Kadınların Doğumda Karar Alma Sürecindeki Özerkliği, Saygılı Annelik Bakımı Algısı ve Etkileyen Faktörler

Yıl 2026, Cilt: 35 Sayı: 1 , 158 - 167 , 16.04.2026

Sultan Özkan Şat , Derya Duman , Medine Demir

https://doi.org/10.34108/eujhs.1770882

https://izlik.org/JA82ZK86NB

Öz

Bu çalışmanın amacı, postnatal dönemdeki kadınların doğum eyleminde karar alma sürecindeki özerkliği, saygılı annelik bakımı algısı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. İlişki arayıcı nitelikte tanımlayıcı olan bu araştırmanın örneklemi doğum sonu ilk 48-72 saat içerisinde olan 271 kadından oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Formu, Kadınların Saygılı Annelik Bakımı Algısı Ölçeği ve Karar Vermede Anne Otonomisi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde basit doğrusal regresyon t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Karar Vermede Anne Otonomisi Ölçeği puanı; Kadınların Saygılı Annelik Bakımı Algısı Ölçeği toplam puan ve alt boyutlarının anlamlı bir yordayıcısıdır (p<0.001). Karar Vermede Anne Otonomisi Ölçeği ile Kadınların Saygılı Annelik Bakımı Algısı Ölçeği toplam ve alt boyut puanları; sosyodemografik, obstetrik özellikler ve doğumda hizmet sunan sağlık profesyoneline göre farklılık göstermemiştir (p>0.05). Karar Vermede Anne Otonomisi Ölçeği puanı yalnızca çalışma durumuna göre anlamlı farklılık göstermiştir (p<0.05). Kadınların otonomi düzeyi yükseldikçe, saygılı annelik bakımı algılarının da olumlu yönde arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Doğum eylemi , ebelik , hasta merkezli bakım , hemşirelik , kişisel özerklik

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1919B012424728 (TÜBİTAK-2209/A)

Women’s Decision-Making Autonomy in Childbirth, Respectful Maternity Care and Associated Factors

https://izlik.org/JA82ZK86NB

Öz

Aim of this study is to determine the autonomy of women in the postnatal period regarding decision-making during labor, their perceptions of respectful maternity care, and the influencing factors. This descriptive-correlational study included a sample of 271 women within the first 48-72 hours postpartum. Data were collected using the Descriptive Information Form, the Women’s Perception of Respectful Maternity Care Scale-Turkish Version, and the Mothers' Autonomy in Decision Making Scale. Data analysis included simple linear regression, t-tests, and one-way analysis of variance. The Mothers' Autonomy in Decision Making Scale scores were significant predictors of the total the Women’s Perception of Respectful Maternity Care Scale-Turkish Version score as well as its subdimensions (p<0.001). No significant differences were found in the Mothers' Autonomy in Decision Making Scale or the Women’s Perception of Respectful Maternity Care Scale-Turkish Version scores according to sociodemographic, obstetric characteristics or the type of healthcare Professional (p>0.05). However, the Mothers' Autonomy in Decision Making Scale scores differed based on employment status (p<0.05). As women's level of autonomy increases, their perception of respectful maternity care also improves positively.

Anahtar Kelimeler

Labor-obstetric , midwifery , patient-centered care , nursing , personal autonomy

Proje Numarası

1919B012424728 (TÜBİTAK-2209/A)

