BİR EĞİTİM ARAŞTIRMA HASTANESİNDEKİ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARINDA İŞ KAZASI, RAMAK KALA OLAY VE İŞ İLE İLGİLİ SAĞLIK SORUNLARINA UYKUDA SOLUNUM BOZUKLUKLARI, UYKULULUK HALİ VE VARDİYALI ÇALIŞMANIN ETKİSİ

Öz

Yoğun bakım çalışanlarında pek çok risk etmeni nedeni ile iş kazası ve ramak kala olaylar açısından artmış risk mevcuttur. Bu araştırmada, yoğun bakımlarda çalışan sağlık çalışanlarında meydana gelen iş kazaları ve ramak kala olayların tespit edilmesi ve bu durumlar üzerinde uykuda solunum bozukluğu varlığı, gündüz uykululuk hali ve vardiyalı çalışmanın etkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın evreni Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi yoğun bakımlarında çalışmakta olan tüm sağlık çalışanları olarak belirlendi. Katılımcılara 37 soruluk anket uygulanmıştır. Ankette sosyodemografik, sağlık ve iş ile ilgili özellikler, iş kazası ve ramak kala olay, dikkat eksikliği ve konsantrasyon kaybı gibi durumlar yaşayıp yaşamadıkları soruldu. Uykuda solunum bozukluklarının sorgulanması açısından ise tanıklı apne, horlama ve gündüz aşırı uyku hali varlığı soruldu. Gündüz uykululuk halinin değerlendirilmesi açısından Epworth Uykululuk Ölçeği kullanılmıştır. p değerinin <0,05 olması istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Çalışmaya 57’si erkek, 140’ı kadın olmak üzere ortalama yaşı 36,0 ±7,4 olan toplam 197 yoğun bakım çalışanı dahil edildi. Katılımcıların 69’u (%35) daha önce iş kazası, 77’si (%39,1) ise ramak kala olay geçirdiğini belirtti. Epworth skoru, iş kazası ve ramak kala olay geçirenlerde geçirmeyenlere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (sırasıyla p=0,001, p<0,001). Epworth skoru 10 ve üzerinde olanlarda 10’un altında olanlara göre iş kazalarının 5,79 kat, ramak kala olayların ise 6,88 kat daha sık ortaya çıktığı saptandı. İş kazası ve ramak kala olay sıklığı vardiyalı çalışanlarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (sırasıyla p=0,003; OR:2,53 (% 95 Cl=1,35-4,72) ve p<0,001, OR:3,73 (% 95 Cl=1,99-7,01)).

Anahtar Kelimeler

• Yoğun bakım
• iş kazaları
• uykululuk
• uykuda solunum bozuklukları
• Epworth Uykululuk Ölçeği
• vardiyalı çalışma

THE IMPACT OF SLEEP DISORDERS, DAYTIME SLEEPINESS, AND SHIFT WORK ON WORKPLACE ACCIDENTS, NEAR-MISS EVENTS, AND WORK-RELATED HEALTH PROBLEMS AMONG INTENSIVE CARE UNIT STAFF IN A TRAINING AND RESEARCH HOSPITAL

Öz

Intensive care unit (ICU) staff face increased risks of workplace accidents and near-miss events due to numerous occupational risk factors. This study aims to identify workplace accidents and near-miss events among healthcare workers in ICUs and to determine the influence of sleep disorders, daytime sleepiness, and shift work on these incidents.The study population consisted of all healthcare workers employed in the ICUs of Ankara Atatürk Sanatorium Training and Research Hospital. Participants completed a 37-item questionnaire assessing sociodemographic, health, and work-related characteristics, including experiences of workplace accidents, near-miss events, attention deficits, and concentration loss. Sleep disorders were assessed through self-reported symptoms such as witnessed apnea, snoring, and excessive daytime sleepiness. Daytime sleepiness was evaluated using the Epworth Sleepiness Scale (ESS), with a p<0.05 considered statistically significant.A total of 197 ICU staff (57 men, 140 women) with a mean age of 36.0 ± 7.4 years participated in the study. Among the participants, 69 (35%) reported a previous workplace accident, and 77 (39.1%) reported a near-miss event. ESS scores were significantly higher in those who had experienced workplace accidents or near-miss events compared to those who had not (p=0.001 and p<0.001, respectively). Participants with ESS scores ≥10 were 5.79 times more likely to have workplace accidents and 6.88 times more likely to experience near-miss events compared to those with scores <10. The frequency of workplace accidents and near-miss events was also significantly higher among shift workers (p=0.003; OR:2.53, 95% CI=1.35–4.72 and p<0.001; OR:3.73, 95% CI=1.99–7.01, respectively). These findings highlight the critical role of sleep quality and work schedules in occupational safety within ICU environments.

