Ağız, Diş ve Çene Ağrısı Yönetiminde Alternatif Tedavi Yaklaşımları ve Dental Anksiyete

Öz

Bu araştırma, ağız, diş ve çene ağrısı yaşayan bireylerin dental anksiyete durumları ve ağrı yönetiminde kullandıkları tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma örneklemine ulaşılmasında, kartopu örnekleme yöntemi kullanıldı. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Tanıtıcı Özellikler Anket Formu ve Modifiye Dental Anksiyete Skalası kullanıldı. Çalışma tanımlayıcı tipte olup araştırma Eylül 2024- Eylül 2025 tarihleri arasında 381 kişinin katılımı ile gerçekleştirildi. Katılımcıların %66.9’u ağız, diş ve çene ağrısı yaşadığında tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini kullandığını belirtmiş olup %58.1’ i ilaç tedavisi kullandığını, %10.2’ si ilaç dışı yöntemleri, %31.8’i ise ilaç ve ilaç dışı yöntemleri birlikte kullandığını belirtti. İlaç dışı yöntemler incelendiğinde; soğuk uygulama (%43.6), masaj (%30.5) ve sıcak uygulama (%22.2) en çok tercih edilen yöntemler olduğu belirlendi. Katılımcıların Modifiye Dental Anksiyete Skalası toplam puan ortalamalarının 13.44±6.38 olduğu saptandı. Diş Hekimine gitme sıklığına bakıldığına neredeyse hiç gitmeyenlerin dental anksiyete puan ortalamasının diğer gruplara göre anlamlı oranda yüksek bulundu (p<0.05). Bireylerin ağız, diş ve çene ağrısı durumlarında çeşitli tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemleri kullandıkları belirlendi.

Anahtar Kelimeler

• Ağız-diş ve çene ağrısı
• dental anksiyete
• tamamlayıcı ve alternatif tedavi

Alternative Treatment Approaches in the Management of Oral, Dental, and Jaw Pain and Dental Anxiety

Öz

This study was conducted to determine the dental anxiety levels of individuals experiencing oral, dental and jaw pain, and the complementary and alternative treatment methods they use for pain management. The snowball sampling method was used to obtain the research sample. The Descriptive Characteristics Survey Form and the Modified Dental Anxiety Scale were used to collect the research data. This descriptive study was conducted between September 2024 and September 2025 with the participation of 381 people. 66.9% of the participants stated that they use complementary and alternative therapy methods when they experience oral, dental and jaw pain. 58.1% used medication, 10.2% used non-pharmacological methods, and 31.8% used a combination of medication and non-pharmacological methods. When non-pharmacological methods were examined, it was determined that cold application (43.6%), massage (30.5%), and heat application (22.2%) were the most preferred methods. The total mean score of the participants on the Modified Dental Anxiety Scale was found to be 13.44±6.38. Regarding the frequency of visiting the dentist, it was determined that the mean dental anxiety score of those who almost never went to the dentist was significantly higher than the other groups (p<0.05). It has been determined that individuals use various traditional and complementary treatment methods in cases of oral, dental and jaw pain.

Anahtar Kelimeler

• Oral-dental and jaw pain
• dental anxiety
• complementary and alternative therapy

Kaynakça

1. Engin D, Karaaziz M. Kaygı ve pozitif psikoterapi üzerine sistematik bir derleme. Int J of Soc Sci and Humanit. 2024;8(2):83-93. doi:10.5281/zenodo.12511313.
2. Kaymaz G, Altan A, Akbulut N. Ağız, diş çene cerrahisi ve anksiyete: sistematik derleme. Turkiye Klinikleri J Dental Sci. 2022;28(3):691-696. doi:10.5336/dentalsci.2021-86267.
3. Kömerik N, Muğlalı M. Ağız cerrahisinde anksiyete kontrolü: hastaların bilgilendirilmesi. Ata Diş Hek Fak Derg. 2005;15(3):25-33.
4. Newton JT. Anxiety and pain measures in dentistry: a guide to their quality and application. J Am Dent Assoc. 2000;131(10):1449-1457. doi:10.14219/jada.archive.2000.0056.
5. Hoffmann B, Erwood K, Ncomanzi S, Fischer V, O'Brien D, Lee A. Management strategies for adult patients with dental anxiety in the dental clinic: a systematic review. Aust Dent J. 2022;67 (Suppl 1):3-13. doi:10.1111/adj.12926.
6. Aartman IHA. Reliability and validity of the short version of the Dental Anxiety Inventory. Community Dent Oral Epidemiol. 1998;26(5):350–354. doi:10.1111/j.1600-0528.1998.tb01972.x.
7. Moore PA, Ziegler KM, Lipman RD, Aminoshariae A, Carrasco-Labra A, Mariotti A. Benefits and harms associated with analgesic medications used in the management of acute dental pain. J Am Dent Assoc. 2018;149(4):256-265. doi:10.1016/j.adaj.2018.02.012.
8. Ganzberg S, Friction J. Analgesics: opioids and nonopioids. ADA guide to dental therapeutics. Chicago: ADA Publishing. 1998;80:107.

