EDİRNE MERKEZ İLÇEDE ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI HAVA KALİTESİ İZLEME İSTASYONUNDA ÖLÇÜLEN PARTİKÜLER MADDE 10 (PM10) BİLEŞİMİNİN ARAŞTIRILMASI - INVESTIGATION of THE PARTICULATE MATTER 10 (PM10) and COMPOSITION of PM10 MEASURED in AIR MONITORING STATION of THE MINISTRY of ENVIRONMENT and URBAN PLANNING in EDIRNE CENTRAL DISTRICT

Öz

Hava kirliliği gerek ülkemizde, gerekse dünyada önemli bir halksağlığı riski ve sorunu olarak gündemdeki yerini korumaktadır. Her yıl meydana gelen 4,3 milyon ölüm ev içi hava kirliliğine ve 3,7 milyon ölüm dış ortam hava kirliliğine atfedilmektedir. Bu bağlamda, hava kirliliğinin önlenmesi ve azaltılması ile milyonlarca insanın sağlığı, hatta hayatı kurtarılabilir. Bu çalışmada amacımız; Edirne il merkezinde PM₁₀ ve bileşimindeki element düzeylerinin, bu parametreler kaynaklı olası hava kirliliği ve kaynaklarının ortaya konmasıdır. Ayrıca çalışmamızda Edirne ilmerkezinde PM₁₀ ve bileşimindeki elementler kaynaklı muhtemel sağlık sorunları tespit edilerek, çözüm önerileri geliştirilip ilgili kurumlarla paylaşılacaktır. Edirne T.C. Çevreve Şehircilik Bakanlığı Hava Kalitesi İzleme İstasyonunda PM₁₀ değerleri saatlik olarak ölçülmekte ve ölçüm sırasında PM₁₀ ’lar bir filter kağıdı üzerinde saatlik olarak toplanmaktadır. Araştırmanın evrenini bu istasyonda 1 Ekim 2016-30 Eylül 2017 tarihinde ölçülen PM₁₀ değerleriyle aynı zaman aralığında toplanan PM₁₀ filtre kağıtları oluşturmaktadır. Çalışmamızda saatlik PM₁₀ değerlerinden; ortalama, aşan saat sayısı, aşan gün sayısı, günlük ortalamayı aşan gün sayısı gibi değerler elde edilmiştir. PM₁₀ filtre kağıtları ise TÜTAGEM’ de 24 element (Be, B, Na, Mg, Al, K, Ca, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Sr, Mo, Cd, Sb, Ba, Tl, Pb) için analize tabi tutulmuştur. Çalışmamızda Edirne Merkez ilçede PM₁₀ yıllık ortalaması 44,08±19,8 µg/m³ bulunmuştur. Bu değer DSÖ yıllık PM₁₀ sınır değeri olan 20 µg/m³’ten ve AB yıllık PM₁₀ sınırdeğeriolan 40 µg/m³’ten üstünde olup, ülkemizde 2017 yılı için belirlenen PM₁₀ yıllık sınır değeri olan 48 µg/m³’ün altında kalmıştır.  Ölçüm yapılan 8347 saatin 2247 saati (ölçüm yapılan toplam saatin % 29.9’u) DSÖ ve AB sınır değerleri üzerinde bulunmuştur. Ölçüm yapılan 348 günün 259 günde (ölçüm yapılan toplam günün % 74.4’ü) PM₁₀ değeri DSÖ ve AB sınır değerlerini enaz bir kezaşmıştır. Bu verilere göre; Edirne halkı ölçüm yapılan her üç satin birinde PM₁₀ kirliliğine maruz kalmaktadır. PM₁₀ değerleri ortalama, aşan saat sayısı, aşan gün sayısı, günlük ortalamayı aşan gün bakımından kış döneminde yaz dönemine göre anlamlı olarak artmaktadır (p<0.05). Analiz yapılan 24 elementin hepsi PM₁₀ bileşiminde bulunmuştur. Örneklem günlerinde PM₁₀ ve bileşimindeki elementlerin tümünde kış dönemi ortalamalarının yaz dönemi ortalamalarına oranı >1 çıkmıştır (p<0.05). Sonuç olarak Edirne Merkez ilçede PM₁₀ kaynaklı hava kirliliği vardır. Ülkemiz PM₁₀ sınır değeri DSÖ ve AB sınır değerlerine çekildiğinde, PM₁₀ kaynaklı kirliliğin düzeyi katlanarak artmaktadır. PM₁₀ ve bileşimindeki elementler kaynaklı hava kirliliği kış döneminde yaz dönemine gore anlamlı olarak artmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Edirne,hava kirliliği,sağlık,PM10

INVESTIGATION of THE PARTICULATE MATTER 10 (PM10) and COMPOSITION of PM10 MEASURED in AIR MONITORING STATION of THE MINISTRY of ENVIRONMENT and URBAN PLANNING in EDIRNE CENTRAL DISTRICT

