Araştırma Makalesi

Tümeller Sorunu'nun Uğrağı - Duns Scotus

Sayı: 21 31 Ocak 2025
PDF İndir
TR EN

Tümeller Sorunu'nun Uğrağı - Duns Scotus

Öz

Duns Scotus'un evrenseller konusundaki görüşü nominalist yaklaşıma yakın olsa da, tam anlamıyla nominalizm olarak sınıflandırılamaz. Onun görüşleri, "bağımsız gerçeklik" (realism) ile "sadece zihinde var olanlar" (nominalism) arasında bir orta yol arayışını yansıtır. On üçüncü ve on dördüncü yüzyılların kavşağında yer alan Duns Scotus çağdaşlarının ve seleflerinin eleştirileri, yaygın olarak kabul edilen metafizik ilkelerin reddini içermiyordu. On üçüncü yüzyılda ortaçağa dönüp baktığımızda, Duns Scotus’un sisteminde St. Thomas çağı ile Ockham çağı arasındaki iki yüzyıl arasında bir köprü görme eğiliminde olabiliriz; ama Ockham’ın kendisi kesinlikle Duns Scotus’ta akraba bir ruh görmedi ve Scotus’un felsefesi daha radikal bir eleştirinin yolunu hazırlamış olsa bile, onun sistemi ortaçağın büyük spekülatif sentezlerinin sonuncusu olarak görülmelidir. Scotus’un rasyonel psikoloji, doğal teoloji ve etik alanındaki görüşlerinden emin bir şekilde, Ockhamist metafizik eleştirisini ve ahlak yasasının doğasına ilişkin tuhaf Ockhamist görüş; Scotus’un felsefesini herhangi bir referansa başvurmadan kendi içinde ele alır. Duns Scotus, evrensellerin gerçek varlıklar olarak değil, yalnızca zihindeki kavramlar olarak var olduğunu savunmuştur. Bu anlamda, evrensellerin gerçekten var olmadığını, sadece dilde veya zihindeki genellemeler olarak var olduklarını ileri sürmüştür. Bununla birlikte, Duns Scotus'un görüşü, evrensellerin tamamen yok sayılması anlamına gelmez. Ona göre, evrenseller zihinde gerçek birer kavram olarak var olsalar da, bu kavramlar bireylerde veya nesnelerde bulunan özelliklerin genellemeleridir. Yani, evrenseller zihinsel varlıklar olarak kabul edilir, ancak bunlar nesnelerin doğasından bağımsızdır. Duns Scotus'un evrenseller üzerine olan yaklaşımı, bireysel varlıkların önceliğini vurgular. Ona göre, evrenselleri oluşturan temel birimler bireylerdir ve genel kavramlar bu bireylerin niteliklerinin zihinsel özetleridir. Duns Scotus'un evrenseller konusundaki bu görüşleri, Orta Çağ felsefesi içinde nominalizmin (özellikle William of Ockham'ın nominalizmi gibi) gelişimine katkıda bulunmuş ve sonrasında modern felsefenin yönelimlerini etkilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aleks, A. (1961). Duns Scotus: The Basic Prıncıples Of His Philosophy. Praeger.
  2. Bates, T. (2010). Duns Scotus and the problem of universals. Continuum.
  3. Bi̇ngöl, M. (2018). Ontolojik Bağlamda Ockhamlı William Üzerine Bir Değerlendirme. Kilikya Felsefe Dergisi, 2, Article 2.
  4. Cevizci, A. (2022). Felsefe Tarihi Thales’ten Baudrillard’a. Say Yayınları.
  5. Copleston, F. C. (1993). A History of philosophy. 2: Medieval philosophy. Doubleday.
  6. Cross, R. (1999). Duns Scotus. Oxford University Press.
  7. Duns Scotus, J., & Bercken, J. van den. (2016). On being and cognition: Ordinatio 1.3. Fordham University Press.
  8. Duns Scotus, J., & Williams, T. (2017). Selected writings on ethics (First edition). Oxford University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ortaçağ Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Ocak 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

30 Ekim 2024

Kabul Tarihi

9 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 21

Kaynak Göster

APA
Bingöl, M. (2025). Tümeller Sorunu’nun Uğrağı - Duns Scotus. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 159-167. https://doi.org/10.29157/etusbed.1576477

Creative Commons License

ETÜSBED, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.


open-access-logo.png

14283