İdealizmden Realizme Esir Hukukunun Değişim Süreçleri
Öz
Bu makalede İslam fıkhının esirlerle ilgili hükümleri
ele alınmaktadır. Öncelikle konunun Kur’an ve sünnette nasıl ele alındığı
tespit edilmeye çalışılmış, daha sonraki uygulamaların Kur’an ve sünnet
hükümleriyle örtüşüp örtüşmediği gözlemlenmiştir. Genelde fukaha bu konuyu
sultanların takdirine havale etmiştir. Fakat konuyla ilgili kanaatlerini ortaya
koymaktan ve hatta bazen nasların açık hükümlerini zoraki yorumlara tabi tutmaktan
da geri durmamıştır. Erken dönemlerde Kur’an ve sünnetin ahkâmına dayanarak
karşı çıkanlar olmuşsa da esirin öldürülmesine veya köleleştirilmesine engel
olunamamıştır. Sonuçta esirin öldürülmesi veya köleleştirilmesi en önemli
seçenek haline gelmiş ve fidye karşılığı bile salıverilmeleri caiz
görülmemiştir. Esirlerin karşılıklı veya karşılıksız salıverilmesini öngören
ayet ve onun uygulamasına dönük sünnetteki bütün örnekler mensuh sayılmıştır.
Sonraları İbn Hümam gibi bu anlayışa karşı çıkan bazı muhalif sesler yükselse
de buna itibar edilmemiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed bin Hanbel eş-Şeybanî, Müsned, İstanbul, 1992.
- Aydın M. Akif ve Muhammed Hamidullah, TDV İslam Ansiklopedisi, “Köle” mad. XXVI, 237-246.
- Azimli, Mehmet, Siyeri Farklı Okumak, Ankara, 2013.
- Buharî, Muhammed bin İsmail, el-Camiu’s-sahih, Riyad, 1421/2000.
- Cassas, Ebu Bekir Ahmed bin Ali er-Razî, Ahkamu’l-Kur’an, Beyrut, 1428/2007.
- Çantay, Hasan Basri, Kur’an-ı Hakim ve Meal-i Kerim.
- Derveze, İzzet, Kur’an’a Göre Hz. Muhammed’in Hayatı, İstanbul, 1995.
- Duman, Zeki, “İslam’ın Köle ve Cariye Sorununa Yaklaşımı” Erciyes Ünv. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Yıl 2011/1, sayı 12, s. 1-54.
- Ebu Ubeyd, Kitabü’l-Emval, Terc. Cemaleddin Saylık, İstanbul, 1981.
- Erul, Bünyamin, Sahabenin Sünnet Anlayışı, Ankara, 2012.