Öz

Air pollution is a major public health risk and problem in our country and world. The annual 4,3 million deaths are attributed to household air pollution and 3,7 million deaths to outdoor air pollution.In this context, by means of prevention and reduction of air pollution, millions of people's health and lives can be saved. Our aim in this study is to present the levels of PM₁₀ and the levels of the elements in its composition; possible air pollution due to these parameters and their sources in Edirne. Also the possible health problems caused by PM₁₀ and the elements in its composition will be determined and solution proposals will be developed and shared with relevant institutions. PM₁₀ values are measured on an hourly basis and PM₁₀ s are collected on a filter paper hourly during measurement in Edirne by Ministry of Environment and Urbanization Air Quality Monitoring Station. The research census is composed by PM₁₀ filter papers collected at the same time interval as PM₁₀ values measured from October 1, 2016 to September 30, 2017 in this station. Of our PM₁₀ values per hour; the average number of hours exceeded, the number of days exceeding, the number of days exceeding the daily average, etc. were obtained. The PM₁₀ filter papers are analyzed for 24 elements (Be, B, Na, Mg, Al, K, Ca, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Sr, Mo, Cd, Sb, Ba, Tl, Pb) in TÜTAGEM. In our study, the annual average of PM₁₀ was measured as 44,08 ± 19,8 μg / m³ in Edirne. This value is above 20 μg / m³ which is the annual PM₁₀ limit value of WHO and above 40 μg / m³ which is PM₁₀ limit value of EU. But this value is below PM₁₀ annual limit value of 48 μg / m³ determined for 2017 in our country. PM₁₀ levels measured for 2247 hours of the 8347 hours (29.9% of the total hours measured) exceeded WHO and EU limit values. The PM₁₀ values exceeded the WHO and EU limit values at least once in 259 days of 348 days of measurement (74.4% of the total day of measurement).According to this, the population in Edirne is exposed to pollution of PM₁₀ once every three hours.PM₁₀ values were significantly higher in winter than in summer in terms of average, number of hours exceeding, number of days exceeding the daily average(p <0,05).All 24 elements analyzed were found in PM₁₀ composition. During the sampling days, PM₁₀ and all of the elements in its composition, the ratio of winter season average to summer season average was higher than 1 (p <0,05). As a result, there is air pollution due to PM₁₀ in Edirne. When our country's PM₁₀ limit value is drawn to the WHO and EU limit values, the level of PM₁₀-based pollution increases exponentially. The air pollution caused by PM₁₀ and its elements composition is significantly higher in winter period compared to summer period.

Anahtar Kelimeler

• Edirne,air pollution,health,PM10,PM10composition

Kaynakça

1. 1. Hüppi PS. The role of oxygen in health and disease–a series of reviews. Pediatr Res 2009;65(3):261-8.
2. 2. WHO, Dünya Sağlık Örgütü 68. Dünya sağlık Asamblesi, Cenevre, 23-28 Mayıs 2016.
3. 3. Varınca KB, Güneş G, Ertürk F. "Hava Kirleticilerinin İnsan Sağlığı ve İklim Değişikliği Üzerine Etkileri." Ulusal Hava Kalitesi Sempozyumu UHAKS, Konya; 2008.
4. 4. Türkiye'de Hava Kirliliği: Kara Rapor[internet].TÜSAD (Erişim Tarihi: 08.12.2017) Available from:http://www.solunum.org.tr/haber/675/turkiyede-hava-kirliligi-kara-rapor.html
5. 5. Nefes Alamıyoruz: Partikül Madde Emisyonları Açısından Türkiye’de Hava Kirliliği [internet].TTD (Erişim Tarihi: 08.12.2017) Available from: http://www.toraks.org.tr/news.aspx?detail=3772
6. 6, Organization W.H., Health effects of particulate matter. Policy implications for countries in Eastern Europe. Caucasus and central Asia. World Health Organization Regional Office for Europe, Copenhagen; 2013.7. WHO. Health Impact of PM10 and ozone in 13 Italian cities. ISBN: 9289022930. Geneva, World Health Organization; 2006.
7. 8. Tosun E, Güllü G. 2010-2016 yılları arasında Türkiye’de gözlenen kentsel hava halitesinin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. VII. Ulusal hava kirliliği ve kontrolü sempozyumu; 1-3 Kasım 2017-Antalya.
8. 9. Edirne İli 2016 Yılı Çevre Durum Raporu; 2016[internet]. ÇŞB (Erişim tarihi: 14.12.2017) Available from: http://www.csb.gov.tr/db/ced/editordosya/Edirne_icdr2016.pdf

9. 10. Organization W.H., Regional Office for Europe; 2016. WHO Expert Consultation: Available evidence for the future update of the WHO Global Air Quality Guidelines (AQGs). Meeting report. Bonn, Germany, 29 September-1 October 2015.