Kemoterapi Alan Hastalarda Destekleyici Bakım İhtiyaçları ve Semptom Değerlendirmesi Öz

Öz

Bu çalışmanın amacı, kemoterapi alan hastalarda destekleyici bakım gereksinimleri ile semptom değerlendirmesi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayaktan kemoterapi gören 108 hastadan oluşan bir örneklemle kesitsel ve korelasyonel tasarımda yürütülmüştür. Veriler; Hasta Bilgi Formu, Destekleyici Bakım İhtiyaçları Anketi-Kısa Formu ve Edmonton Semptom Değerlendirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veri analizi için tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem Student's t-testi, tek yönlü ANOVA ve gelişmiş çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Örneklemin ortalama yaşı 50.05 yıl, tanı konulduktan sonra geçen ortalama süre 18.93 ay, kemoterapi süresi ortalama 16.40 ay olup bugüne kadar ortalama 16.69 kemoterapi kürü almışlardı; %33.3'ü evre 3'te teşhis edildi. Destekleyici bakım gereksinimleri için toplam ortalama puan 85.33 (SD=24.77) iken, semptom değerlendirmesi için toplam ortalama puan 60.68 (SD=19.12) idi. Destekleyici bakım gereksinimleri ile semptom değerlendirme puanları arasında orta düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon belirlendi (r=.449**; p=.000). Ayrıca, çeşitli semptom değişkenleri, destekleyici bakım ihtiyaçlarındaki varyansın %43.7'sini açıkladı (R²=437; p<.001). Ayaktan kemoterapi gören hastaların yüksek düzeyde destekleyici bakım gereksinimleri olduğu görüldü ve destekleyici bakım gereksinimlerindeki artışlar, daha yoğun semptom deneyimleriyle ilişkilendirildi. Semptom deneyimleri, destekleyici bakım gereksinimlerindeki varyansın anlamlı bir oranını açıklayarak, semptom değerlendirmesinin hasta bakımında kritik bir belirleyici olduğunu vurguladı.

Anahtar Kelimeler

• Kanser
• kemoterapi
• hemşirelik
• destekleyici bakım

Supportive Care Needs and Symptom Assessment Among Patients Receiving Chemotherapy

Öz

The study aimed to examine the relationship between supportive care needs and symptom assessment among patients receiving chemotherapy. A cross-sectional and correlational design was employed with a sample of one 108 outpatients undergoing chemotherapy. Data were collected using the Patient Information Form, the Supportive Care Needs Survey-Short Form and the Edmonton Symptom Assessment Scale. Descriptive statistics, independent samples Student’s t-test, one-way ANOVA, and advanced multiple regression analysis were used for data analysis. The sample had a mean age of 50.05 years, a mean time since diagnosis of 18.93 months, a mean duration of chemotherapy of 16.40 months, and a cumulative total of 16.69 chemotherapy cycles; 33.3% were diagnosed at stage 3. The total mean score for supportive care needs was 85.33 (SD=24.77), while the mean total mean score for symptom assessment was 60.68 (SD=19.12). A moderate, positive, and statistically significant correlation was identified between supportive care needs and symptom assessment scores (r=.449**; p=.000). In addition, several symptom variables explained 43.7% of the variance in supportive care needs (R²=.437; p<.001). Outpatients receiving chemotherapy demonstrated high levels of supportive care needs, and increases in supportive care needs were associated with more intense symptom experiences. Symptom experiences explained a meaningful proportion of variance in supportive care needs, underscoring symptom assessment as a critical determinant in patient care.

Anahtar Kelimeler

• Cancer
• chemotherapy
• nursing
• supportive care

Kaynakça

1. Özbayır T, Geçkil ÖS, Aslan A. An adaptation of the short-form supportive care needs survey questionnaire (SCNS-SF 34) into Turkish. Eur J Breast Health. 2017;13(4):183. doi:10.5152/tjbh.2017.3266.
2. Zhang J, Dong B, Dong H, Guo D, Yuan Y, Tian L. Gender-specific differences in factors influencing supportive care needs in colorectal cancer patients. BMC Cancer. 2025;25(1):471. doi:10.1186/s12885-025-13887-6.
3. Ayvat İ, Özbaş AA. Yaşlı kanser hastalarının destekleyici bakım gereksinimleri: Gereksinimler de yaşlanıyor mu? Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2021;8(1):93-100. doi:10.31125/hunhemsire.907936.
4. Evans Webb M, Murray E, Younger ZW, Goodfellow H, Ross J. The supportive care needs of cancer patients: a systematic review. J Cancer Educ. 2021:1-10. doi:10.1007/s13187-020-01941-9.
5. Şipal G, Arslan S. Hematolojik kanserli hastaların destekleyici bakım gereksinimleri ve hastalığı kabul düzeyi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2023;10(2):171-178. doi:10.31125/hunhemsire.1334056.
6. Danışkan İ, Bilgiç D, Okumuş H. Jinekolojik onkoloji hastalarının destekleyici bakım gereksinimleri ve etkileyen faktörler. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi. 2024;21(3):196-205. doi:10.38136/jgon.1243416.
7. Xiangting Y, Meichun Z, Huiying Q. Supportive care needs and related factors among colorectal cancer patients with stoma in the postoperative rehabilitation period from a bio-psycho-social perspective: a cross-sectional study. Support Care Cancer. 2023;31(10):599. doi:10.1007/s00520-023-08067-w.
8. Hart NH, Crawford-Williams F, Crichton M, et al. Unmet supportive care needs of people with advanced cancer and their caregivers: a systematic scoping review. Crit Rev Oncol Hematol. 2022;176:103728. doi:10.1016/j.critrevonc.2022.103728.

