Evaluation of Dietary Habits and Blood Parameters in Individuals with Type 2 Diabetes

Öz

This study was conducted to comparatively evaluate the nutritional habits and blood parameters of adult individuals with type 2 diabetes and healthy individuals who applied to the Internal Medicine Polyclinic of a private hospital in Istanbul. The study was realised as an analytical cross-sectional study and 90 individuals were included in the type 2 diabetes group and 90 individuals were included in the healthy individuals group. Nutritional habits and biochemical parameters were evaluated using the “Patient Identification Form” and “Nutrition Habits Questionnaire”. Independent sample t-test was used in the analysis of quantitative data, Pearson-chi-square test, and Fisher's exact test were used in the comparison of qualitative data. The results were evaluated with a 95% confidence interval, and significance was under p<0.05. In individuals diagnosed with type 2 diabetes; body mass index, waist circumference, waist/hip ratio, fasting blood glucose, hemoglobin A1c, low-density lipoprotein, triglyceride, and total cholesterol were statistically significantly higher (p<0.001) compared to the control group, while high-density lipoprotein were lower (p=0.010). The presence of a family history of diabetes (83.3% vs. 37.8%), skipping main meals (76.6% vs. 26.7%), and snacks (73.3% vs. 57.8%) were statistically significantly higher in the type 2 diabetes group. Encouraging diabetic patients to change their behavior and increasing their awareness, proper nutrition, and active physical activity will increase their quality of life. To prepare this foundation, every member of society needs to receive education from an early age, before the disease begins.

Anahtar Kelimeler

• Eating habits
• diabetes
• blood parameters

Destekleyen Kurum

This research did not receive support from any funding agency/industry.

Etik Beyan

Ethics committee approval was received for this study from the ‘Istanbul Atlas University Non-Interventional Scientific Research Ethics Committee’ (Date: 21.03.2024, Decision No: 03/12).

Teşekkür

We would like to thank Atilla BOZDOĞAN for his support of our work.

Tip 2 Diyabetli Bireylerde Beslenme Alışkanlıkları ve Kan Parametrelerinin Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırma, İstanbul ilindeki özel bir hastanenin Dahiliye Polikliniği’ne başvuran tip 2 diyabetli yetişkin bireyler ile sağlıklı bireylerin beslenme alışkanlıklarını ve kan parametrelerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmek amacıyla yapıldı. Araştırma analitik kesitsel bir çalışma olarak gerçekleştirildi ve tip 2 diyabet grubuna 90 birey, sağlıklı bireyler grubuna 90 birey dahil edildi. “Hasta Tanıtım Formu” ve “Beslenme Alışkanlıkları Anketi” kullanılarak beslenme alışkanlıkları ve biyokimyasal parametreleri değerlendirildi. Nicel verilerin analizinde bağımsız örneklem t testi, nitel verilerin karşılaştırılmasında Pearson‐ki‐kare testi ve Fisher's exact testi kullanıldı. Sonuçlar; %95 güven aralığında, anlamlılık ise p<0.05 altında değerlendirildi. Tip 2 diyabet tanısı alan bireylerde; beden kütle indeksi, bel çevresi, bel/kalça oranı, açlık kan glukozu, Hemoglobin A1c, Düşük Yoğunluklu Lipoprotein, trigliserit ve total kolesterol kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek (p<0.001), Yüksek Yoğunluklu Lipoprotein ise daha düşük (p=0.010) bulunmuştur. Ailede diyabet öyküsü varlığı (%83.3 ve %37.8), ana öğün (%76.6’ya %26.7) ve ara öğün (%73.3’e %57.8) atlama oranları tip 2 diyabet grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazlaydı. Diyabet hastalarının davranış değişikliğine teşvik edilmesiyle birlikte farkındalıklarının arttırılması sonucunda doğru beslenme ve aktif fiziksel aktiviteye sahip olmaları yaşam kalitelerini artıracaktır. Bu temeli hazırlamak için toplumun her bireyinin küçük yaşlardan itibaren, hastalık başlamadan önce eğitim alması son derece önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Beslenme alışkanlıkları
• diyabet
• kan parametreleri

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir finansman kuruluşundan/sektörden destek almamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma için ‘İstanbul Atlas Üniversitesi Girişimsel Olmayan Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’ndan (Tarih: 21.03.2024, Karar No: 03/12) onay alınmıştır.

