High School Students Opinions on Foreigners and the Otherization of Foreigners

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 150 - 166, 31.12.2025

Lütfiye Özkan , İbrahim Kısaç

https://doi.org/10.51725/etad.1652617

Öz

In this study, the opinions of high school students regarding foreigners and the marginalization of foreigners were tried to be determined by using descriptive design, which is one of the qualitative research methods. During the data collection process, the interview form, which included seven open-ended questions, was applied to Science high school and Health Vocational high school students (18 girls, 12 boys) studying in Kırşehir Kaman District. Content analysis method was used while analyzing the data. According to the findings of the research, high school students who made negative evaluations perceived them as disrupting the order, being present, taking their stay longer than necessary, etc. They categorized them according to their qualities and made evaluations based on psychological, sociological and economic concerns about foreigners. Students who made positive evaluations and adopted an attitude free of prejudice, tolerance and understanding based on respect for the identity of the other, pointed out that "they are also human beings", that they should be approached "according to their identities" rather than elements such as language, culture and religion, and that differences should be seen as richness as long as foreigners are not privileged and citizens are not deprived of their own rights, and expressed their expectations in this direction.

Anahtar Kelimeler

Otherization , Foreigner , High School Students

Lise Öğrencilerinin Yabancılara ve Yabancıların Ötekileştirilmesine İlişkin Görüşleri

Öz

Bu çalışmada lise öğrencilerinin yabancılara ve yabancıların ötekileştirilmesine ilişkin görüşleri nitel araştırma yöntemlerinden biri olan betimsel desenden faydalanılarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Veri toplama sürecinde yedi açık uçlu sorunun yer aldığı görüşme formu, Kırşehir Kaman İlçesi’nde eğitim gören Fen lisesi ve Sağlık Meslek lisesi öğrencilerine (18 kız, 12 erkek) uygulanmıştır. Veriler çözümlenirken içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, olumsuz değerlendirmelerde bulunan lise öğrencileri, onları düzeni bozan, hazıra konan, misafirliği gereğinden fazla uzayan, vb. nitelikler ile kategorize etmiştir ve yabancılara yönelik psikolojik, sosyolojik, ekonomik kaygılar ile temellendirdikleri değerlendirmelerde bulunmuşlardır. Olumlu değerlendirmelerde bulunan, öteki olanın kimliğine saygıyı esas alan ön yargıdan uzak tavrı, hoşgörü ve anlayışı benimseyen öğrenciler ise “onların da insan olduğuna”, dil, kültür, din gibi unsurlara göre değil de “benliklerine göre” yaklaşılması gerektiğine, yabancılara ayrıcalık tanınmadığı ve yurttaşlar kendi haklarından mahrum kalmadığı sürece farklılıkların zenginlik olarak görülmesi gerektiğine değinmişler ve bu yönde beklentilerini dile getirmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Ötekileştirme , Yabancı , Lise Öğrencisi

