NEVŞEHİR KIZILIRMAK HAVZASI MEZBAHANELERİNDE KESİLEN SIĞIRLARIN KARACİĞER VE İÇ ORGANLARINDA PARAZİTLERİN YAYGINLIĞININ ARAŞTIRILMASI

Öz

Bu çalışma, Nevşehir Kızılırmak Havzası mezbahanelerinde kesilen sığırların karaciğer ve iç organlarında tespit edilen parazitlerin yaygınlığını araştırmak amacı ile yapılmıştır. Bu amaçla, 2020 Kasım-2021 Eylül ayları arasında Nevşehir’in Avanos İlçesindeki bulunan mezbahanelerde kesilen toplam 506 adet büyük baş sığırın kesim sonrası karaciğer, akciğer ve karın boşlukları; F. hepatica, F. gigantica, D. dentriticum, C. tenuicollis, Kisthidatik ve Nekrotikodaklar yönünden incelendi. F. hepatica % 60.7, F .gigantica % 28.9, D. dentriticum % 21.3, Kist hidatik % 46.8, C. Tenuicollis % 6.3 ve Nekrotikodakların % 33.2 oranında oldukları tespit edildi. Bu bulgular, ülkemizin farklı bölgelerinde daha önce yapılan benzer çalışmaların çoğundan yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Paraziter hastalıklar önemli üretim kayıplarına neden olur. Bu parazit yükünün sığırlarda gerek direk karaciğer kaybı gerekse verim kaybı ve gelişmesini önemli derecede etkilediği aşikârdır. Özellikle nehir çevrelerindeki sulak alanlarda beslenen ya da buralarda yetişen otlarla beslenen hayvanlarda parazit yoğunluğunun yüksek olabileceği ve buna yönelik tedbirlerin alınması elzemdir. Sadece paraziter yük nedeniyle itlaf edilen karaciğerler her yıl yüzlerce milyon dolarlık kayba neden olmaktadır. Ayrıca, F. hepatica’nın zoonoz bir parazit olduğu ve halk sağlığı açısından önem arz ettiği de unutulmamalıdır. Bütün bu nedenlerle, geniş kapsamlı, programlı ve bilinçli çalışmalar ile özellikle yetiştiriciler ve hayvan bakıcılarının paraziter hastalıklar konusunda bilinçlendirilmesi, hayvancılığın daha hijyenik tesislerde yapılması, hayvancılık yapılan tesislerin Veteriner Hekimlerin gözetiminde olması, mera ıslahının yapılması, son ve ara konakçılar ile mücadelenin doğaya zarar vermeden yapılması gibi mücadele stratejileri önerilerimiz arasındadır.

Anahtar Kelimeler

• Dicrocoelium dentriticum
• Fasciola hepatica
• Fasciola gigantica
• fascioliasis
• iç organ parazitleri

Destekleyen Kurum

Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi

Proje Numarası

TYL-2021-10870

Etik Beyan

Etik Komite Onayı: Bu çalışma için Erciyes Üniversitesi HADYEK Etik Kurulundan (06.01.2021 tarih ve Sayı: 21/17 ) onay alınmıştır. Bilgilendirilmiş onam: Çalışmaya katılan Çiftçilerden den yazılı veya sözlü onam alınmıştır. Hakem Değerlendirmesi: Dış bağımsız. Yazar Katkıları: : Fikir- OC; Tasarım-OC,İK; Denetleme-İK,GK,; Kaynaklar-OC,İK ; Malzemeler-OC; Veri Toplanması ve/veya işlenmesi-İK,OC,GK; Analiz ve/veya yorum-İK, OC,GK; Literatür taraması-OC,GK; Yazıyı yazan - OC; Eleştirel inceleme-İK,GK. Çıkar Çatışması: Yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır. Finansal Destek: Bu çalışma; Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından TYL-2021-10870 kodlu proje ile desteklenmiştir Teşekkür Yok

Teşekkür

Yok

INVESTIGATION OF THE PREVALENCE OF PARASITES DETECTED IN THE LIVER AND INTERNAL ORGANS OF CATTLE SLAUGHTERED IN KIZILIRMAK BASIN SLAUGHTERHOUSES OF NEVŞEHİR

