Denetimin Yeni Çehresi: Byung Chul Han'ın İçsel İktidar Anlayışı

Öz

Bu çalışmada Byung Chul Han’ın iktidar anlayışı ele alınmaktadır. Han, iktidar kavramına ilişkin teorik bir çerçeve geliştirerek Foucault, N. Luhmann, Weber, Nietzsche ve Schmitt ‘in iktidar kavramına ilişkin yaklaşımlarını eleştiriye açmaktadır. Han analiz ettiği iktidar modeli ile hem makro hem de mikro bir çerçeve sunmaktadır. Han’ın düşüncesinde mutlak anlamda genel geçer bir iktidar tanımlamasına yer yoktur. Çünkü iktidarın geleneksel biçimlerinin değiştiği modern toplumlarda, daha ince, esnek ve içsel bir iktidarın varlığı ifade edilmeye çalışılmıştır. İktidar sadece bir baskı, güç veya dışsal zorlayıcı bir aygıt değildir. İktidar bazen kişilerin kendileri üzerinde kurdukları bir kontrol ve denetim biçimidir. Han’ın temel çalışmalarında Foucaultcu disiplin toplumunu revize ettiği bununla birlikte iktidar nosyonunu farklı ama benzer temalar üzerinden ele aldığı görülmektedir. Han, iktidar olgusunu ve bu olgunun temel bileşenlerini; özne, benlik, öteki, anlam, süreklilik, ilerleme, hareketlilik, ilişkiler ağı ve özgürlük ile kavramsallaştırmıştır. Byung Chul Han iktidarın mantığı, metafiziği, semantiği, politikası ve etiğine dair görüşlerinde iktidarın yapısal dönüşümünü ve özünü açıklamaya çalışmıştır. Çalışmada Han’ın perspektifinden iktidar kavramının kapsamı ve anlamı değerlendirilerek, iktidar kavramına yönelik eleştirileri analiz edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, iktidarın doğasına ilişkin hem bir sentez hem de bir eleştiri niteliği taşımaktadır. Anahtar Kavramlar: Byung Chul Han, İktidar, İçsel İktidar. Abstract In this study, Byung Chul Han's understanding of power is discussed. Han developed a theoretical framework for the concept of power by Foucault, N. Luhmann opens the approaches of Weber, Nietzsche and Schmitt to the concept of power to criticism. Han presents both a macro and a micro framework with the power model he analyzes. There is no place for a general definition of power in the absolute sense in Khan's thought. Because the existence of a more subtle, flexible and internal power in modern societies, where the traditional forms of power have changed, has been tried to be expressed. Power is not just a device of oppression, power or external coercion. Power is sometimes a form of control and control that people establish over themselves. In Han's basic works, it is seen that he revised the Foucauldian disciplinary society, but also dealt with the notion of power through different but similar themes. Han conceptualized the phenomenon of power and the basic components of this phenomenon with the subject, self, other, meaning, continuity, progress, mobility, network of relationships and freedom. Byung Chul Han has tried to explain the structural transformation and essence of power in his views on the logic, metaphysics, semantics, politics and ethics of power. In the study, the scope and meaning of the concept of power from Khan's perspective were evaluated and his criticisms of the concept of power were analyzed. From this point of view, the study has the quality of both a synthesis and a criticism regarding the nature of power. Key Words: Byung Chul Han, Power, Inner Power.

