Üniversite Öğrencilerinin Yaşlanma ve Yaşlılığa Yönelik Tutumları ve Yaşlı Ayrımcılığı ile İlişkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin yaşlanma, yaşlılık ve yaşlı ayrımcılığına yönelik tutumlarını belirlemek ve bu kavramlar arasındaki ilişkiyi incelemektir. Kesitsel ve ilişki arayıcı tipte yapılan çalışmanın örneklemini bir kamu üniversitesinde öğrenim gören 400 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma verileri Mayıs-Temmuz 2024 tarihleri arasında Katılımcı Bilgi Formu, Yaşlanmaya ve Yaşlılığa Yönelik Tutum Ölçeği ve Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin, Yaşlanmaya ve Yaşlılığa Yönelik Tutum Ölçeği toplam puan ortalamasının 137.10±30.91, Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği toplam puan ortalamasının 83.80±9.47 olduğu, Yaşlanmaya ve Yaşlılığa Yönelik Tutum Ölçeği ve Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği toplam puan ortalamaları arasında negatif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin, cinsiyet ile Yaşlanmaya ve Yaşlılığa Yönelik Tutum Ölçeği arasında (p=0.046), gelir durumu ile Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği arasında (p=0.008) ve yaşlılara yönelik önyargılı olma durumu ile her iki ölçek arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p=0.002, p=0.001). Öğrencilerin yaşlanma ve yaşlılığa yönelik tutumlarının orta düzeyde ancak yaşlı ayrımcılığına yönelik tutumlarının olumsuza eğilimli olduğu saptanmıştır. Yaşlanma ve yaşlılığa yönelik olumlu tutuma sahip olanların yaşlı ayrımcılığına yönelik de olumlu tutuma sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yaşlanma
• yaşlılık
• yaşlı ayrımcılığı

University Students' Attitudes Toward Aging and Older Adults and Their Relationship with Ageism

Öz

This study aims to determine attitudes of university students toward aging and older adults, and to examine the relationship between these attitudes and ageism. This cross-sectional and correlational study was conducted with 400 students enrolled at a public university. Data were collected between May and July 2024 using the Participant Information Form, the Attitude Scale Toward Aging and Elderliness, and the Ageism Attitude Scale. The participants had a mean total score of 137.10 ± 30.91 on the Attitude Scale Toward Aging and Elderliness and 83.80 ± 9.47 on the Ageism Attitude Scale. A weak but statistically significant negative correlation was found between the total scores of the the Attitude Scale Toward Aging and Elderliness, and the Ageism Attitude Scale. An important difference was identified between gender and the Attitude Scale Toward Aging and Elderliness scores (p = 0.046), income level and the Ageism Attitude Scale scores (p = 0.008), and age-related prejudice status of participants and both scale scores (p = 0.002, p = 0.001). Students were found to have moderately positive attitudes toward aging and older individuals, but tended to have negative attitudes regarding ageism. Participants with positive attitudes toward aging were also likelier to show positive attitudes toward older adults.

Anahtar Kelimeler

• Aging
• older adults
• ageism

Kaynakça

1. WHO. Ageing. 2023. Accessed March 30, 2024. https://www.who.int/health-topics/ageing
2. WHO. Abuse of older people. 2022. Accessed March 30, 2024. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/abuse-of-older-people
3. TÜİK. TÜİK Kurumsal. İstatistiklerle Yaşlılar. 2023. Accessed March 30, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2022-49667
4. Kurtkapan H. Y Kuşağı Gençliğinin Yaşlılık ve Yaşlanmaya İlişkin Tutumları: Nevşehir Örneği. Yaşlı Sorunları Araştırma Derg. 2020;13(1):48-55. doi:10.46414/yasad.691177
5. Lyons A, Alba B, Heywood W, et al. Experiences of ageism and the mental health of older adults. Aging Ment Health. 2018;22(11):1456-1464. doi:10.1080/13607863.2017.1364347
6. Şahi̇n H. Sosyal Hizmet Bölümü Öğrencilerinin Yaşlılık ve Yaşlanmaya İlişkin Tutumlarının Belirlenmesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Derg. 2018;11(59):1114-1120. doi:10.17719/jisr.2018.2720
7. Han J, Richardson VE. The relationships among perceived discrimination, self-perceptions of aging, and depressive symptoms: a longitudinal examination of age discrimination. Aging Ment Health. 2015;19(8):747-755. doi:10.1080/13607863.2014.962007
8. Emül TG, Dönmez ÇÇ. Hemşirelerin Yaşlılık ve Yaşlanmaya İlişkin Tutumlarının Belirlenmesi. The Journal of Social Sciences. 2024;(50):33-40. doi:10.29228/SOBIDER.49605

