1989). Predicting Exit, Voice, Loyalty, and Neglect, Administrative Science Quarterly, 34 (4), 521-539.
WOOD, R., ve BANDURA, A. (1989). Social Cognitive Theory of Organizational Management, Academy of Management Review, 14 (3): 361-384.
YALAP, O., ve POLATCI, S. Yapıcı Sapma Davranışlarının Öncülleri Üzerine Nitel Bir Araştırma, Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (1): 78-92.
YEŞİLAY, A. (1996). Genelleştirilmiş Özyetki Beklentisi. http://userpage.fu-berlin.de/ ~health/turk.htm Erişim Tarihi: 13 Eylül 2018.
YILDIZ, B. (2015). The Antecedents of Constructive and Destructive Deviant Workplace Behaviors, Gebze Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Kocaeli.
YILDIZ, B., ALPKAN, L., ATEŞ, H., ve SEZEN, B. (2015). Determinants of Constructive Deviance: The Mediator Role of Psychological Ownership, International Business Research, 8(4):107-121.
YILDIZ, B., ERAT, S., ALPKAN, L., YILDIZ, H., ve SEZEN, B. (2015). Drivers of İnnovative Constructive Deviance: A Moderated Mediation Analysis, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 195: 1407-1416.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Duygu Uysal Arpacı
0000-0003-4708-817X
Türkiye

Esra Erenler Tekmen ^*
0000-0002-2509-3149
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

12 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

19 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 16 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA99BS68CJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uysal Arpacı, D., & Erenler Tekmen, E. (2020). ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 16(2), 369-388. https://izlik.org/JA99BS68CJ

AMA

1.Uysal Arpacı D, Erenler Tekmen E. ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. ESAD. 2020;16(2):369-388. https://izlik.org/JA99BS68CJ

Chicago

Uysal Arpacı, Duygu, ve Esra Erenler Tekmen. 2020. “ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 16 (2): 369-88. https://izlik.org/JA99BS68CJ.

EndNote

Uysal Arpacı D, Erenler Tekmen E (01 Aralık 2020) ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 16 2 369–388.

IEEE

[1]D. Uysal Arpacı ve E. Erenler Tekmen, “ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”, ESAD, c. 16, sy 2, ss. 369–388, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99BS68CJ

ISNAD

Uysal Arpacı, Duygu - Erenler Tekmen, Esra. “ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 16/2 (01 Aralık 2020): 369-388. https://izlik.org/JA99BS68CJ.

JAMA

1.Uysal Arpacı D, Erenler Tekmen E. ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. ESAD. 2020;16:369–388.

MLA

Uysal Arpacı, Duygu, ve Esra Erenler Tekmen. “ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 16, sy 2, Aralık 2020, ss. 369-88, https://izlik.org/JA99BS68CJ.

Vancouver

1.Duygu Uysal Arpacı, Esra Erenler Tekmen. ÖRGÜTSEL DESTEK ALGISININ YAPICI SAPKIN DAVRANIŞLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZYETERLİĞİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. ESAD [Internet]. 01 Aralık 2020;16(2):369-88. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99BS68CJ