Anahtar Kelimeler

• Byung Chul Han
• İktidar
• İçsel iktidar

The New Face of Control: Byung Chul Han's Understanding of Inner Power

Öz

Öz Bu çalışmada Byung Chul Han’ın iktidar anlayışı ele alınmaktadır. Han, iktidar kavramına ilişkin teorik bir çerçeve geliştirerek Foucault, N. Luhmann, Weber, Nietzsche ve Schmitt ‘in iktidar kavramına ilişkin yaklaşımlarını eleştiriye açmaktadır. Han analiz ettiği iktidar modeli ile hem makro hem de mikro bir çerçeve sunmaktadır. Han’ın düşüncesinde mutlak anlamda genel geçer bir iktidar tanımlamasına yer yoktur. Çünkü iktidarın geleneksel biçimlerinin değiştiği modern toplumlarda, daha ince, esnek ve içsel bir iktidarın varlığı ifade edilmeye çalışılmıştır. İktidar sadece bir baskı, güç veya dışsal zorlayıcı bir aygıt değildir. İktidar bazen kişilerin kendileri üzerinde kurdukları bir kontrol ve denetim biçimidir. Han’ın temel çalışmalarında Foucaultcu disiplin toplumunu revize ettiği bununla birlikte iktidar nosyonunu farklı ama benzer temalar üzerinden ele aldığı görülmektedir. Han, iktidar olgusunu ve bu olgunun temel bileşenlerini; özne, benlik, öteki, anlam, süreklilik, ilerleme, hareketlilik, ilişkiler ağı ve özgürlük ile kavramsallaştırmıştır. Byung Chul Han iktidarın mantığı, metafiziği, semantiği, politikası ve etiğine dair görüşlerinde iktidarın yapısal dönüşümünü ve özünü açıklamaya çalışmıştır. Çalışmada Han’ın perspektifinden iktidar kavramının kapsamı ve anlamı değerlendirilerek, iktidar kavramına yönelik eleştirileri analiz edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, iktidarın doğasına ilişkin hem bir sentez hem de bir eleştiri niteliği taşımaktadır. Anahtar Kavramlar: Byung Chul Han, İktidar, İçsel İktidar. Abstract In this study, Byung Chul Han's understanding of power is discussed. Han developed a theoretical framework for the concept of power by Foucault, N. Luhmann opens the approaches of Weber, Nietzsche and Schmitt to the concept of power to criticism. Han presents both a macro and a micro framework with the power model he analyzes. There is no place for a general definition of power in the absolute sense in Khan's thought. Because the existence of a more subtle, flexible and internal power in modern societies, where the traditional forms of power have changed, has been tried to be expressed. Power is not just a device of oppression, power or external coercion. Power is sometimes a form of control and control that people establish over themselves. In Han's basic works, it is seen that he revised the Foucauldian disciplinary society, but also dealt with the notion of power through different but similar themes. Han conceptualized the phenomenon of power and the basic components of this phenomenon with the subject, self, other, meaning, continuity, progress, mobility, network of relationships and freedom. Byung Chul Han has tried to explain the structural transformation and essence of power in his views on the logic, metaphysics, semantics, politics and ethics of power. In the study, the scope and meaning of the concept of power from Khan's perspective were evaluated and his criticisms of the concept of power were analyzed. From this point of view, the study has the quality of both a synthesis and a criticism regarding the nature of power. Key Words: Byung Chul Han, Power, Inner Power.

Anahtar Kelimeler

• Byung Chul Han
• Power
• Inner Power

Kaynakça

1. Agamben, G. (2020). İstisna Hâli, (Çev. K. Atakay), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
2. Bauman, Z. (2020). Modernlik ve Müphemlik, (Çev. İ. Türkmen), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
3. Bayram, M. (2023). Pratik Felsefe Ahlak ve Siyaset Tartışmaları, (Ed. M. Bayram ve E. Büyüközkara), Batı Felsefesinde Siyaset ve Ahlak İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme, s.9-29, Konya: Çizgi Kitabevi.
4. Berberoglu, B. (2014). Küresel Çağda Siyasal Sosyoloji, (Çev. E. Sönmez), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
5. Bourdieu, P. ve Wacquant, D.J.L. (2007). Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar, ( Çev. Nazlı Ökten), İstanbul: İletişim Yayınları.
6. Bulut, N. (2016). Siyasal İktidar Tipleri ve Bir Siyasal Tipi Olarak (Modern) Devlet.
7. Canpolat, N. (2003). Michel Foucault, (Yay. Haz. N. Rigel, G. Batuş, G. Yücedoğan ve B. Çoban), Kadife Karanlık: 21. Yüzyıl İletişim Çağını Aydınlatan Kuramcılar, s.73-141, İstanbul: Su Yayınları.
8. Canpolat, N. (2005). Foucault, (Ed. N. Rigel), Kadife Karanlık, s.75-138, İstanbul: Su Yayınları.