Teşekkür

Çalışmamıza vermiş olduğu desteklerden dolayı Atilla BOZDOĞAN’a teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Petersmann A, Müller-Wieland D, Müller UA, et al. Definition, classification and diagnosis of diabetes mellitus. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 2019;127(S01):S1-S7. doi:10.1055/a-1018-9078
2. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 11th ed. 2025. https://www.diabetesatlas.org (Erişim Tarihi: 1 Mart 2026).
3. American Diabetes Association. 5. Facilitating behavior change and well-being to improve health outcomes: Standards of Medical Care in Diabetes—2021. Diabetes Care. 2021;44(Suppl 1):S53-S72. doi:10.2337/dc21-S005
4. Blüher M. Obesity: Global epidemiology and pathogenesis. Nat Rev Endocrinol. 2019;15(5):288-298. doi:10.1038/s41574-019-0176-8
5. Frydrych A, Kulita K, Jurowski K, Piekoszewski W. Lipids in clinical nutrition and health: Narrative review and dietary recommendations. Foods. 2025;14(3):473. doi:10.3390/foods14030473
6. Gomez-Delgado F, Katsiki N, Lopez-Miranda J, Perez-Martinez P. Dietary habits, lipoprotein metabolism and cardiovascular disease: From individual foods to dietary patterns. Crit Rev Food Sci Nutr. 2021;61(10):1651-1669. doi:10.1080/10408398.2020.1764487
7. Ruszkiewicz K, Jagielski P, Traczyk I. Glycemic control and awareness among diabetic patients of nutrition recommendations in diabetes. Rocz Panstw Zakl Hig. 2020;71(2):191-196. doi:10.32394/rpzh.2020.0116
8. Hou L, Ge L, Wang Q, et al. Nutritional recommendations for type 2 diabetes: An international review of 15 guidelines. Can J Diabetes. 2023;47(2):197-206. doi:10.1016/j.jcjd.2022.08.005