Öz

The prevalence of parasites detected in the liver and internal organs of cattle slaughtered in Kızılırmak basin slaughter houses of Nevşehir was investigated. Forth is purpose, the liver, lung and abdominal cavities of a total of 506 cattle slaughtered in the slaughter houses in the Avanos District of Nevşehir between November 2020 and September 2021 were examined for F. hepatica, F. gigantica, D. dentriticum, C. tenuicollis, hydatidcysts and necrotic foci. F. hepatica rate was 60.7%, F. gigantica rate 28.9%, D. dentriticum rate 21.3%, Cysthydatid rate 46.8%, C. tenuicollis rate 6.3% and Necrotic Fociwas 33.2%. These findings revealed that they were higher than most of the similar studies conducted previously in different regions of our country. Parasitic diseases cause important production losses. It is obvious that this parasite load significantly affects both direct liver loss and productivity loss and development in cattle. It is necessary to prevent parasites because there may be high parasite density, especially in animals that eat in wet lands near rivers or eat grasses that grow there. Livers culled due to parasitic load alone cause losses of hundreds of millions of dollars every year. In addition, it should not be forgotten that F. hepatica is a zoonotic parasite and is important for public health For all these reasons, our suggestions for combat strategies include raising a ware ness of breeders and animal care takers about parasitic diseases through comprehensive, programmed and conscious studies, performing animal husban dry in morehygienic facilities, having animal husbandry facilities under the supervision of veterinarians, improving pastures, and combating final and intermediate hosts withouth arming nature.

Anahtar Kelimeler

• Dicrocoelium dentriticum
• Fasciola hepatica
• Fasciola gigantica
• fascioliasis
• internal organ parasites

Destekleyen Kurum

Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri

Proje Numarası

TYL-2021-10870

Etik Beyan

Ethics Committee Approval: Approval was received for this study from Erciyes University HADYEK Ethics Committee (06.01.2021 date and Number: 21/17). Informed Consent: Written or verbal consent was obtained from the farmers participating in the study. Peer-review: Externally peer-reviewed. Author Contributions: Concept- OC; Design- OC,İK; Supervision- İK,GK,AK; Resources- OC,İK; Materails- OK, AK; Data Collection and/or Processing- İK,OC,GK; Analysis and/or Interpretation- İK, OC,GK; Literature Search- OC,GK; Writing Manuscript- OC; Critical Review- İK,GK. Declaration of Interests: There is no conflict of interest between the authors. Funding: This study was supported by Erciyes University Scientific Research Projects Unit with the project code TYL-2021-10870. Acknowledgements: None

Teşekkür

Yok

Kaynakça

1. Akyol ÇV. Bursa ortak girişim tesislerinde (Etba) kesilen koyunlarda distomatozis’in yayılışı. J Fac Vet Med. 2001;20(3):23-27.
2. Ayaz E, Tınar R. Cestoda. In: Tınar R,ed. Veteriner Helmintoloji. Bursa: Dora Yayınları; 2011:100-124.
3. İnci A. Sığırlardaki sticercosis ve coenurosis. In: Avcıoğlu H, ed. Veteriner Hekimliğinde Parazit Hastalıkları.İzmir: Meta Basım Evi; 2013:200-203.
4. GülY. Enfeksiyon hastalıklar. In: Gül Y,ed. Geviş getiren hayvanların iç hastalıkları. Malatya: Medipres Matbacılık Yayıncılık Ltd. Şti 2.baskı;2006:141-143.
5. Toparlak M, Taşçı S, Gül Y. Van İli belediye mezbahasında kesilen sığırlarda karaciğer trematod enfeksiyonları. A Ü Vet Fak Derg.1989;36(2):419-423.
6. Kurtpınar H. Erzurum, Kars ve Ağrı vilayetleri sığır, koyun ve keçilerin yaz aylarına mahsus parazitleri ve bunların doğurdukları hastalıklar. Türk Vet Hek Der Derg. 1957;(27):3320-3325.
7. Taş Z. Van Mezbahasında Kesilen Hayvanlarda Paraziter Fauna Tespit Çalışmaları. [Yüksek lisans Tezi]. Van: Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 1997:3-15.
8. Aydın A. Hakkari belediye mezbahasında kesilen hayvanlarda paraziter fauna tespitçalışmaları. [Doktora tezi]. Van: Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2003:3.

