YÜKSEKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN DEPREM SONRASINDA ÇEVRİMİÇİ CANLI DERSLERDEKİ MOTİVASYON KAYNAKLARI VE SORUNLARI

Öz

Motivasyon, kişiyi eyleme geçiren, gerçekleştirdiği eylemi sürdürmesine sebep olan bir durumdur. Bireyin içinde bulunduğu duruma göre motivasyonunu arttıran ya da azaltan birçok etken bulunmaktadır. Birey motivasyonsuz olduğu zamanlarda davranışı gerçekleştirmek istememektedir. Bu sebeplerden biri bu eylemin kendisine fayda sağlamayacağı düşüncesinin hâkim olmasıdır. Buna ek olarak bireylerin tekrarladığı davranışların, sonuçlarında tutarsızlık görmesiyle birlikte motivasyonları da düşmektedir. Bireylerin motivasyona ihtiyaç duyduğu alanlardan biri öğrenme sürecidir. Çünkü öğrenme sürecinde öğrencilerin öğrenme isteği farklı motivasyon kaynaklarından etkilenmektedir. 6 Şubat’ta yaşanılan deprem sonrası ani bir karar ile uzaktan eğitime geçilerek dersler çevrimiçi canlı olarak yürütülmektedir. Bu süreçte öğrencilerin öğrenme sürecine dair motivasyonu olumlu ya da olumsuz bir şekilde etkilendiği söylenebilir. Bundan dolayı bu çalışmanın amacı öğrencilerin deprem sonrası çevrimiçi canlı derslere yönelik motivasyon kaynaklarını ve sorunlarını ortaya koymaktır. Çalışmanın amacına uygun olarak nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması tercih edilmiştir. Çalışma grubu amaçlı örneklem yöntemiyle oluşturulmuştur. Ayrıca çalışma grubu 2022-2023 eğitim-öğretim yılının güz dönemini örgün eğitimle tamamlayıp bahar dönemini uzaktan eğitim ile yürüten 19 yükseköğretim öğrencilerinden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak görüşmelerden faydalanılmıştır. Görüşme sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu demografik bilgilerden ve üç sorudan oluşmaktadır. Elde edilen veriler nitel veri analiz yaklaşımlarından içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışmanın sonucunda öğrencilerin içsel ve dışsal motivasyon kaynakları belirlenerek, motivasyonsuzluğa sebep olan durumlar ortaya konulmuştur. Bu motivasyonsuzları ortadan kaldırmak adına önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Uzaktan Eğitim
• Çevrimiçi Canlı Ders
• Motivasyon.

HIGHER EDUCATION STUDENTS' MOTIVATION SOURCES AND PROBLEMS FOR LIVE ONLINE LESSONS AFTER THE EARTHQUAKE

Öz

Kaynakça

1. Arslan, A., Durak, S. ve Haşıloğlu, A. M. (2020). COVID-19 uzaktan eğitim sürecinde fen bilimleri şube rehber öğretmenlerinin gözünden öğretmen, öğrenci ve velilerin değerlendirilmesi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6(3), 214-239.
2. Aytaç, B. (2008). Ticaret meslek liselerinde okuyan öğrencilerin yüksek öğretime yönelik motivasyon düzeylerinin araştırılması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Muğla Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
3. Bakioğlu, B. ve Çevik, M. (2020). COVID-19 pandemisi sürecinde fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Turkish Studies, 15(4), 110-129.
4. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231–274.
5. Barrett, D. W., Patock-Peckham, J. A., Hutchinson, G. T., ve Nagoshi, C. T. (2005). Cognitive motivation and religious orientation. Personality and Individual differences, 38(2), 461- 474.
6. Bolliger, D. U. (2004). Key factors for determining student satisfaction in online courses. International Journal on E-Learning, 3(1), 61-67.
7. Bozanoğlu, İ. (2005). Bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı grup rehberliğinin güdülenme, benlik saygısı, başarı ve sınav kaygısı düzeylerine etkisi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 38(1), 17-42.
8. Brouse, C. H., Basch, C. E., LeBlanc, M., McKnight, K. R., ve Lei, T. (2010). College students' academic motivation: Differences by gender, class, and source of payment. College Quarterly, 13(1), 1.