9. Çelik İ, Usalan Y, Toraman M, Özaydın M. Oral skuamoz hücreli kanser (2 vaka raporu). T Klin Diş Hek Bil. 2003;9(1):55-60.
10. Gürsoy OV, Gürsoy UK. Anadolu’da diş ve dişeti ile ilgili hastalıkların tedavisinde halk arasında yaygın olarak kullanılan bitkiler, kullanım şekilleri ve bitkisel özellikleri. CÜ Diş Hek Fak Derg. 2004; 1:64-67.
11. Yılmaz HH, Görmez Ö, Haştar E, Yıldırım D, Aksoy MÇ. Garlic burn in a patient with trigeminal nevralgia: A case report. Eur J Dent. 2010;4(1):88-90. doi:10.1055/s-0039-1697814.
12. Taşçı S. Transcultural Nursing and Complementary treatment. Türkiye Klinikleri J Public Health Nurs-Special Topics. 2015;3(1):34-40.
13. Bulduklu Y. Hedef kitle bağlamında tamamlayıcı ve alternatif tıp uygulamaları. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2015;1(37):607-627.
14. Korkut S, Ülker T. Ağrı yönetiminde tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerinin kullanımı ve sağlık algısı: tanımlayıcı bir araştırma. J Tradit Complem Med. 2022:5(3):255-63. doi:10.5336/jtracom.2022-89284.
15. Öztürk Birge A, Mollaoğlu M. Hastaların ağrı inançları ve ağrıyı yönetmede kullandıkları ilaç dışı yöntemler. Agri. 2018;30(2):84-92. doi:10.5505/agri.2018.22590.
16. Ünal KS, Gözüyeşil E, Tar E. Üniversite öğrencilerinde uykusuzluk, yorgunluk ve ağrıda kullanılan tamamlayıcı ve alternatif yöntemler. Cukurova Med J. 2019;44(2):602-611. doi:10.17826/cumj.472256.
17. Özveren H. Ağrı kontrolünde farmakolojik olmayan yöntemler. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi. 2011;18(1):83-92.
18. Cohen J. Statistical Power Analysis. Curr Dir Psychol Sci. 1992;1(3):98-101. doi:10.1111/1467-8721.ep10768783.
19. Tunc EP, Firat D, Onur OD, Sar V. Reliability and validity of the Modified Dental Anxiety Scale (MDAS) in a Turkish population. Community Dent Oral Epidemiol. 2005;33(5):357-362. doi:10.1111/j.1600-0528.2005.00229.x.
20. Ilgüy D, Ilgüy M, Dinçer S, Bayirli G. Reliability and validity of the Modified Dental Anxiety Scale in Turkish patients. J Int Med Res. 2005;33(2):252-259. doi:10.1177/147323000503300214.
21. Kırdemir M, Zeytinoğlu M. Ağız diş ve çene cerrahisi kliniğine gelen hastaların anksiyete düzeylerinin belirlenmesi. Ejons. 2025;9(1):11-19. doi:10.5281/zenodo.15048381.
22. Tanidir AN, Atac MS, Karacelebi E. Informatıon given by multımedıa: influence on anxıety about extractıon of impacted wısdom teeth. Br J Oral Maxillofac Surg. 2016;54(6):652-657. doi: 10.1016/j.bjoms.2016.03.026.
23. Menziletoğlu D, Akbulut MB, Büyükerkmen EB, Işık BK. Diş hekimliği fakültesi öğrencilerinin dental anksiyete-korku düzeylerinin değerlendirilmesi. Selcuk Dent J. 2018;5(1):22-30. doi:10.15311/selcukdentj. 314188.
24. Donka G. Kirov dental anxiety among dental student. J Int Med Assoc Bulg. 2011;17(2):137-9. doi:10.5272/jimab.2011172.137.
25. Şimşek N, İspir S. Diş hekimliğinde anksiyete. Akdeniz Tıp Dergisi. 2018;5(1):15-20. doi:10.17954/amj.2018.1178.
26. Seligman LD, Hovey JD, Chacon K, Ollendick TH. Dental anxiety: An understudied problem in youth. Clin Psychol Rev. 2017;55:25-40. doi:10.1016/j.cpr.2017.04.004.
27. Spector ML, Fischer M, Dawson DV, et al. Complementary and alternative medicine usage by patients of a dental school clinic. Spec Care Dentist. 2012;32(5);177-183. doi:10.1111/j.1754-4505.2012.00273.x.
28. Durna D, Kolukısa H. Halk hekimliği üzerine yapılmış lisansüstü tezlerde diş tedavilerine yönelik uygulamaların tespiti ve bu uygulamaların diş hekimliği temelinde değerlendirilmesi. TAED. 2020; 69:357-386. doi:10.14222/Turkiyat4404.
29. Seferoğlu EG, Değirmen N, Gürol A. Ebeveynlerin ağrısı olan çocuğa yaklaşımları. JSHS. 2012;7(3):947-964. doi:10.47115/jshs.1143524.
30. Talhaoğlu D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tedavi Uygulamaları. BATD. 2021;3(1):16-29. doi:10.53445/batd.945893.
31. Falci SGM, Fernandes IA, Guimarães MTBÁ, Galvão EL, de Souza GM, Al-Moraissi E A. Complementary and alternative therapies for managing postoperative pain after lower third molar surgery: a systematic review and network meta-analysis. Clin Oral Investig. 2024;28;28(4):231. doi:10.1007/s00784-024-05625-2.
32. Abuzenada BM, Pullishery F, Elnawawy MSA, et al. Complementary and alternative medicines in oral health care: an integrative review. J Pharm Bioallied Sci. 2021;13(2):892-897. doi:10.4103/jpbs.jpbs_92_21.