Araştırma Makalesi

Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler

Cilt: 11 Sayı: 3 30 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler

Öz

Toplum eczaneleri, halk sağlığı hizmetlerinin yaygınlaştırılmasında önemli bir potansiyele sahiptir. Bu çalışma, toplum eczacılarının sundukları halk sağlığı hizmetlerinin kapsamını, bu hizmetlerin sunulması önündeki engelleri ve ilişkili faktörleri değerlendirmek amacıyla yürütülen kesitsel bir araştırmadır. Çalışma, Ocak–Şubat 2025 döneminde İstanbul’un Pendik ve Maltepe ilçelerinde görev yapan 188 eczacı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler araştırmacılar tarafından yapılandırılmış bir anket formu kullanılarak toplanmıştır. Halk sağlığı hizmet kapsam düzeyi, araştırmacılar tarafından bu çalışma için oluşturulan ve 13 hizmet maddesinin toplamından elde edilen çalışmaya özgü kompozit bir kapsam indeksi ile değerlendirilmiştir. En sık sunulan hizmetler beslenme danışmanlığı (%80,9), akılcı ilaç kullanımı (%73,4), kan basıncı ölçümü ve kontrolü (%62,8) ve vücut ağırlığı ölçümü ve kontrolü (%57,4) olmuştur. En sık bildirilen engeller yetersiz zaman (%67,0), yüksek iş yükü (%67,0), hasta ilgisizliği (%47,9), sağlık profesyonelleri arasındaki iş birliği eksikliği (%42,0) ve yasal/bürokratik engeller (%35,1) olarak saptanmıştır. Halk sağlığı uygulamalarının artırılmasına yönelik en sık öneriler devlet destekli programlar, toplumsal farkındalık çalışmaları ve finansal teşvikler olmuştur. Çok değişkenli doğrusal regresyon analizinde kadın cinsiyet, halk sağlığı uygulamalarında aktif role sahip olma algısı ve “Rehber Eczanem” bilgisi çalışmaya özgü kompozit halk sağlığı hizmet kapsam indeksi ile pozitif yönde; günlük müracaat sayısı/çalışan sayısı oranı ise negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Bulgular, toplum eczanelerinin halk sağlığında önemli bir potansiyel taşıdığını, ancak bu potansiyelin iş yükü ve yapısal koşullardan etkilendiğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma kapsamında herhangi bir kurum veya kuruluştan mali destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Araştırma için Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurulu’ndan onay alınmıştır (24.12.2024; Karar No: 09.2024.1581).

Teşekkür

Bu araştırmaya katılım sağlayarak katkıda bulunan tüm eczacılara teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Valliant SN, Burbage SC, Pathak S, Urick BY. Pharmacists as accessible health care providers: quantifying the opportunity. J Manag Care Spec Pharm. 2022;28(1):85-90. DOI:10.18553/jmcp.2022.28.1.85.
  2. Dineen-Griffin S, Benrimoj SI, Garcia-Cardenas V. Primary health care policy and vision for community pharmacy and pharmacists in Australia. Pharm Pract (Granada). 2020;18(2):1967. DOI:10.18549/PharmPract.2020.2.1967.
  3. Hedima EW, Okoro RN. Primary health care roles of community pharmacists in low- and middle-income countries: a mixed methods systematic review. BMC Health Serv Res. 2025;25(1):1269. DOI:10.1186/s12913-025-13387-0.
  4. Armstrong M, Anderson C, Blenkinsopp A. Community pharmacy’s contribution to improving the public’s health: the case of weight management. International Journal of Pharmacy Practice. 2008;16(3):123-5. DOI:10.1211/ijpp.16.3.0001.
  5. El Bizri L, Jarrar LG, Ali WKA, Omar AH. The role of community pharmacists in increasing access and use of self-care interventions for sexual and reproductive health in the Eastern Mediterranean Region: examples from Egypt, Jordan, Lebanon and Somalia. Health Res Policy Syst. 2021;19(Suppl 1):49. DOI:10.1186/s12961-021-00695-0.
  6. Murphy AL, Gardner DM, Jacobs LM. Patient care activities by community pharmacists in a capitation funding model mental health and addictions program. BMC Psychiatry. 2018;18(1):192. DOI:10.1186/s12888-018-1746-3.
  7. Sendekie AK, Belachew EA, Limenh LW, Chanie GS, Bizuneh GK, Dagnaw AD, et al. Roles and barriers of community pharmacy professionals in the prevention and management of noncommunicable diseases in Ethiopia: a systematic review. Frontiers in Public Health. 2025;Volume 13 - 2025. DOI:10.3389/fpubh.2025.1485327.
  8. Samancı Tekin Ç. The role of community pharmacists in public health and public health related problems which they encounter. İstanbul Journal of Pharmacy. 2020;50(2):142-8.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Sağlığın Geliştirilmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

8 Nisan 2026

Kabul Tarihi

28 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Sarısaltık, A., Doğan Jamil, S., Karaca, A. N., Kurt, A., Tuncel, B., & Turan, S. (2026). Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 11(3), 246-255. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1920055
AMA
1.Sarısaltık A, Doğan Jamil S, Karaca AN, Kurt A, Tuncel B, Turan S. Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2026;11(3):246-255. doi:10.35232/estudamhsd.1920055
Chicago
Sarısaltık, Alican, Selin Doğan Jamil, Aslı Nur Karaca, Aslınur Kurt, Buse Tuncel, ve Seçil Turan. 2026. “Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 11 (3): 246-55. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1920055.
EndNote
Sarısaltık A, Doğan Jamil S, Karaca AN, Kurt A, Tuncel B, Turan S (01 Ekim 2026) Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 11 3 246–255.
IEEE
[1]A. Sarısaltık, S. Doğan Jamil, A. N. Karaca, A. Kurt, B. Tuncel, ve S. Turan, “Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler”, ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, c. 11, sy 3, ss. 246–255, Eki. 2026, doi: 10.35232/estudamhsd.1920055.
ISNAD
Sarısaltık, Alican - Doğan Jamil, Selin - Karaca, Aslı Nur - Kurt, Aslınur - Tuncel, Buse - Turan, Seçil. “Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 11/3 (01 Ekim 2026): 246-255. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1920055.
JAMA
1.Sarısaltık A, Doğan Jamil S, Karaca AN, Kurt A, Tuncel B, Turan S. Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2026;11:246–255.
MLA
Sarısaltık, Alican, vd. “Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, c. 11, sy 3, Ekim 2026, ss. 246-55, doi:10.35232/estudamhsd.1920055.
Vancouver
1.Alican Sarısaltık, Selin Doğan Jamil, Aslı Nur Karaca, Aslınur Kurt, Buse Tuncel, Seçil Turan. Eczanelerde Halk Sağlığı Hizmet Sunumu: Kapsam Düzeyi, Engeller ve İlişkili Faktörler. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 01 Ekim 2026;11(3):246-55. doi:10.35232/estudamhsd.1920055

Uluslararası Hakemli Dergi

Crossref Content Registration logo

Dergimiz Açık Erişim Politikasını benimsemiş olup dergimize gönderilen yayınlar için gerek değerlendirme gerekse yayınlama dahil yazarlardan hiçbir ücret talep edilmemektedir. 

by-nc.eu.png

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.