9. Cabi, E. (2009). Öz düzenlemeye dayalı karma öğrenimin öğrenci başarısı ve motivasyonuna etkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
10. Cakir, H., Karadeniz, S., ve Uluyol, C. (2009, Ekim). Student engagement experiences in a problem-based course with blended learning environment. ın e-learn: world conference on e-learning in corporate, government, healthcare, and higher education (ss. 2415-2419). Association for the Advancement of Computing in Education (AACE).
11. Ceylan, M. (2003). Sınıfta motivasyon. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
12. Chiu, T. K. (2021). Applying the self-determination theory (SDT) to explain student engagement in online learning during the COVID-19 pandemic. Journal of Research on Technology in Education, 1-17.
13. Creswell, J. W. (2008). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative. Prentice Hall Upper Saddle River, NJ.
14. Cüceloğlu, D. (1991). İnsan ve davranışı. İstanbul: Remzi Kitapevi.
15. Çakır, E. (2006). Anadolu öğretmen liselerinde okuyan öğrencilerin depresyon ve motivasyon düzeyleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
16. Çelik, P. (2010). İşgörenlerin motivasyon düzeyleri ile iş tatmini ve işe devam ilişkisi üzerine turizm sektöründe bir uygulama. (Yayınlanmış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
17. Davey, L. (1991). The application of case study evaluations. Practical Assessment, Research & Evaluation, 2(9).
18. Dede, Y., ve Argün, Z. (2004). Öğrencilerin matematiğe yönelik içsel ve dışsal motivasyonlarının belirlenmesi. Eğitim ve Bilim, 29(134).
19. Demir-Öztürk, S., veEren, E. (2020). Değerlendirme aracı olarak oyunlaştırma platformlarının kullanımının öğrencilerin derse katılım ve akademik motivasyonlarına etkisi. Asya Öğretim Dergisi, 8(1), 47-65.
20. Deniz, Y., Çetin- Genç, Ç., Celal, Genç., Baran, İ., ve Değirmenci, A. (2022). Diş Hekimliği Fakültesi’nde uygulanan zorunlu uzaktan eğitime yönelik öğrenci memnuniyetinin değerlendirilmesi: Anket çalışması. Selçuk Dental Journal, 9(1), 173-181.
21. Deveci-Topal, A. (2016). Examination of university students’ level of satisfaction and readiness for ecourses and the relationship between them. European Journal of Contemporary Education, 15(1), 7- 23.
22. Donmuş-Kaya, V., ve Kükey, E. (2022). Was emergency remote education enough to save the day? mathematics teachers' difficulties and ways to cope with these difficulties. The European Educational Researcher, 5(2), 201- 224.
23. Eraslan, F. ve Yücel, D. (2021). Ortaöğretim öğrencilerinin uzaktan yabancılara Türkçe öğretimine bakışı (Kazakistan ve Bosna-Hersek örnekleri). Kesit Akademi Dergisi, 7(26), 483-499.
24. Eroğlu, Ş. (2018). Elit güreşçiler ile farklı branşlardaki sporcuların başarı motivasyonunun incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
25. Ertem, H. (2006). Ortaöğretim öğrencilerinin kimya derslerine yönelik güdülenme tür (içsel ve dışsal) ve düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.
26. Forrester, M., ve Sullivan, C. (2018). Doing qualitative research in psychology: A practical guide. Doing Qualitative Research in Psychology, 1-376.
27. Good, T. L. and Brophy, J. E. (1986). School Effects. 3rd Ed. In M.C. Wittrock (Ed.). Handbook of Resarch on Teaching, New York: Macmillian.
28. Göksu, S. (2017). Başarı ve motivasyon. İstanbul: Hiperlink Yayınları.
29. Güney, S. (2000). Davranış bilimleri. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
30. Güven, B. ve Yılmaz, K. G. (2015). Öğretmen adaylarının uzaktan eğitime yönelik algılarının metaforlar yoluyla belirlenmesi. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 6(2), 299-322.
31. Horowitz, G. (2009). Do students experience projectbased laboratory curricula as motivating? A study of an organic chemistry laboratory curriculum. In Conference Proceedings of the Annual National Association for Research in Science Teaching (NARST) (p. 218). Garden Grove, California.
32. Ilgaz, H., ve Aşkar, P. (2009). Çevrimiçi uzaktan eğitim ortamında topluluk hissi ölçeği geliştirme çalışması. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 1(1), 27- 35.
33. İltar, L. ve Öztürk, A. T. (2022). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde çevrim içi öğretime ilişkin öğrenci memnuniyetleri ve öğretici görüşleri. International Journal of Eurasia Social Sciences (IJOESS), 13(50), 1309-1336.
34. Jurisevic, M., Glazar, S. A., Pucko, C. R., ve Devetak, I. (2008). Intrinsic motivation of pre‐ service primary school teachers for learning chemistry in relation to their academic achievement. International Journal of Science Education, 30(1), 87-107.
