Kanser Olma Korkusu Ölçeği’nin Geliştirilmesi ve Psikometrik Değerlendirmesi

Öz

Kanser korku uyandıran bir hastalıktır. Bireylerde kanser korkusunu ölçmek ve azaltmak için müdahalelere ihtiyaç vardır. Kanser korkusunun en iyi nasıl ölçüleceği açık değildir ve kanser olma korkusunu ölçen kısa sürede uygulanabilecek bir ölçüm aracı yoktur. Bu çalışmanın amacı kanser olma korkusu ölçeğini geliştirmek ve geçerliliğini yapmaktır. Bu araştırma metodolojik bir çalışmadır. Çalışma Türkiye'de kanser tanısı konulmamış 450 katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler sosyo-demografik form ve Kanser Olma Korkusu Ölçeği ile toplanmıştır. Faktör yapısını doğrulamak için açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Ölçeğin güvenilirliği Cronbach's α, madde-toplam korelasyonları ve Spearman-Brown katsayısı ile test edilmiştir. Kanser Olma Korkusu Ölçeği 13 madde ve iki alt ölçekten oluşmaktadır. Ölçek toplam varyansın %53.23’ünü açıklamaktadır. İki faktörlü yapı açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarıyla doğrulanmıştır. Açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizinde alt boyut faktör katsayıları 0.30’un üzerinde bulunmuştur. Cronbach alfa değeri toplam ölçekler için 0.90, Faktör 1 için 0.90 ve Faktör 2 için 0.81’dir. Madde-toplam korelasyon katsayıları 0.45 ile 0.81 arasında değişmektedir. Kanser olma korkusu ölçeği kolayca kullanılabilen kısa ve geçerli bir araçtır. Ölçek, kanser olma korkusunu belirlemek için araştırmalarda kullanılabilir. Sağlık profesyonelleri, insanların kanser olma korkusunu değerlendirmek ve bunu etkileyen faktörleri ortaya çıkarmak için bu ölçeği kullanabilirler.

Anahtar Kelimeler

• Kanser
• korku
• güvenirlik
• ölçek
• geçerlik

Development and Psychometric Evaluation of the Fear of Developing Cancer Scale

Öz

Cancer is a disease that has inspired fear. There is a need for interventions to measure and reduce the fear of cancer in individuals. It is not clear how best to measure the fear of developing cancer, and there is currently no brief measurement tool available to assess this fear. This study aimed to develop and validate the Fear of Developing Cancer Scale. This is a methodological study. The study was conducted with 450 participants who had not been diagnosed with cancer in Türkiye. Data were collected with a sociodemographic form and the fear of developing cancer scale. Explanatory factor analysis and confirmatory factor analysis were used to confirm factor structure. Reliability of the scale was tested with Cronbach’s α, item-total correlations, and the Spearman-Brown coefficient. The Fear of Developing Cancer Scale consists of 13 items and two subscales. The scale explains 53.23% of the total variance. Explanatory factor analysis and confirmatory factor analysis results validated the two-factor structure. Sub-dimension factor coefficients above 0.30 were discovered in both confirmatory and explanatory factor analyses. Cronbach’s alpha value is 0.90 for the total scales, 0.90 for Factor 1, and 0.81 for Factor 2. The item-total correlation coefficients ranged between 0.45 and 0.81. The Fear of Developing Cancer Scale is a brief and valid instrument that can be easily used. The Fear of Developing Cancer Scale could be used in research to assess the fear of developing cancer. Health professionals can use this scale to assess individuals' fear of developing cancer and uncover factors that influence it.