9. Celep A, Açıcı M, Çetindağ M, Coşkun SZ, Gürsoy S.Helminthological studies on cattle from the Samsun region. Etlik Vet Mikrob Derg. 1990;6(6):117-130.
10. Kırcalı SF, Köse M, Kozan E, Doğan N. Afyon ili sığırlarında paramphistomosis ve distomotosis’in genel durumu. T Parazitoloji Derg. 2005;29(1):43-46.
11. Gargılı A, Tüzer E, Gülanber A, et al. Prevalence of liverfluke infections inslaughtered animalsin Trakya (Thrace), Turkey. Turk J Vet Anim Sci.1999; 23(2):115-116.
12. Kaplan M, Başpınar S. Elazığ’da son 5 yılda kesilen kasaplık hayvanlarda fasciolosis sıklığı ve ekonomik önemi. Fırat Tıp Derg. 2009;14(1):25-27.
13. Doğan M. Kırıkkale İli Merkez Mezbahasında Kesimi Yapılan Hayvanların Karaciğerlerinde Bulunan Parazitler ve Ekonomik Önemi. [Yüksek Lisans Tezi]. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2018:3-17.
14. Duran M. Aydın mezbahasında kesilen ruminantlarda karaciğer trematodlarının yaygınlığı. [Yüksek Lisans Tezi]. Aydın: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilim Enstitüsü; 2018:3-29.
15. Adıyaman F. Van ve yöresinde fascioliasis. [Yüksek Lisans Tezi]. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2007:15-21.
16. Kaplan M, Başpınar S, Özavcı H. 2008-2012 yılları arasında Elazığ’da kesilen hayvanlarda karaciğer trematodlarının görülme sıklığı. F.Ü Sağ Bil Vet Derg. 2014;28(1):41-43.
17. Balkaya İ, Terim Kapakin KA, Atasever İ. Fasciolahepatica ile doğal enfekte sığır karaciğerlerinin morfolojik ve histopatolojik olarak incelenmesi. Atatürk Üniv Vet Bil Derg.2010;5(1):7-11.
18. Değer S, Akgül Y, Ağaoğlu ZT, Taşçı S. Van ve yöresinde Fasciolagigantica’dan ileri gelen fascioliasis enfeksiyonlarının epidemiyolojisi ve ekolojisi üzerinde araştırmalar.YYÜ Vet Fak Derg. 1992;3(1-2):133-140.
19. Çenet O, Taşçı S. Manisa et ve balık kurumunda 1986-1993 yılları arasında kesilen kasaplık hayvanlarda kesim sonrası görülen hastalıkların araştırılması. T. Parazitol Derg.1994;18(4):511-516.
20. Taşçı S. Van et ve balık kurumunda 1981-1990 yılları arasında kesilen kasaplık hayvanlarda görülen paraziter hastalıkların sebep olduğu ekonomik kayıplar. Doğu Anadoluda Tarımın Verimlilik Sorunları Sempozyumu. Ankara: MPM Yay No:431.1990:137-143.
21. Moriena RA, Racioppi O, Alvarez JD, Lombardero OJ. Fasciolahepatica and other trematode prevalance in cattle. Prevalance according to livers condemned in abattoirs in Corrientes (Argentina). Vet Argentina. 2001;18(177):493-498.
22. Cringoli G, Rinaldi L, Veneziano V, Capelli G, Malone JB. Across-sectional coprological survey of liver flukes in cattle and sheep from an area of the southern Italian Apennines. Vet Parasitol. 2002;108(2):137-143. doi:10.1016/S0304-4017(02)00183-8.
23. Malezewski A, Jolley WR, Woodard LF. Prevalance and epidemiology of trichostrongy lids in Wyoming cattle with consideration of the inhibited development of Ostertagia ostertagi. Vet Parasitol. 1996;64(4):285-297. doi:10.1016/0304-4017(95)00924-8.
24. Upadhyay AK, Pachauri SP. Prevalance of bovine and bubalian fasciolosis in Tarairegion of Kumaon. Indian J Vet Med. 2001;21(2):82-86.
25. Arkam S, Najma R. Coprological examination of domestic livestock for intestinal parasites in village Bahloladistrict Charsaddah. Pakistan J Zoology. 2001;33(4):344-346.
26. Holland WG, Luong TT, Nguyen LA, Do TT, Vercruysse J. The epidemiology of nematode and fluke infections in cattle in the Red River Delta in Vietnam. Vet Parasitol. 2000;93(2):141-147. doi:10.1016/s0304-4017(00)00363-0.
27. Assogba MN, Youssao AKI. Epidemiology of cattle fasciolosis (Fasciolagigantica Cobbold, 1885), paramphistomosis and dicrocoeliosis in Benin. Ann Med Vet. 2001;145(4):260-268.
