Küfür Etmenin Sosyal Gen’ini Anlamak: Duygusal Kendilik Dolaşımının Tezahürü

Purpose: While studies focusing on the functionality of sexually explicit swearing discourses often highlight the cathartic role of such expressions in providing emotional relief, they tend to overlook the fact that the semantic aspect of these discourses does not always lead to functional or beneficial outcomes. Besides their functional dimension, swearing discourses also possess semantic and performative dimensions. This study aims to examine the semantic and causal dimensions of sexually explicit swearing in depth. These dimensions have been neglected in the literature, which mostly focuses on the profanity's cathartic (relieving) role in terms of functionality and relies on secondary data for data collection. This phenomenological study explores the nature, causality, and relationality of sexually explicit swearing through the self-construction process within social production, aiming to examine the creation, use, and outcomes of the semantic and performative dimensions of swearing in the context of social interactions.

Method: In this study, which employs a phenomenological design, the question of why individuals engage in swearing and why swearing discourses often reflect sexually explicit expressions was analyzed through the lens of self-relationality, based on participants' accounts. A total of 20 individuals (10 women and 10 men) took part in face-to-face interviews for the research. Purposive sampling was preferred to analyze the meaning of swearing use in greater depth. Accordingly, participants' age range was restricted to 18–35, while it was considered important that their educational level be at the bachelor's degree level or above. Semi-structured interviews conducted in Istanbul between May 10 and August 1, 2023 served as the primary data collection tool, and thematic analyses were formed by repeatedly reading participants' accounts.

Findings: This study revealed two distinct but ultimately converging views on swearing: the functionality of emotion and the causality of society. The emphasis in the functionality of emotion is on causality related to the individual's sense of self, whereas the emphasis in the causality of society is on the agency of society itself. While the individual profile appears active in the first case and passive in the second, their behaviour essentially converges on the instinct for survival in social life. This is because individuals who exist in social life with their sense of self and self-presentation express these selves through discourse. Thus it is possible to argue that profanity in everyday life act as mediators through which we signify our sense of self. Various sub-themes shaping these two perspectives demonstrate how swearing discourses interrelate with the self and the social gene, including “self-division,” “self-dissolution,” “use of homogeneous emotions,” “self-completion,” “loss and slippage of meaning in swearing,” and “immunity from mutual contradiction.”

Conclusion: Unlike existing literature, which primarily examines the functional consequences of swearing, this research focuses on the reasons behind its use. Examining how these discourses emerged in the context of emotional self-construction along gender lines, the roles they assumed, the outcomes they led to, and how they were passed down from generation to generation through the logic of the 'social gene' represents the original aspects of this research. However, given the contextual limitations of the study's sample, the possibility that swear word usage varies depending on the selection of the sample and the context opens up new areas of research for future studies.

Amaç: Cinsel içerikli küfür söylemleri üzerine işlevsellik ağırlıklı çalışmaların odaklanmış olduğu çıktılardan biri olan küfürlü söylemlerin telaffuz edildiğinde bireyleri duygusal olarak rahatlattığı (katartik rol) mevzusu, her ne kadar bu tarz söylemlerin yararına vurgu yapmış olsa da esasında söylemlerin anlamsal görünümünün her zaman işlevsel ve faydalı bir şeye yol açamayacağı hususunu göz ardı etmektedir. Küfürlü söylemlerin işlevsel boyutunun yanı sıra anlamsal ve görünümsel boyutları da bulunmaktadır. Bu çalışma, literatürde çoğunlukla cinsel içerikli küfür söylemlerinin işlevsellik çevresinde katartik (rahatlatıcı) rolüne odaklanan ve veri toplamada ikincil verilerle hareket eden çalışmaların eksik bıraktığı anlamsal ve nedensel boyutları derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Küfrün anlamsal ve görünümsel boyutlarının toplumsal etkileşimlerle birlikte oluşturulmasını, kullanılmasını ve kullanımı sonucunda meydana gelen neticeleri incelemeye yönelen bu fenomenolojik araştırmada, toplumsal üretim içerisinde oluşma sürecinden geçen kendilik inşasıyla küfürlü söylemlerin neliğine, nedenselliğine ve ilişkiselliğine bakılmıştır.

Yöntem: Fenomenolojik desenin kullanıldığı bu çalışmada, neden küfrettiğimizi ve küfürlü söylemlerin neden cinsel içerikli ifadeleri yansıttığı meselesi, katılımcıların söylemlerinden hareketle kendilik ilişkiselliği üzerinden analize tabi tutulmuştur. Araştırma için toplam 20 kişiyle (10 kadın-10 erkek) yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Küfrün kullanım anlamını daha derinlikli analiz edebilmek için amaçlı örnekleme tercih edilmiştir. Dolayısıyla katılımcıların yaş aralığı 18-35 yaş arasında sınırlandırılırken eğitim düzeylerinin ise lisans ve üzeri olmasına önem verilmiştir. Veri analizi için İstanbul’da 10 Mayıs-1 Ağustos 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilen yarı-yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla katılımcıların aktarımları tekrar tekrar okunarak tematik analizler oluşturulmuştur.

Bulgular: Araştırma sonucunda elde edilen verilerden hareketle iki farklı fakat en nihayetinde birleşen küfür görünümünün olduğu tespit edilmiştir; duygunun işlevselliği ve toplumun nedenselliği. Duygunun işlevselliğinde vurgulanan esas, bireylerin kendiliklerine dair nedensellikler iken toplumun nedenselliğinde konumlanan esas ise toplumun etkenliğidir. İlkinde aktif ikincisinde pasif gibi görünen birey profilinin davranış biçimi temelde toplumsal hayatta kalma güdüsünde birleşmektedir. Zira toplumsal hayatta kendiliği ve kendilik görünümüyle var olan bireyler, söz konusu kendiliklerini söylemlerle ifade etmektedirler. Böylece gündelik hayatta kullandığımız küfürlü söylemlerin kendiliklerimizi imlediğimiz birer aracılar olduğunu söyleyebilmek mümkün hâle gelmektedir. Her iki görünümü oluşturan şu muhtelif alt başlıklar ise küfürlü söylemlerin kendilik ve sosyal gen ile nasıl ilişkisellik içinde olduğunu göstermektedir: “Benlik bölünmesi”, “benlik erimesi”, “homojen duygu kullanımı”, “kendilik tamamlanması”, “küfrün anlam yitimi ve kayması”, “karşılıklı çelişkide muafiyet”.

Sonuç: Bu araştırma, literatürde küfrün ekseriyetle incelendiği kullanımından sonraki işlevsel sonuçlarından çok küfür kullanımının arka planındaki nedenlere odaklanmıştır. Söz konusu söylemlerin, cinsiyet ekseninde duygusal benlik inşasıyla nasıl ortaya çıktığı, hangi rollere büründüğü, hangi çıktılara yol açtığı ve “sosyal gen” mantığıyla nasıl kuşaktan kuşağa aktarıldığı bağlamında incelenmesi araştırmanın özgün yanlarını temsil etmektedir. Öte yandan araştırmanın örnekleminin bağlamsal sınırlılığı göz önünde bulundurulduğunda farklı örneklem ve bağlam seçimleriyle değişken küfür kullanımlarının olabileceği durumu ise gelecek çalışmalar için yeni araştırma alanları açmaktadır.