9. Cevizci, A. (1999). Felsefe sözlüğü (3. basım), İstanbul: Paradigma Yayınları.
10. Copleston, F. (2000). Hegel, (Çev. A. Yardımlı), İstanbul: İdea Yayınları.
11. Çakıcı, E., & Gökce, G. (2022). Max Weber ve Michel Foucault'da İktidar: Karşılaştırmalı bir Analiz. Antalya Bilim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 5-25.
12. Deleuze, G. (1992). Postscript on The Societies of Control. October, 59, 3–7.
13. Durmuşahmet, A. (2022). Gözetim Akışı: Byung-Chul Han’ın Disiplin Toplumu Eleştirisi Olarak Performans Toplumu ve Kültürel İklimlendirme. 4. Boyut Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 20, 57–75.
14. Duverger, M. (1995). Siyaset Sosyolojisi, (Çev. Ş. Tekeli), İstanbul: Varlık Yayınları.
15. Foucault, M. (1992). Hapishanelerin Doğuşu, (Çev. M. A. Kılıçbay), Ankara: İmge Yayınları.
16. Foucault, M. (1994). Cinselliğin tarihi 1, (Çev. H. Tufan), İstanbul: Afa Yayınları.
17. Foucault, M. (2011). Özne ve İktidar, (Çev. O. Akınhay), Bir Özgürlük Pratiği Olarak Kendilik Kaygısı Pratiği, ss. 221-247, (3. basım), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
18. Foucault, M. (2012). İktidarın Gözü, (Çev. I. Ergüden), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
19. Foucault, M. (2023). Cinselliğin Tarihi, (Çev. H. U. Tanrıöver), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
20. Friedman, R.B. (1990), "On the Conce pt of Authority in Political Philosophy," RAZ, Joseph (Ed.), Authority (Oxford: Blackwell).
21. Habermas, J. (2001). İletişimsel Eylem Kuramı, (Çev. M. Tüzel), İstanbul: Kabalcı Yayınları.
22. Han, B. C. (2020b). Psikopolitika: Neoliberalizmin ve Yeni İktidar Teknikleri, (Çev. H. Barışcan), İstanbul: Metis Yayınları.
23. Han, B.C. (2015). Yorgunluk Toplumu, (Çev. S. Yalçın), İstanbul: Açılımkitap.
24. Han, B.C. (2017a). Şeffaflık Toplumu, ( Çev. H. Barışcan), İstanbul: Metis Yayınları.
25. Han, B.C. (2017b). Şiddetin Topolojisi, (Çev. D. Zaptçıoğlu), İstanbul: Metis Yayınları.
26. Han, B.C. (2020a). İktidar Nedir? (Çev. M. Özdemir), İstanbul: İnsan Yayınları.
27. Heidegger, M. (2001). Nietzsche’nin Platonculuğu Tersine Çevirmesi. Cogito, 25.
28. Işık, S. (2019). İmtiyaz ve İstisna: Locke ve Schmitt’te Yasa, Egemen ve Olağanüstü Hâl. Mukaddime Dergisi, 10(1), 335-354.
29. Köker, E. (1998). Politikanın İletişimi, İletişimin Politikası, Ankara: Vadi Yayınları.
30. Lopez, S. (2021). Digital Visibility and Self-Exploitation. Media & Society Review, 8(2), 55–70.
31. Luhmann, N. (1995). Social systems (J. Bednarz Jr. & D. Baecker, Eds.). Stanford University Press.
32. Luhmann, N. (2012). Theory of society (R. Barrett, Trans.; Vol. 1). Stanford University Press.
33. Mann, M. (2012). İktidarın Tarihi, Başlangıcından MS 1760’a Kadar Toplumsal İktidarın Kaynakları, I. Cilt, (Çev. E. Saraçoğlu, S. Torlak, E. Kolay, O. Sevimli), Ankara: Phoenix Yayınevi.
34. Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü, (2. basım), (Çev. O. Akınhay ve D. Kömürcü), Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
35. Nietzsche, F. (2002). Güç İstenci Bütün Değerleri Değiştiriş Denemesi, (Çev. S. Umran), İstanbul: Birey Yayıncılık.
36. Schmitt, C. (2016). Siyasi ilahiyat: Egemenlik Kuramı Üzerine Dört Bölüm, (Çev. A. E. Zeybekoğlu), Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
37. Schmitt, C. (2021). Siyasal Kavramı, (Çev. E. Göztepe), İstanbul: Metis Yayınları.
38. Sennett, R. (2022). Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri, (Çev. B. Yıldırım), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
39. Slattery, M. (2007). Sosyolojide Temel Fikirler, (Yay. Haz. Ü. Tatlıcan ve G. Demiriz), İstanbul: Sentez Yayınları.
40. Şengül, H. T. (2005). İktidar. (Yay. Haz. G. Atılgan ve E. A. Aytekin), Siyaset Bilimi: Kavramlar, İdeolojiler, Disiplinler Arası İlişkiler, s. 41-53, İstanbul: Yordam Kitap.
41. Uysal, M. (2023). İstemdışılıktan Gönüllü Gözetime Günümüzde Mahremiyetin Dönüşümü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
42. Weber, M. (1995). Toplumsal ve Ekonomik Örgütlenme Kuramı, (Çev. Ö. Ozankaya), İstanbul: İmge Kitapevi.
43. Weber, M. (1996). Sosyoloji Yazıları, (Çev. T. Parla), İstanbul: İletişim Yayınları.
44. Weber, M. (2017). Bürokrasi ve Otorite, (Çev. H. B. Akın), İstanbul: Adres Yayınları.