9. Otrar M. Yaşlılık ve Yaşlanmaya İlişkin Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sosyoloji Dergisi. 2017;36(2):527-550. doi:10.16917/iusosyoloji.292680
10. Vefikuluçay Yilmaz D, Terzi̇oğlu F. Development and Psychometric Evaluation Of Ageism Attitude Scale Among The University Students. Turk J Geriatr. 2011;14(3):259-268.
11. Tabachnick BG, Fidell LS, Ullman JB. Using Multivariate Statistics. Seventh edition. Pearson; 2019.
12. Arisoy A, Önal Ö. Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Yaşlanma ve Yaşlılığa Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi. MAKÜ-Uyg Bil Derg. 2021;5(2):229-245. doi:10.31200/makuubd.919978
13. Kwong ANL, Yan ECW. The Role of Quality of Face-to-face Intergenerational Contact in Reducing Ageism: The Perspectives of Young People. Journal of Intergenerational Relationships. 2023;21(1):136-151. doi:10.1080/15350770.2021.1952134
14. Burnes D, Sheppard C, Henderson CR, et al. Interventions to Reduce Ageism Against Older Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. Am J Public Health. 2019;109(8):e1-e9. doi:10.2105/AJPH.2019.305123
15. Carina B, Annie C, Jean-François C, et al. Which interventions with youths counter ageism toward older adults? Results from a realist review. Gerontology & geriatrics education. 2024;45(2). doi:10.1080/02701960.2023.2210521
16. Bilir N. Yaşlılık Tanımı, Yaşlılık Kavramı, Epidemiyolojik Özellikler. Türkiye Solunum Araştırmları Derneği. https://www.solunum.org.tr/TusadData/Book/677/17102018112853-001.pdf
17. North MS, Fiske ST. Modern Attitudes Toward Older Adults in the Aging World: A Cross-Cultural Meta-Analysis. Psychol Bull. 2015;141(5):993-1021. doi:10.1037/a0039469
18. Karaağaç G, Temel AB, Yildirim JG. Gençlerin yaşlılığa ilişkin görüş ve düşüncelerinin incelenmesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD). 2019;12(1):32-41.
19. De Winter G. Aging as disease. Med Health Care Philos. 2015;18(2):237-243. doi:10.1007/s11019-014-9600-y
20. Sevim S, Yıldırım Ş. Kuşaklararası Üniversite Öğrencilerinin Yaşlanma ve Yaşlılık Algılarının Değerlendirilmesi. BAEBD. 2023;14(1):83-105. doi:10.51460/baebd.1209130
21. Bryant C, Bei B, Gilson K, Komiti A, Jackson H, Judd F. The relationship between attitudes to aging and physical and mental health in older adults. Int Psychogeriatr. 2012;24(10):1674-1683. doi:10.1017/S1041610212000774
22. Teater B, Chonody JM. How Do Older Adults Define Successful Aging? A Scoping Review. Int J Aging Hum Dev. 2020;91(4):599-625. doi:10.1177/0091415019871207
23. Tetik FR, Yılmaz CK. Yetişkin Bireylerin Yaşlanma İle İlgili Beklentileri ile Yaşlı Ayrımcılığına İlişkin Tutumları Arasındaki İlişki. TJFMPC. 2022;16(4):830-840. doi:10.21763/tjfmpc.1125283
24. Chang ES, Kannoth S, Levy S, Wang SY, Lee JE, Levy BR. Global reach of ageism on older persons’ health: A systematic review. PLoS One. 2020;15(1):e0220857. doi: 10.1371/journal.pone.0220857
25. Mendoza-Núñez VM, Mendoza-Soto AB. Is Aging a Disease? A Critical Review Within the Framework of Ageism. Cureus. 16(2):e54834. doi:10.7759/cureus.54834