Kaynakça

• World Health Organization. Recommendations: Intrapartum Care for a Positive Childbirth Experience. Geneva: WHO; 2018. https://www.who.int/publications/i/item/9789241550215 Erişim tarihi: 22.01.2026
• Puthussery S, Bayih WA, Brown H, Aborigo RA. Promoting a global culture of respectful maternity care. BMC Pregnancy Childbirth. 2023;23:798. doi:10.1186/s12884-023-06118-y
• Halfdansdottir B, Wilson ME, Hildingsson I, Olafsdottir OA, Smarason AK, Sveinsdottir H. Autonomy in place of birth: a concept analysis. Med Health Care Philos. 2015;18(4):591-600. doi:10.1007/s11019-015-9624-y
• Vedam S, Stoll K, McRae DN, et al. Patient-led decision making: measuring autonomy and respect in Canadian maternity care. Patient Educ Couns. 2019;102(3):586-594. doi:10.1016/j.pec.2018.10.023
• Loiola AMR de, Alves VH, Vieira BDG, Rodrigues DP, Souza KV, Marchiori GRS. Delivery plan as a care technology: experience of women in the postpartum period in a birth center. Cogitare Enferm. 2020;25:e66039. doi:10.5380/ce.v25i0.66039
• Uludağ E, Çamlıbel M. Doğumda verilen destekleyici bakımın kadınların saygılı annelik bakımı algısını yordama durumunun incelenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi. 2024;17(3):351-361. doi:10.46483/jnef.1516044
• Alruwaili TA, Crawford K, Fooladi E. Shared decision-making in maternity care in Saudi Arabia: a cross-sectional study. Midwifery. 2024;138:104147. doi:10.1016/j.midw.2024.104147
• Hameed S, Mureed S, Chaudhri R, Khan SA, Khan MS. Postnatal women’s perception on person-centered maternity care in twin cities of Rawalpindi and Islamabad: a descriptive study. BMC Pregnancy Childbirth. 2023;23(1):52. doi:10.1186/s12884-023-05362-6.
• Palgi-Hacker H, Sacks E, Landry M. Respectful maternity care in Israel during the COVID-19 pandemic: a cross-sectional study of associations between childbirth care practices and women’s perceptions of care. BMC Pregnancy Childbirth. 2024;24(1):50. doi:10.1186/s12884-023-06030-5
• Bohren MA, Vogel JP, Hunter EC, et al. The mistreatment of women during childbirth in health facilities globally: a mixed-methods systematic review. PLoS Med. 2015;12(6):e1001847. doi:10.1371/journal.pmed.1001847
• Minckas N, Gram L, Smith C, Mannell J. Disrespect and abuse as a predictor of postnatal care utilisation and maternal-newborn well-being: a mixed-methods systematic review. BMJ Glob Health. 2021;6(4):e004698. doi:10.1136/bmjgh-2020-004698
• Leite TH, Pereira A, Leal M, da Silva A. Disrespect and abuse towards women during childbirth and postpartum depression: findings from Birth in Brazil study. J Affect Disord. 2020;273:391-401. doi:10.1016/j.jad.2020.04.052
• Bante A, Teji K, Seyoum B, Mersha A. Respectful maternity care and associated factors among women who delivered at Harar hospitals, eastern Ethiopia: a cross-sectional study. BMC Pregnancy Childbirth. 2020;20(1):86. doi:10.1186/s12884-020-2757-x
• Bulto GA, Demissie DB, Tulu AS. Respectful maternity care during labor and childbirth and associated factors among women who gave birth at health institutions in the West Shewa zone, Oromia region, Central Ethiopia. BMC Pregnancy Childbirth. 2020;20(1):443. doi:10.1186/s12884-020-03135-z
• Hughes CS, Kamanga M, Jenny A, et al. Perceptions and predictors of respectful maternity care in Malawi: a quantitative cross-sectional analysis. Midwifery. 2022;112:103403. doi:10.1016/j.midw.2022.103403
• Akpovi E, Freeburg T, Bocage A, Howard E. Communication, respect, and autonomy: exploring elements of a meaningful birth partnership [08P]. Obstet Gynecol. 2020;135(Suppl 1):169S. doi:10.1097/01.AOG.0000663948.19230.45
• Almanza JI, Karbeah JM, Tessier KM, et al. The impact of culturally-centered care on peripartum experiences of autonomy and respect in community birth centers: a comparative study. Matern Child Health J. 2021;26(4):895-904. doi: 10.1007/s10995-021-03245-w
• Feijen-de Jong EI, van der Pijl M, Vedam S, Jansen DEMC, Peters LL. Measuring respect and autonomy in Dutch maternity care: applicability of two measures. Women Birth. 2020;33(5):e447-e454. doi:10.1016/j.wombi.2019.10.008
• Jenkinson B, Kearney L, Kynn M, et al. Validating a scale to measure respectful maternity care in Australia: challenges and recommendations. Midwifery. 2021;103:103090. doi:10.1016/j.midw.2021.103090
• Vedam S, Stoll K, Martin K, et al. The Mother's Autonomy in Decision Making (MADM) scale: patient-led development and psychometric testing of a new instrument to evaluate experience of maternity care. PLoS One. 2017;12(2):e0171804. doi:10.1371/journal.pone.0171804
• Dağlı E, Aktaş Reyhan F, Topkara FN, Moridi M. Turkish validity and reliability study of the "respectful maternity care" knowledge and practice scale of midwives. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol X. 2023;19:100222. doi:10.1016/j.eurox.2023.100222
• Çamlibel M, Uludağ E, Pazandeh F. Psychometric evaluation of the women’s perception of respectful maternity care scale Turkish version. Women Health. 2022;62(8):700-710. doi:10.1080/03630242.2022.2118407
• Çamlibel M, Uludağ E. The Turkish version of the students' perceptions of respectful maternity care scale: An assessment of psychometric properties. Nurse Educ Pract. 2023;70:103684. doi:10.1016/j.nepr.2023.103684
• Reyhan FA, Dağlı E. Öğrenci ebelerin doğum sürecinde “saygılı annelik bakımına” ilişkin görüşleri: nitel bir araştırma. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;11(1):96-105. doi:10.46971/ausbid.1085944
• Reyhan FA, Dağlı E. Kadınların saygılı annelik bakımı doğrultusunda doğum deneyimlerinin değerlendirilmesi: nitel bir araştırma. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi. 2023;6(1):124-141. doi:10.54803/sauhsd.1228231
• TC. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırmaları (SEGE), 2025. https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege Erişim tarihi: 22.01.2026
• Ayoubi S, Pazandeh F, Simbar M, Moridi M, Zare E, Potrata B. A questionnaire to assess women’s perception of respectful maternity care (WP-RMC): Development and psychometric properties. Midwifery. 2020;80:102573. doi: 10.1016/j.midw.2019.102573
• Murat Öztürk D. A validity and reliability study of the Turkish version of The Mothers’ Autonomy in Decision Making Scale. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi. 2023;6(1):53-61. doi:10.54803/sauhsd.1197456
• Ďuríčeková B, Škodová Z, Bašková M. Satisfaction with childbirth and level of autonomy of women during the childbirth. Cent Eur J Nurs Midwifery. 2024;15(4):2060-2068. doi:10.15452/CEJNM. 2024.15.0025
• Niles PM, Baumont M, Malhotra N, et al. Examining respect, autonomy, and mistreatment in childbirth in the US: do provider type and place of birth matter? Reprod Health. 2023;20:67. doi:10.1186/s12978-023-01584-1