Derleme

NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR

Cilt: 8 Sayı: 3 29 Ekim 2023
PDF İndir
TR EN

NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR

Öz

Günümüzde, hastalıkların hemen hepsinin multifaktöriyel etiyolojilere sahip olduğu düşünülmektedir. Bir hastalığın ortaya çıkmasının birden fazla etkenin, farklı oranlarda ve farklı mekanizmalarla yaptığı etkiler neticesinde olması, aynı zamanda bir etken ile onun sonucu arasında diğer tüm etkilerden soyutlanmış bir ilişki olamayacağı anlamına da gelmektedir. Etken ile hastalık arasındaki ilişkiyi etkileyen ve nedenselliği çarpıtan üçüncül faktörler mutlaka olacaktır. Bu yüzden, epidemiyologlar ve bilimsel çalışmalar yürütecek olan diğer tüm araştırmacılar tarafından etki değiştirici, karıştırıcı, çarpıştırıcı ve mediyatör gibi kavramların bilinmesi ve çalışmaların tüm aşamalarında bu üçüncül faktörlerin mutlaka gözetilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Kaynakça

  1. 1. Hayran O. Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. J Biotechnol Strateg Heal Res [Internet]. 2021 Nov 17; Available from: https://dergipark.org.tr/tr/doi/10.34084/bshr.1020533
  2. 2. Hulswit M. A Short History of ‘Causation’ [Internet]. [cited 2022 Mar 21]. Available from: http://see.library.utoronto.ca/SEED/Vol4-3/Hulswit.htm
  3. 3. Evans AS. Evans As. Causatıon And Dısease: A Chronologıcal Journey: The Thomas Parran Lecture1. Am J Epidemiol [Internet]. 1978 Oct 1;108(4): 249–58. Available from: https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.aje.a112617
  4. 4. Last JM, editor. A Dictionary of Epidemiology. 4th ed. Oxford University Press; 2001.
  5. 5. Susser M. Glossary: causality in public health science. J Epidemiol Community Heal [Internet]. 2001 Jun 1;55(6):376–8. Available from: https://jech.bmj.com/lookup/doi/10.1136/jech.55.6.376
  6. 6. Cohen J. The Evolution of Koch’s Postulates. Infect Dis (Auckl) [Internet]. 2017 [cited 2022 Apr 6];1-3.e1. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780702062858000010?via%3Dihub
  7. 7. Susser M. Causal thinking in the health sciences : concepts and strategies of epidemiology. Oxford University Press;1973.
  8. 8. Ventriglio A, Bellomo A, Bhugra D. Web of causation and its implications for epidemiological research. Int J Soc Psychiatry [Internet]. 2016 Feb 12;62(1):3–4. Available from: http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0020764015587629

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı, Çevre Sağlığı

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

29 Ekim 2023

Yayımlanma Tarihi

29 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

31 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Çevik, İ., & Okyay, P. (2023). NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 8(3), 361-374. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1307812
AMA
1.Çevik İ, Okyay P. NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2023;8(3):361-374. doi:10.35232/estudamhsd.1307812
Chicago
Çevik, İsmail, ve Pınar Okyay. 2023. “NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 8 (3): 361-74. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1307812.
EndNote
Çevik İ, Okyay P (01 Ekim 2023) NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 8 3 361–374.
IEEE
[1]İ. Çevik ve P. Okyay, “NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR”, ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, c. 8, sy 3, ss. 361–374, Eki. 2023, doi: 10.35232/estudamhsd.1307812.
ISNAD
Çevik, İsmail - Okyay, Pınar. “NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 8/3 (01 Ekim 2023): 361-374. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1307812.
JAMA
1.Çevik İ, Okyay P. NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2023;8:361–374.
MLA
Çevik, İsmail, ve Pınar Okyay. “NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, c. 8, sy 3, Ekim 2023, ss. 361-74, doi:10.35232/estudamhsd.1307812.
Vancouver
1.İsmail Çevik, Pınar Okyay. NEDENSEL ÇIKARIM SÜRECİ VE BAZI ÖNEMLİ KAVRAMLAR: ETKİ DEĞİŞTİRİCİ, KARIŞTIRICI, ÇARPIŞTIRICI VE MEDİYATÖR. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 01 Ekim 2023;8(3):361-74. doi:10.35232/estudamhsd.1307812

Cited By

Uluslararası Hakemli Dergi

Crossref Content Registration logo

Dergimiz Açık Erişim Politikasını benimsemiş olup dergimize gönderilen yayınlar için gerek değerlendirme gerekse yayınlama dahil yazarlardan hiçbir ücret talep edilmemektedir. 

by-nc.eu.png

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.