9. Koban B. Tip 2 diyabetli bireylerde beslenme eğitiminin serum ileri glikasyon son ürünleri, glukoz ve lipid metabolizması ile antropometrik parametreler üzerine etkileri. [Doktora tezi], İstanbul, İstanbul Üniversitesi; 2022.
10. Yıldırım E. Hipertansiyon hastalarında diyet antioksidan alımı ile biyokimyasal belirteçler ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi], Konya, Necmettin Erbakan Üniversitesi; 2025.
11. Polat M. Eğitim Fakültesi öğrencilerinin bilimsel araştırmaya yönelik tutumları. Pamukkale Univ Sos Bilim Enst Derg. 2014;2014(18):77-90. doi:10.5505/pausbed.2014.51423
12. Al-Ghamdi S, Shubair MM, Aldiab A, et al. Prevalence of overweight and obesity based on the body mass index; a cross-sectional study in Alkharj, Saudi Arabia. Lipids Health Dis. 2018;17(1):134. doi:10.1186/s12944-018-0778-5
13. Wu Y, Li D, Vermund SH. Advantages and limitations of the Body Mass Index (BMI) to assess adult obesity. Int J Environ Res Public Health. 2024;21(6):757. doi:10.3390/ijerph21060757
14. Yılmaz A. Diyabetik olan ve olmayan bireylerde serum lipit profili ile bel çevresi, kalça çevresi, beden kitle indeksi ve visseral yağ oranının ilişkisi. [Uzmanlık tezi], İzmir, Kâtip Çelebi Üniversitesi; 2024.
15. Kwon Y, Kim HJ, Park S, Park YG, Cho KH. Body Mass Index-related mortality in patients with type 2 diabetes and heterogeneity in obesity paradox studies: A dose-response meta-analysis. PLoS One. 2017;12(1):e0168247. doi:10.1371/journal.pone.0168247
16. Dinçer ED. Oral antidiyabetik ilaç kullanan tip 2 diyabet hastalarında tıbbi beslenme tedavisinin hemoglobin A1c düzeylerine etkisi. [Yüksek lisans tezi], İstanbul, Medipol Üniversitesi; 2019.
17. Ağırman E, Marangoz B, Gençer MZ, Arıca S, Zegerek K. Tip 2 diyabetli hastalarda oral anti diyabetik ilaçların HbA1c, obezite ve komplikasyonlar ile ilişkisi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;2(2):93-101.
18. Akkuş ÖÖ, Saka M. An investigation of the relationship between nutritional status and serum D vitamin, calcium and magnesium levels in patients with type 2 diabetes. Beslenme ve Diyetetik Dergisi. 2020;48(3):8-17. doi:10.33076/2020.BDD.1387
19. Jayedi A, Soltani S, Motlagh SZ, et al. Anthropometric and adiposity indicators and risk of type 2 diabetes: Systematic review and dose-response meta-analysis of cohort studies. BMJ. 2022;376:e067516. doi:10.1136/bmj-2021-067516
20. Memelink RG, Hummel M, Hijlkema A, et al. Additional effects of exercise to hypocaloric diet on body weight, body composition, glycaemic control and cardio-respiratory fitness in adults with overweight or obesity and type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Diabet Med. 2023;40(7):e15096. doi:10.1111/dme.15096
21. Al-Ibrahim AA, Jackson RT. Healthy eating index versus alternate healthy index in relation to diabetes status and health markers in U.S. adults: NHANES 2007–2010. Nutr J. 2019;18(1):26. doi:10.1186/s12937-019-0450-6
22. Zhao Y, Li HF, Wu X, Li GH, Golden AR, Cai L. Rural-urban differentials of prevalence and lifestyle determinants of pre-diabetes and diabetes among the elderly in southwest China. BMC Public Health. 2023;23(1):603. doi:10.1186/s12889-023-15527-9
23. Vijayashankar U, Ramashetty R, Rajeshekara M, Kumar R. Leptin and ghrelin dynamics: Unraveling their influence on food intake, energy balance, and the pathophysiology of type 2 diabetes mellitus. J Diabetes Metab Disord. 2024;23(1):427-440. doi:10.1007/s40200-024-01418-2
24. Hawkins Carranza F, Corbatón-Anchuelo A, Bermejo Pareja F, Martínez-Larrad MT, Vega-Quiroga S, Serrano-Ríos M. Incidence of type 2 diabetes in the elderly in central Spain: Association with socioeconomic status, educational level, and other risk factors. Primary Care Diabetes. 2022;16(2):279-286. doi:10.1016/j.pcd.2021.12.016
25. Güner TA. Oral antidiyabetik kullanan tip 2 diyabetli bireylere birinci basamakta uygulanan diyabet eğitimi ve kısa mesaj hatırlatmalarının etkinliğinin değerlendirilmesi. [Doktora tezi], İstanbul, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa; 2019.
26. Satman I, Omer B, Tutuncu Y, et al. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults. Eur J Epidemiol. 2013;28(2):169-180. doi:10.1007/s10654-013-9771-5
27. Subaşı R, Tanç RM, Tanç E, Açık Ü. Bireylerde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının eğitim durumu, öğrencilik ve çeşitli değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi. Int J Soc Hum Sci Res. 2024;11(104):485-492. doi:10.5281/zenodo.10737382
28. Awad SF, O'Flaherty M, El-Nahas KG, Al-Hamaq AO, Critchley JA, Abu-Raddad LJ. Preventing type 2 diabetes mellitus in Qatar by reducing obesity, smoking, and physical inactivity: Mathematical modeling analyses. Popul Health Metr. 2019;17(1):20. doi:10.1186/s12963-019-0200-1
29. Can B. Tip 2 diyabetik hastalarda beslenme paterni ve besin tüketim içeriklerinin tedavi süresi ve uygulanan tedavi ile ilişkilerinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi], İstanbul, Haliç Üniversitesi; 2018.
30. Erol Ö, Ünsar S, Yacan L. Diabetes mellituslu bireylerin fiziksel aktivite davranışları ve iyilik hallerinin belirlenmesi. Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi. 2022;1:49-58. doi:10.25048/tudod.1053313
31. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes—2022 abridged for primary care providers. Clin Diabetes. 2022;40(1):10-38. doi:10.2337/cd22-as01
32. Mekary RA, Giovannucci E, Willett WC, van Dam RM, Hu FB. Eating patterns and type 2 diabetes risk in men: Breakfast omission, eating frequency, and snacking. Am J Clin Nutr. 2012;95(5):1182-1189. doi:10.3945/ajcn.111.028209
33. Papakonstantinou E, Kontogianni MD, Mitrou P, et al. Effects of 6 vs 3 eucaloric meal patterns on glycaemic control and satiety in people with impaired glucose tolerance or overt type 2 diabetes: A randomized trial. Diabetes Metab. 2018;44(3):226-234. doi:10.1016/j.diabet.2018.03.008
34. Kaner G, Pamuk BÖ, Pamuk G, et al. Determination of nutritional status of individuals with type 2 diabetes and their behaviors towards diabetes. Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi. 2021;5(2):146-157. doi:10.25048/tudod.895040
35. Özdemir M, Aksoydan E, Çakır RE, Coşkun Y, Kocamış NR. Diyabetik hastaların beslenme alışkanlıkları ve bilgi düzeylerinin metabolik kontrolle ilişkisinin değerlendirilmesi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2016;1(2):1-17.
36. Kopuz T. Tip 2 diyabetli hastalarda serum irisin düzeyleri ve diyet kalitelerinin değerlendirilmesi. [Yüksek lisans tezi], Ankara, Hacettepe Üniversitesi; 2018.
37. Charlton A, Garzarella J, Jandeleit-Dahm KAM, Jha JC. Oxidative stress and inflammation in renal and cardiovascular complications of diabetes. Biology. 2020;10(1):18. doi:10.3390/biology10010018