Kaynakça

• Afyonoğlu, M. F., ve Buz, S. (2021). Sosyal hizmet bölümü öğrencilerinin Suriyelilere yönelik tutumu: Türkiye’nin yedi bölgesinde yedi il örneklemi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(4), 1283-1304.
• Atalay, M. (2019). Ergenlerde iç grup dış grup ayrımının dayandığı kalıp yargıların sosyal alan kuramı bağlamında incelenmesi. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. BEÜ SBE Derg., 7(1), 231-274.
• Bauman, Z. (2003). Modernlik ve müphemlik. (Çev. Türkmen, İ.). İstanbul: Ayrıntı.
• Bezirgân Arar, Y. (2009). Sosyo-politik bağlama göre Türk basınının ''öteki''leri. Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Budak, P., Demir, M.S., Tan, M., ve Sarı, M. (2017). Yerel halkın algısında Suriyeli sığınmacılar ve toplumsal etkileri: Elazığ İli örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(62), 543-56.
• Cichocka, A. (2016). Understanding defensive and secure ingroup positivity: the role of collective narcissism. European Review of Social Psychology, 27(1), 283-317.
• Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri, beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (Çev. M. Bütün, ve S. B. Demir). Ankara: Siyasal.
• Çelik, Ö. (2019). Yabancı uyruklu öğrenciler ile Türk öğrencilerin birbirleri hakkındaki eğitim algılarının karşılaştırılması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8 (1), 559-580.
• Çetin, H., ve Demirel, B. (2023). Üniversite öğrencilerinin göçmenlere yönelik tutumları: Kırıkkale Üni. örneği, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(10), 1314-1328.
• Çiftçi, H. (2018). Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının suriyeli sığınmacılara yönelik tutum, algı ve empatik eğilimlerinin analizi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(3), 2232-2256.
• Ekşi, H., Kılıç Memur, H. N., Sevgi Yalın, H., ve Dinç, S. (2020). Sosyal mesafe ve maneviyat arasındaki ilişkide empati ve toplumsal baskınlığın aracı rolü: Suriyelilere yönelik karma bir çalışma. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 24(2), 257-275.
• Fabes, R. A., Carlo, G., Kupanoff, K., ve Laıble, D. (1999). Early adolescence and prosocial/moral behavior: The role of individual processes. The Journal of Early Adolescence. 19(1), 5-16.
• Haznedaroğlu, R. (2021). Yabancılık ve ötekilik tahayyülleri üzerine kuramsal tartışmalar. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Hürriyetoğlu, H. (2019). Gruplar arası tehdit ve empatinin Suriyeli göçmenlere yönelik açık ve örtük tutumlar üzerindeki etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Johnson, A. P. (2014). Eylem araştırması el kitabı (Y. Uzuner, ve M. Anay-Özten, Çev.). Ankara: Anı.
• Karataş, Z., ve Güzel, B. (2020). Üniversite öğrencilerinin yabancı düşmanlığıyla ilgili tutumlarının incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(2), 500-523.
• Kırlıoğlu, M., ve Gencer, T. E. (2020). Göçmen ve sığınmacılarla sosyal hizmet dersinin sosyal hizmet öğrencilerinin Suriyelilere yönelik algısına etkisi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(3), 1127-1152.
• Kırloğlu, M., ve Tekin, H. H. (2019). Sosyal hizmet uzmanı adaylarının Suriyeli sığınmacılara yönelik düşünceleri. S. E. Dinçer, S. Sönmez, M. Bostancı, ve E. Özçoban içinde, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Araştırma ve Değerlendirmeler-2019 (s. 17-31). Ankara: Gece Akademi.
• Koç, M. (2004). Gelişim psikolojisi açısından ergenlik dönemi ve genel özellikleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 231-256.
• Kurtoğlu Karataş, B., ve Güngör Aytar, F. A. (2017). Lise öğrencilerinin göçmen kavramına ilişkin algılarının incelenmesi: Bir metafor analiz çalışması. Bildiri Özetleri Kitabı, s. 333-334. Denizli: Ejer Congress.
• Marques, J., Paez, D., Valencia, J., ve Vincze, O.V. (2006). Effects of group membership on the transmission of negative historical events. Psicologia Politica, 32, 79-105.
• Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. California: Sage.
• Morsünbül, Ü. (2013). Ergenlikte kimlik statüleri ve risk alma arasındaki ilişki. Elementary Education Online, 12(2), 347‐355.
• Özensel, E. (2020). Farklılıkların bir arada yaşamasında bir sorun alanı olarak ötekinin ötekileştirilmesi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (43), 369-378.
• Öztürk, M. (2020). Gençlerin Suriyelilere yönelik yabancı düşmanlığına (zenofobi) etki eden sosyodemografik faktörler. Turkish Studies - Social Sciences, 15(1), 559-576.
• Padır, M.A. (2019). Examining xenophobia in syrian refugees’ context: the roles of perceived threats and social context. Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Patton, M. Q. (2002). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (M. Bütün, ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
• Sarıdaş, G. (2022). Yabancı ve yerli öğrencilerin birbirleri hakkında görüşlerinin metafor yoluyla incelenmesi. Milli Eğitim, 51(234), 1491-1506.
• Sayıkoğlu Uçar, M. (2020). Üniversite öğrencilerinin kimlik stilleri ve kişilerarası ilişkilerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Schnapper, D. (2005). Sosyoloji düşüncesinde öteki ile ilişki. (Sönmezay, A. Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi.
• Schwartz, S. J., Côte, J. E., ve Arnett, J. J. (2005). Identity and agency in emerging adulthood: Two developmental routes in the individualization process. Youth & Society, 37(2), 201-229.
• Senem, G., ve Arıkan, A. (2018). Üniversite öğrencilerinin çokkültürlülük bağlamında toplumsal farklılıklara bakışı: fakülte, cinsiyet ve ebeveyn eğitimi değişkeni bazında bir araştırma. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(14), 434-447.
• Şahin, Ş., ve Kılıç, A. (2020). İlkokul, ortaokul ve lise öğrencilerinin demokrasi algılarına ilişkin kavram ağları. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversite SBE Dergisi, 10(2), 764-785.
• Şayak, H., Karataş, K., ve Yılmaz, E. (2023). Examining the studies on foreign students in Turkey: A content analysis [Türkiye’de yabancı uyruklu öğrenciler üzerine yapılan araştırmaların incelenmesi: Bir içerik analizi] Electronic Journal of Education Sciences, [Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi], 12(23), 47-63.
• Ünal, S. (2014). Türkiye'nin beklenmedik konukları: "Öteki" bağlamında yabancı göçmen ve mülteci deneyimi. Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks, 6(3), 65-89.
• Willis, D. G., Sullivan-Bolyai, S., Knafl, K., ve Cohen, M. Z. (2016). Distinguishing feature sand similarities between descriptive phenomenological and qualitative description research. Western Journal of Nursing Research, 38(9), 1185-1204.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. Baskı). Ankara: Seçkin. Yıldırım, A. F. (2019). Günlük yaşamda farklılıkları ötekileştirme üzerine sosyolojik bir araştırma. Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Yurtdaş, G. T., ve Yıldırım, S. (2016). Türkiye’deki katılımcı sözlüklerde Suriyeli sığınmacıların sosyal inşası: Sosyal medya ve açıklayıcı repertuarlar. Middle East Journal of Refugee Studies, 1(1), 77-122.