35. Karal, H, Çebi, A. ve Turgut, Y. E. (2011). Synchronic distance education from the perspective of a handicapped person. Turkish Online Journal of Distance Education, 12(2), 183-192
36. Karataş, H., ve Erden, M. (2012). Akademik motivasyon ölçeğinin dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Education Sciences, 7(4), 983-1003.
37. Klenke, K. (2016). Qualitative research in the study of leadership. Emerald Group Publishing Limited.
38. Kurnaz, E., ve Serçemeli, M. (2020). COVID-19 pandemi döneminde akademisyenlerin uzaktan eğitim ve uzaktan muhasebe eğitimine yönelik bakış açıları üzerine bir araştırma. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, (3), 262-288.
39. Mallat, N. (2007). Exploring consumer adoption of mobile payments–A qualitative study. The Journal of Strategic Information Systems, 16(4), 413-432.
40. Merriam, S. B., ve Grenier, R. S. (2019). Qualitative research in practice: Examples for discussion and analysis. San Francisco, CA: Jossey-Bass Publishers.
41. Miles, M. B. and Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. New York: Sage Publications, Inc.
42. Morse, J. M. (2016). Mixed method design: Principles and procedures. New York: Routledge.
43. Mukhtar, K., Javed, K., Arooj, M., ve Sethi, A. (2020). Advantages, Limitations and Recommendations for online learning during COVID-19 pandemic era. Pakistan Journal Of Medical Sciences, 36 (COVID19-S4), S27.
44. Naomi, H. (2015), Student perceptions of their learning and engagement in response to the use of a continuous e-assessment in an undergraduate module. Assessment ve Evaluation in Higher Education, 40(1), 1-14.
45. Özalkan, Ş. G. (2021). Uzaktan eğitimde ölçme ve değerlendirme: Pandemi sürecinde sosyal bilimler eğitimini yeniden düşünmek. International Journal of Economics Administrative and Social Sciences, 4, 18-26.
46. Özdaşlı, K., ve Akman, H. (2012). İçsel ve dışsal motivasyonda cinsiyet ve örgütsel statü farklılaşması: Türk telekomünikasyon aş çalışanları üzerinde bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 4(7), 73-81.
47. Özgöl, M., Sarikaya, İ., ve Öztürk, M. (2017). Örgün eğitimde uzaktan eğitim uygulamalarına ilişkin öğrenci ve öğretim elemanı değerlendirmeleri. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (2), 294-304.
48. Özkal, N. (2013). Sosyal bilgilere ilişkin içsel ve dışsal güdülerin öz yeterlik ve başarı yönelimlerine göre yordanması, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (13) 27, 96-105.
49. Pintrich, P. R. (2003). A motivational science perspective on the role of student motivation in learning and teaching contexts. Journal of Educational Psychology, 95(4), 667-686.
50. Reeve, J. (2013). How students create motivationally supportive learning environments for themselves: The concept of agentic engagement. Journal of Educational Psychology, 105(3), 579–595.
51. Ryan, R. M., ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American psychologist, 55(1), 68-78.
52. Seale, C. (1999). Quality in qualitative research. Qualitative Inquiry, 5(4), 465-478.
53. Seidman, I. (2006). Interviewing as qualitative research: A guide for researchers in education and the social sciences. Teachers college press.
54. Silverman, D. (2016). Introducing qualitative research. Qualitative research, 3(3), 14-25.
55. Swan, K. (2001). Virtual interaction: Design factors affecting student satisfaction and perceived learning in asynchronous online courses. 22(2), 306 – 331.
56. Tekedere, H., Şahin, S., ve Göker, H. (2022). Covid-19 sürecinde yükseköğretimde çevrimiçi uzaktan eğitim öğrenci deneyimlerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(1), 123-166.
57. Tunga, Y. ve İnceoğlu, M. M. (2016). E-öğrenme ortamlarında oyunlaştırma yaklaşımı kullanımının öğrenenlerin motivasyon durumlarına katkısının incelenmesi. 10. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Rize. 620-625.
58. Üstündağ, M. T. (2012). Çevrimiçi öğrenme ortamlarında uyarlanmış sosyal etkileşim araçlarının öğrencilerin akademik başarılarına ve sosyal bulunuşluk algılarına etkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
59. Wang, Y. S. (2003). Assessment of learner satisfaction with asynchronous electronic learning systems. Information ve Management, 41, 75–86. Vallerand, R. J., Pelletier, L. G., ve Koestner, R. (2008). Reflections on self-determination theory. Canadian Psychology/Psychologie Canadienne, 49(3), 257.
60. Woolfolk, A.E. (2004). Educational psychology. New Delhi: Pearson Education.
61. Yurt, E., ve Bozer Özsaraç, E. N. (2015). Akademik motivasyon ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 14(3), 669-685.