Anahtar Kelimeler

• Intensive care unit
• workplace accidents
• sleepiness
• sleep disorders
• Epworth Sleepiness Scale
• shift work

Kaynakça

1. Binnie A, Moura K, Moura C, D’Aragon F, Tsang JLY. Psychosocial distress amongst Canadian intensive care unit healthcare workers during the acceleration phase of the COVID-19 pandemic. PLoS One. 2021;16(8):e0254708.
2. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. (2012). T.C. Resmî Gazete, 28339, 20 Haziran 2012.
3. American Academy of Sleep Medicine. ICSD-2: The International Classification of Sleep Disorders. Diagnostic and Coding Manual. 2nd Ed. Westchester: Illinois, AASM; 2005.
4. Schwab RJ, Goldberg AN, Pack AL. Sleep Apnea Syndromes. In:Fishman AP(ed). Fishman Pulmonary Diseases and Disorders. NewYork: McGraw-Hill Book Company, 1998:1617-37.
5. Yee B, Campbell A, Beasley R, Neill A. Sleep disorders: a potential role in New Zeland motor vehicle accidents. Intern Med J 2002;32(7):297-306.
6. Uehli K, Mehta AJ, Miedinger D, Hug K, Schindler C, Holsboer-Trachsler E, et al. Sleep problems and work injuries: a systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews 2014;18(1):61-73.
7. Garbarino S, Guglielmi O, Sanna A, Mancardi GL, Magnavita N. Risk of occupational accidents in workers with obstructive sleep apnea: systematic review and meta-analysis. Sleep. 2016;39(6):1211–8
8. Sivertsen B, Overland S, Glozier N, Bjorvatn B, Maeland JG, Mykletun A. The effect of OSAS on sick leave and work disability. Eur Respir J 2008;32:1497-503.

9. Scharf MB, Stover R, McDannold MD, Spinner O, Ber- kowitz DV, Conrad C. Outcome evaluation of long-term nasal continuous positive airway pressure therapy in obstructive sleep apnea. Am J Ther 1999;6:293-7.
10. Meuleners L, Fraser ML, Govorko MH, Stevenson MR. Obstructive sleep apnea, health-related factors, and long distance heavy vehicle crashes in Western Australia: a case control study. J Clin Sleep Med 2015;11:413–8.
11. Lloberes P, Levy G, Descals C, et al. Self-reported sleepiness while driving as a risk factor for traffic accidents in patients with obstructive sleep apnoea syndrome and non-apnoeic snorers. Respir Med 2000;94:971–6.
12. Barbé F, Sunyer J, de la Peña A, et al. Effect of continuous positive airway pressure on the risk of road accidents in sleep apnea patients. Respiration 2007;74:44–9.
13. Terán-Santos J, Jiménez-Gómez A, Cordero-Guevara J. The association between sleep apnea and the risk of traffic accidents. Cooperative Group Burgos-Santander. N Engl J Med 1999;340:847–51.
14. Sönmez S, Ursavaş A, Uzaslan E, Ediger D, Karadağ M, Gözü RO et al. Vardiyalı çalışan hemşirelerde horlama, uykuda solunum bozuklukları ve iş kazaları. Turk Thorac J 2010;11:1058
15. Hassani S, Rahnama N, Seyedmehdi SM, et al. Association between Occupational Accidents and Sleep Apnea in Hospital Staff. Tanaffos. 2015;14(3):201-7.
16. Accattoli MP, Muzi G, dell’Omo M, Mazzoli M, Genovese V, Palumbo G, et al. Occupational accidents, work performance and obstructive sleep apnea syndrome (OSAS). G Ital Med Lav Ergon 2008;30(3):297-303.
17. Ağargün, M. Y., Çilli, A. S., Kara, H., Bilici, M., Telcioğlu, M., Semiz, Ü. B., ve Başoğlu, C. (1999). Epworth Uykululuk Ölçeğinin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 10(4):261-7.
18. Yüzügüllü DA,Aytaç N, Akbaba M. Bir Üniversite Hastanesinin Yoğun Bakım Ünitesi Hemşirelerinde Yaşam Kalitesi, İş Kazaları ve Vardiyalı Çalışmanın Etkileri. Sakarya Tıp Dergisi 2018;8(1):99-107 .
19. CDC (1999) National Institute for Occupational Safety and Health: Preventing Needlestick Injuries in Health Care Setting DHHS (NIOSH) Publication No. 2000–108.
20. Ak N, Sarı G, Şimşek C. Evaluation of sharp injuries in healthcare professionals. J Pulmonol Intens Care 2023;1(1):1-4.
21. Kermode M, Jolley D, Langkham B, Thomas MS, Crofts N. Occupational exposure to blood and risk of bloodborne virus infection among health care workers in rural north Indian health care settings. Am J Infect Control. 2005;33(1):34-41.
22. Köktürk, Oğuz. “Uykuda solunum bozuklukları sınıflaması, tanımlar ve obstrüktif uyku apne sendromu (Epidemiyoloji ve klinik bulgular).” Turkiye Klinikleri Pulmonary Medicine-Special Topics 1.1 2008:40-5.
23. Sariaydin M, Altin R. Uyku Apne Sendromu, Çalışma Hayatı ve Trafik Kazaları. Güncel Göğüs Hastalıkları Serisi 2014;2(2):245-9.
24. Huth JJ, Eliades A, Handwork C, Englehart JL, Messenger J. Shift wor-ked, quality of sleep, and elevated body mass index in pediatric nurses. Journal of pediatric nursing 2013;28(6):e64-e73.
25. Karhula K, HÄRMÄ M, Sallinen M, Hublin C, Virkkala J, KIVIMÄKIM., et al. Job strain, sleep and alertness in shift working health care professionals—a field study. Industrial health 2013;51(4):406-16.
26. Lin SH, Liao WC, Chen MY, Fan JY. The impact of shift work on nurses’ job stress, sleep quality and self-perceived health status. Journal of nur-sing management 2014;22(5):604-12.
27. Dikmen AU, Medeni V, Uslu İ, Altun B, Aycan S. Ankara’da Bir Üniversite Hastanesinde Çalışan Sağlık Personelinin Geçirdiğini İfade Ettiği İş Kazalarının Değerlendirilmesi. Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi (MSG) 2015;14(53):22-9.