Review

LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ

Volume: 7 Number: 1 April 5, 2024
TR EN

LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ

Abstract

Zararlı bir uyaranın algılanması sırasında savaş ya da kaç tepkisine bir adaptasyon olarak gelişen stres, bazı koşullar altında (sinir, endokrin ve bağışıklık sistemleri dahil) zararlı olabilecek bir dizi fizyolojik tepkiyi uyarır. Bu tepkiler arasında hipotalamus- hipofiz- adrenal aksının hiperaktivitesi, depresif hastalarda en yaygın görülen nörobiyolojik değişikliklerden biridir. Özellikle gebelikte depresyon, ruh sağlığını tehlikeye atan sinsi bir halk sağlığı sorunudur. Ciddiye alınmadığı durumlarda intihara kadar giden vakalar ile karşılaşılabilmektedir. Doğum öncesi depresyonun olumsuz sonuçları yalnız annede değil, ileri dönemde çocuk üzerinde de görülmektedir. Gebeliğe bağlı depresyon, genellikle birden çok sebebe bağlı olup birçok farklı fizyolojik etkenle ilişkilidir. Hamilelik sırasında ortaya çıkan fizyolojik kaymalar, maternal stres koruma mekanizmasında hipotalamus- hipofiz- adrenal aksı düzensizliği ve kortizolün aşırı salgılanması gibi değişikliklerin oluşmasına sebep olur. Vücudun strese gösterdiği tepkiyle ilişkili olan aşırı kortizol salınımı, gebelik süresince görülen depresif belirtilerle ilişkilidir. Yakın zamanda yapılan çalışmalar belirli diyet etkenlerinin özellikle diyet liflerinin, stres hormonunu zayıflattığını vurgulamaktadır. Vücuda alınan diyet lifi, bağırsak bakterileri vasıtasıyla sindirilir ve kısa zincirli yağ asitlerinin ortaya çıkarılmasını sağlar. Söz konusu metabolitlerin hipotalamus- hipofiz- adrenal aksı başta olmak üzere pek çok değişik nörolojik fonksiyonu etkilediği düşünülmektedir. Bu derleme makale, kortizol salınımnda rol oynadığı düşünülen lif tüketiminin yaptığı değişiklikleri belirlemeyi hedeflemektedir

Keywords

References

  1. Ahima, R. S., Prabakaran, D., Mantzoros, C., Qu, D., Lowell, B., Maratos-Flier, E., & Flier, J. S. (1996). Role of leptin in the neuroendocrine response to fasting. Nature, 382(6588), 250–252. https://doi.org/10.1038/382250a0
  2. Basu, T., Maguire, J., & Salpekar, J. A. (2021). Hypothalamic-pituitary-adrenal axis targets for the treatment of epilepsy. Neuroscience letters. 135618. https://doi.org/10.1016/j.neulet.2020.135618
  3. Bates, S. H., & Myers, M. G., Jr (2003). The role of leptin receptor signaling in feeding and neuroendocrine function. Trends in endocrinology and metabolism: TEM, 14(10), 447–452. https://doi.org/10.1016/j.tem.2003.10.003
  4. Burokas, A., Arboleya, S., Moloney, R. D., Peterson, V. L., Murphy, K., Clarke, G., Stanton, C., Dinan, T. G., & Cryan, J. F. (2017). Targeting the Microbiota-Gut-Brain Axis: Prebiotics Have Anxiolytic and Antidepressant-like Effects and Reverse the Impact of Chronic Stress in Mice. Biological psychiatry, 82(7), 472–487. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2016.12.031
  5. Căpriţă, A., Căpriţă, R., Simulescu, V. O. G., & Drehe, R. M. (2010). Dietary fiber: Chemical and functional properties. Journal of Agroalimentary Processes and Technologies, 16(4), 406-416.
  6. Chen, Y., & Baram, T. Z. (2016). Toward Understanding How Early-Life Stress Reprograms Cognitive and Emotional Brain Networks. Neuropsychopharmacology : official publication of the American College of Neuropsychopharmacology, 41(1), 197–206. https://doi.org/10.1038/npp.2015.181
  7. Abell, J. G., Shipley, M. J., Ferrie, J. E., Kivimäki, M., & Kumari, M. (2016). Recurrent short sleep, chronic insomnia symptoms and salivary cortisol: A 10-year follow-up in the Whitehall II study. Psychoneuroendocrinology, 68, 91–99. https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2016.02.021
  8. Clark, A., & Mach, N. (2016). Exercise-induced stress behavior, gut-microbiota-brain axis and diet: a systematic review for athletes. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 13(43):1-21. https://doi.org/10.1186/s12970-016-0155-6

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Services and Systems (Other)

Journal Section

Review

Authors

Metin Yıldız This is me
Türkiye

Gökhan Dege This is me
Türkiye

Early Pub Date

March 29, 2024

Publication Date

April 5, 2024

Submission Date

March 9, 2022

Acceptance Date

January 17, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 7 Number: 1

APA
Yılmaz, D. A., Çağıran, İ. H., Yıldız, M., Yıldırım, M. S., & Dege, G. (2024). LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ. Journal of Midwifery and Health Sciences, 7(1), 187-194. https://doi.org/10.5281/zenodo.10929553
AMA
1.Yılmaz DA, Çağıran İH, Yıldız M, Yıldırım MS, Dege G. LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ. Journal of Midwifery and Health Sciences. 2024;7(1):187-194. doi:10.5281/zenodo.10929553
Chicago
Yılmaz, Dursun Alper, İbrahim Hakkı Çağıran, Metin Yıldız, Mehmet Salih Yıldırım, and Gökhan Dege. 2024. “LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ”. Journal of Midwifery and Health Sciences 7 (1): 187-94. https://doi.org/10.5281/zenodo.10929553.
EndNote
Yılmaz DA, Çağıran İH, Yıldız M, Yıldırım MS, Dege G (April 1, 2024) LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ. Journal of Midwifery and Health Sciences 7 1 187–194.
IEEE
[1]D. A. Yılmaz, İ. H. Çağıran, M. Yıldız, M. S. Yıldırım, and G. Dege, “LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ”, Journal of Midwifery and Health Sciences, vol. 7, no. 1, pp. 187–194, Apr. 2024, doi: 10.5281/zenodo.10929553.
ISNAD
Yılmaz, Dursun Alper - Çağıran, İbrahim Hakkı - Yıldız, Metin - Yıldırım, Mehmet Salih - Dege, Gökhan. “LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ”. Journal of Midwifery and Health Sciences 7/1 (April 1, 2024): 187-194. https://doi.org/10.5281/zenodo.10929553.
JAMA
1.Yılmaz DA, Çağıran İH, Yıldız M, Yıldırım MS, Dege G. LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ. Journal of Midwifery and Health Sciences. 2024;7:187–194.
MLA
Yılmaz, Dursun Alper, et al. “LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ”. Journal of Midwifery and Health Sciences, vol. 7, no. 1, Apr. 2024, pp. 187-94, doi:10.5281/zenodo.10929553.
Vancouver
1.Dursun Alper Yılmaz, İbrahim Hakkı Çağıran, Metin Yıldız, Mehmet Salih Yıldırım, Gökhan Dege. LİF TÜKETİMİNİN GEBELİKTE KORTİZOL SEVİYELERİ VE HPA AKSINA ETKİSİ. Journal of Midwifery and Health Sciences. 2024 Apr. 1;7(1):187-94. doi:10.5281/zenodo.10929553

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

2992931409