26. Kang H, Kim H. Ageism and Psychological Well-Being Among Older Adults: A Systematic Review. Gerontol Geriatr Med. 2022; 8:23337214221087023. doi:10.1177/23337214221087023
27. Officer A, Schneiders ML, Wu D, Nash P, Thiyagarajan JA, Beard JR. Valuing older people: time for a global campaign to combat ageism. Bull World Health Organ. 2016;94(10):710-710A. doi:10.2471/BLT.16.184960
28. Wyman MF, Shiovitz-Ezra S, Bengel J. Ageism in the Health Care System: Providers, Patients, and Systems. In: Ayalon L, Tesch-Römer C, eds. Contemporary Perspectives on Ageism. Springer International Publishing; 2018:193-212. doi:10.1007/978-3-319-73820-8_13
29. Allen JO. Ageism as a Risk Factor for Chronic Disease. The Gerontologist. 2016;56(4):610-614. doi:10.1093/geront/gnu158
30. Dix E, Van Dyck L, Adeyemo S, et al. Ageism in the Mental Health Setting. Curr Psychiatry Rep. 2024;26(11):583-590. doi:10.1007/s11920-024-01531-2
31. Miguel I, Carvalhais L. The Impact of Perceived Ageism on Psychological Distress: Insights into the Role of Subjective Vitality. Social Sciences. 2025;14(2):103. doi:10.3390/socsci14020103
32. Zaybak AZ, Özdemir H, Güneş Ü, Baran L. Hemşirelik Öğrencilerinin Yaşlı Ayrımcılığına İlişkin Tutumlarının İncelenmesi. EGEHFD. 2017;33(1):21-32.
33. Köse Tosunöz İ, Güngör S. Yaşlı Ayrımcılığı: Hemşirelik ve Yaşlı Bakım Teknikeri Öğrencileri Örneği. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2021;9(1):176-190. doi:10.33715/inonusaglik.813815
34. Yeşilot SB, Demirci PY, Öztunç G. Hemşirelik Öğrencilerinin Yaşlı Ayrımcılığına Yönelik Tutumları ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi. DÜ Sağlık Bil Enst Derg. 2020;10(1):87-93. doi:10.33631/duzcesbed.537976
35. Güzel B. Genç Nüfusun Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Düzeyinin Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi: Manisa Örneği. Gençlik Araştırmaları Dergisi. 2021;9(25):109-134. doi:10.52528/genclikarastirmalari.930689
36. Altun A, Demi̇rel B. Üniversite Öğrencilerinin Yaşlı Ayrımcılığıyla İlgili Tutumları: Keskin MYO Örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2020;9(1):423-434. doi:10.33206/mjss.679054
37. Pekesen M, Akdeniz Ş, Sinan A. Üniversite Öğrencilerinin Yaşlı Ayrımcılığına İlişkin Tutumlarının Belirlenmesi. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi. 2021;0(18):82-103. doi:10.46218/tshd.961336
38. Mandiracioğlu A, Lüleci̇ NE, Özvurmaz S. Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri’nde Toplumun Yaşlılara Yönelik Görüşleri. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD). 2017;10(2):76-86.
39. Sarıkavak K. Türk-İslam Geleneğinde Yaşlılara Verilen Değer. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (AEÜSBED). 2017;3(2):281-287.
40. Çakmak R, Acar Z, Akkaya S, Özcan M. Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Merhamet Düzeyleriyle Yaşlı Ayrımcılığına Yönelik Tutumları Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2025;36(1):41-61. doi:10.33417/tsh.1422015