![Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] Kapak](https://dergipark.org.tr/media/cache/journal_croped/8840/7a2a/f31d/69ad3ada45c121.94418680.jpeg)
ŞÂRİHİN KÜTÜPHANESİNDEN: BOSNALI AHMED SÛDÎ’NİN GÜLİSTÂN ŞERHİNDE KULLANDIĞI KAYNAKLAR
Öz
Türk şerh edebiyatının önemli isimlerinden Ahmed Sûdî, XVI. yüzyılda eser vermiş bir âlimdir. İyi bir medrese tahsilinin ardından ilmini ilerletmek için mesafe tanımadan yaptığı seyahatler, onu oldukça donanımlı bir şârih yapar. Şerh ettiği beyitlerdeki zorlukları halletmek için İran ve Arap şehirlerini dolaşmış, alanında isim yapmış hocalardan ders almış, böylece ulaşılması zor bir bilgi birikimine sahip olmuştur. Ahmed Sûdî’nin bu bilgi birikimini en iyi gösterdiği yer, hayatının son on yılında kaleme aldığı Dîvân-ı Hâfız, Gülistân ve Bostân şerhleridir. Bu şerhler onun Farsça metinlere nasıl yaklaştığını göstermekle kalmaz, tarih ve kültür araştırmalarında kullanılabilecek birçok bilgiyi de günümüze taşır. Ahmed Sûdî, her biri hacim bakımından birbirini aratmayacak şerhlerinde Türkçe, Arapça ve Farsça kaynaklar kullanmış, anlaşılması oldukça güç olan yerlerin üstesinden gelmesini bilmiştir. O, bir metne yaklaşırken sadece o metnin dilinde yazılmış kaynaklarla yetinmemiş, metnin çözümünde kendisine yardımcı olabilecek farklı kaynaklara ulaşmayı da başarmıştır. Bu anlayışla, Gülistân Şerhi’nde otuza yakın kaynak kullanmış, yorumlarını delillendirmek için konuya uygun kaynaklara göndermeler yapmıştır. Bu kaynaklar tarihten edebiyata, sözlükbilimden belâgate disiplinler arası bir çeşitlilik gösterir.
Bu
makalede Ahmed Sûdî’nin Gülistân Şerhi’nde kullandığı kaynaklar ele
alınacaktır. Ahmed Sûdî’nin bu kaynaklara nasıl ulaştığı tartışılacak, sonra da
onları niçin ve ne amaçla kullandığı, kaynakları değerlendirme yöntemi ve
böylece şerhini nasıl zenginleştirdiği örnekleriyle ortaya konacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- KAYNAKÇA
- AÇAR, B. Gülay (2016). “Sûdî-i Bosnevî’nin Ölüm Tarihi Meselesi”, Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi, II (4), s.s. 185-196.
- ANAMERİÇ, Hakan (2006). “Osmanlılarda Kütüphane Kültürü ve Bilimsel Yaşama Etkisi”, OTAM, S. 19, s.s. 53-78.
- BAŞ, Derya (2013). “Yâfiî”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C. 43, s.s. 175-177.
- BROCKELMANN, Carl (2017). History of the Arabic Written Tradition, 2 cilt (II), Leiden: Brill.
- CİCİ, Recep (2000). “İmamzâde Muhammed b. Ebû Bekr”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C. 22, s.s. 210-211.
- ÇÖĞENLİ, M. Sadi (2006). “Mutarrizî”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C. 31, s.s. 375-377.
- ERÜNSAL, İsmail E. (2015). Osmanlılarda Kütüphaneler ve Kütüphanecilik, İstanbul: Timaş Yay.
- GÜMÜŞ, Sadrettin (1993). “Cürcânî, Seyyid Şerîf”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C. 8, s.s. 134-136.
- GÜNEY, Adem (2010). “Kemâlüddîn Mes‘ûd bin Hüseyin eş-Şirvânî’nin Şerhu Âdâbi’s-Semerkandî Adlı Eserinin Tenkitli Neşri”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 21, s.s. 85-152.