Anahtar Kelimeler

• Cancer
• fear
• reliability
• scale
• validity

Kaynakça

1. Siegel RL, Miller KD, Jemal A. Cancer statistics 2018. CA Cancer J Clin. 2018; 68(1):7-30. doi:10.1891/9780826121646.0002.
2. Globacan 2020: New Global Cancer Data. https://www.uicc.org/news/globocan-2020-global-cancer-data. Published 2020. Accessed July 2, 2026.
3. Vrinten C, McGregor LM, Heinrich M, et al. What do people fear about cancer? A systematic review and meta-synthesis of cancer fears in the general population. Psychooncology. 2017;26(8):1070-1079. doi:10.1002/pon.4287.
4. Marlow LA, Waller J, Wardle J. Barriers to cervical cancer screening among ethnic minority women: a qualitative study. Journal of Family Planning and Reproductive Health Care. 2015;41:248-254. doi:10.1136/jfprhc-2014-101082.
5. Tejeda S, Thompson B, Coronado GD, Martin DP. Barriers and facilitators related to mammography use among lower educated Mexican women in the USA. Soc Sci Med. 2009;68(5):832-839. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.12.023.
6. Vrinten C, Waller J, von Wagner C, Wardle J. Cancer fear: facilitator and deterrent to participation in colorectal cancer screening. Cancer Epidemiology and Prevention Biomarkers. 2015;24(2):400-405. doi:10.1158/1055-9965.EPI-14-0967.
7. Consedine NS, Magai C, Krivoshekova YS, Ryzewicz L, Neuget AI. Fear, anxiety, worry, and breast cancer screening behavior: A critical review. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2004;13(4):501-510. PMID: 15066912.
8. Dubayova T, Van Dijk JP, Nagyova I, et al. The impact of the intensity of fear on patient's delay regarding health care seeking behavior: a systematic review. Int J Public Health. 2010;55(5):459-468. doi:10.1007/s00038-010-0149-0.

9. Custers JA, van den Berg SW, van Laarhoven HW, Bleiker EM, Gielissen MF, Prins JB. The Cancer Worry Scale: detecting fear of recurrence in breast cancer survivors. Cancer Nurs. 2014 Jan-Feb;37(1):E44-50. doi: 10.1097/NCC.0b013e3182813a17.
10. Gotay CC, Pagano IS. Assessment of Survivor Concerns (ASC): a newly proposed brief questionnaire. Health Qual Life Outcomes. 2007;13:5-15. doi:10.1186/1477-7525-5-15.
11. Simard S, Savard J. Fear of Cancer Recurrence Inventory: Development and initial validation of a multidimensional measure of fear of cancer recurrence. Supportive Cancer Care. 2009;17(3):241-251. doi:10.1007/s00520-008-0444-y.
12. Karagöz Y. SPSS 23 ve AMOS 23 Uygulamalı Istatistiksel Analizler. Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık; 2019.
13. Polit DF, Beck CT. The content validity index: Are you sure you know what’s being reported? Critique and recommendations. Res Nurs Health. 2006;29(5):489-97. doi: 10.1002/nur.20147.
14. Özdamar K. Ölçek ve Test Geliştirme Yapısal Eşitlik Modellemesi. Ankara: Nisan Kitabevi Yayıncılık; 2016. Seçer I. Psikolojik Test Geliştirme ve Uyarlama Süreci; Spss ve Lisrel Uygulamaları. Ankara: Anı Yayıncılık; 2018.
15. Seçer I. Psikolojik Test Geliştirme ve Uyarlama Süreci; Spss ve Lisrel Uygulamaları. Ankara: Anı Yayıncılık; 2018.
16. Kartal M, Bardakçı S. SPSS ve AMOS Uygulamalı Örneklerle Güvenirlik ve Geçerlik Analizleri. Akademisyen Yayıncılık; 2018.
17. Çokluk Ö, Sekercioglu G, Büyüköztürk S. Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli Istatistik, Spss ve Lisrel Uygulamaları. 5. Baskı, Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık; 2018.
18. DeVellis RF. Scale Development, Theory and Applications. 4th ed. India: SAGE Publication Inc.; 2016.
19. Çam MO, Baysan-Arabacı L. Qualitative and quantitative steps on attitude scale construction. Hemar-G. 2010;12(2):59-71.
20. Şencan H. Sosyal ve Davranışsal Ölçümlerde Güvenilirlik ve Geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayınevi; 2005.
21. Kalaycı S. SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli Istatistik Teknikleri. Ankara: Asil Yayıncılık; 2010.
22. Şimşek ÖF. Yapısal Eşitlik Modellemesine Giriş Temel İlkeler ve Lisrel Uygulamaları. İstanbul: Ekinoks; 2010.
23. Karagöz Y. SPSS ve AMOS 23 Uygulamalı İstatistiksel Analizler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2019.
24. Nunnally JC, Bernstein IH. Psychometric Theory. 3rd ed. New York: McGraw-Hill; 2010.
25. Rattray J, Jones MC. Essential elements of questionnaire design and development. J Clin Nurs. 2007;16(2):234-43. doi: 10.1111/j.1365-2702.2006.01573.x.