28. OkoliI C, Agoh EC, Okoli GC, Idemili GC, Umesiobi DO. Bovine and caprinefascioliasis in Enugu State, Nigeria, retrospective analysis of abat to irrecords (1993-1997) and six months prevalance study. Bull Anim Health Product Africa. 2000;48(1):7-11.
29. Onu JE. Fascioliasis and bovineliver condemnation in a Sokotometropolitan abattoir. J App Anim Res. 2001;20(2):251-254. doi:10.1080/09712119.2001.9706760.
30. Magona JW, Mayende JSP. Occurrence of con currenttry panosomosis, the iloriosis, anaplasmosis and helminthosisin Friesian, Zebu and Sahiwalcattle in Uganda. Onderstepoort J Vet Res. 2002;69(2):133-140.
31. Cellat M. Van belediye mezbahasında kesilen ruminantlarda helmintenfestasyonlarının yayılış oranları. [Yüksek Lisans Tezi]. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü;2003:45.
32. Altun S. Erzurum ilinde kesimi yapılan sığırlarda karaciğer lezyonları üzerinde patolojik incelemeler. [Yüksek Lisans Tezi]. Erzurum: Erzurum Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2012:2-25.
33. Kara M, Gicik Y, Sari B, Bulut H, Arslan MO. A slaughter hause study on prevalance of some helmints of cattle and sheep in Malatya Province, Turkey. J Anim Vet Adv. 2009;8(11):2200-2205.
34. Altun S, SağlamY. Erzurum ilinde kesimi yapılan sığırlarda karaciğer lezyonları üzerinde patolojik incelemeler. Atatürk Üniv Vet Bil Derg. 2014;9(1):7-15.doi:10.17094/avbd.76634.
35. Özyer İ. Adana et ve balık kurumunda imha edilen ruminant karaciğerlerinde görülen helmint türleri ve ekonomik önemleri. Etlik Vet Mikrob Derg. 1990;6(6):67-78.
36. Özkan MC. Edirne ve çevresinde Kist Hidatiğin Casoni ve indirekt hemaglütinasyon testleri ile sıklığının araştırılması. [Yüksek Lisans Tezi]. Edirne: Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 1991:3-15.
37. Aydın A, Göz Y, Değer S. Hakkâri ili Yüksekova ilçesi belediye mezbahasında kesilenkoyun, keçi ve sığırlarda Cytscercustenuicollis’in yayılışı. Dicle Üniv Vet Fak Derg.2010;1(1):13-16.
38. Oğuz B, Değer S. Van belediye mezbahasında kesilen sığır ve koyunlarda Taeniahydatigen Sistiserkozusu ve Kistikekinokokkozis. T Parazitoloji Derg. 2013; 37(3):186-9.
39. Arslan H, Akkan HA. Diseases causing liver lesion in slaughtered cattle in Burdur province. CPHS. 2021;2(2):83-90.
40. Ahmad AM, İsmail SAS, Dessouki AA. Pathological lesions survey and economic loss formale cattle slaughtered at Ismailia abattoir. IFRJ. 2013;20(2): 857-863.
41. Jaja IF, Mushonga B, Green E, Muchenje V. Seasonal prevalence, body condition score and risk factors of bovine fasciolosis in South Africa. Vet Anim Sci. 2017;4:1-7. doi: 10.1016/j.vas.2017.06.001. Erratum in: Vet Anim Sci. 2020;9:100104. doi:10.1016/j.vas.2020.100104.
42. Bethan CJ, David RD,Alison KH, Diana JLW, Jane EH. Anaerobic fermentation resultsin loss of viability of Fasciolahepatica metacercariae in grasssil age. Vet Parasitol. 2020;285: 109218. doi:10.1016/j.vetpar. 2020.109218.
43. Sun P, Wronski T, Apio A, Edwards L.A holistic model toassess risk factors of fasciolosis in Ankole cattle. Vet Parasitol Reg Stud Reports. 2020;(22):100488.doi:10.1016/j.vprsr.2020.100488.
44. John BC, Davies DR, Williams DJL, Hodgkinson JE. Are view of our current understanding of parasite survival in silage and stored for ages, with a focus on Fasciolahepatica meta cercariae. Grass Forage Sci.2019;74(2):211-217.doi:10.1111/gfs.12429.
45. Dilbato T, Bekele J. Prevalence and potential risk factors of bovine fasciolosis in Gurage Zone, Abeshegedistrict, Southern Ethiopia. Journal of Istanbul Veterinary Sciences. 2018;2(3):92-96. doi:10.30704/http-www-jivs-net.467948