9. Doğan P, Tarhan M, Alikan B. Kanser tanılı bireylerin kemoterapi sürecinde deneyimledikleri semptomlar ile sağlık bakım gereksinimleri arasındaki ilişki. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2023;5(3):163-170. doi:10.48071/sbuhemsirelik.1246520.
10. Fan R, Wang L, Bu X, Wang W, Zhu J. Unmet supportive care needs of breast cancer survivors: a systematic scoping review. BMC Cancer. 2023;23(1):587. doi:10.1186/s12885-023-11087-8.
11. Kuderer NM, Desai A, Lustberg MB, Lyman GH. Mitigating acute chemotherapy-associated adverse events in patients with cancer. Nat Rev Clin Oncol. 2022;19(11):681-697. doi:10.1038/s41571-022-00685-3.
12. Rizalar S, Hamarat E, Goktas S. Supportive care needs after surgery in patients with breast cancer. Support Care Cancer. 2024;32(9):576. doi:10.1007/s00520-024-08745-3.
13. Penedo FJ, Natori A, Fleszar-Pavlovic SE, et al. Factors associated with unmet supportive care needs and emergency department visits and hospitalizations in ambulatory oncology. JAMA Netw Open. 2023;6(6):e2319352-e2319352. doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.19352.
14. Lian S, Hou X, Liu W, Li M, Chen G, Ling Y. Supportive care needs, quality of life and social support among elderly colorectal cancer patients undergoing chemotherapy: a longitudinal study. Front Oncol. 2024;14:1437888. doi:10.3389/fonc.2024.1437888.
15. Yücel BO, Irmak B, Bayraktar M, Karadağ M. Cerrahi onkoloji kliniğinde yatan yetişkin hastaların ameliyat sonrası dönemde destekleyici bakım gereksinimlerinin belirlenmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences. 2022;(16):13-32. doi:10.38079/igusabder.983369.
16. Tabriz ER, Yekta ZP, Shirdelzade S, et al. Unmet needs in Iranian cancer patients. Med J Islam Repub Iran. 2017;31:35. doi:10.14196/mjiri.31.35.
17. Boyes A, Girgis A, Lecathelinais C. Brief assessment of adult cancer patients' perceived needs: development and validation of the 34‐item Supportive Care Needs Survey (SCNS‐SF34). JECP. 2009;15(4):602-606. doi:10.1111/j.1365-2753.2008.01057.x.
18. Sadırlı S, Ünsar S. Kanserli hastalarda Edmonton semptom tanılama ölçeği (ESTÖ): Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi. 2009;4(1):79-95.
19. Williams N, Griffin G, Farrell V, Rea A, Murray K, Hauck YL. The supportive care needs of women experiencing gynaecological cancer: a Western Australian cross-sectional study. BMC Cancer. 2018;18(1):912. doi:10.1186/s12885-018-4812-9.
20. Khajoei R, Ilkhani M, Azadeh P, Anboohi SZ, Nabavi FH. Breast cancer survivors–supportive care needs: systematic review. BMJ Supportive & Palliative Care. 2023;13(2):143-153. doi:10.1136/spcare-2022-003931.
21. Guneş D, Başkan SA. Kemoterapi tedavisi alan hastaların yaşadığı semptomların öz bakım davranışlarına etkisi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2024;11(1):70-76. doi:10.31125/hunhemsire.1321931.
22. Batra A, Yang L, Boyne DJ, Harper A, Cheung WY, Cuthbert CA. Associations between baseline symptom burden as assessed by patient-reported outcomes and overall survival of patients with metastatic cancer. Support Care Cancer. 2021;29(3):1423-1431. doi:10.1007/s00520-020-05623-6.
23. Kurt S, Altan Sarikaya N. Correlation of self-efficacy and symptom control in cancer patients. Support Care Cancer. 2022;30(7):5849-5857. doi:10.1007/s00520-022-06972-0.
24. Unsar S, Kurt S, Yacan L, Sut N. Quality of life and symptom control in patients with cancer. Int J Caring Sci. 2017;10(3):1685-1695.
25. Temiz G, Durna Z. Evaluation of quality of life and health care needs in cancer patients receiving chemotherapy. Journal of Cancer Education. 2020;35(4):796-807. doi:10.1007/s13187-019-01533-2.
26. Basch E, Deal AM, Dueck AC, et al. Overall survival results of a trial assessing patient-reported outcomes for symptom monitoring during routine cancer treatment. JAMA. 2017;318(2):197-198. doi:10.1001/jama.2017.7156.
27. Berman R, Davies A, Cooksley T, et al. Supportive care: an indispensable component of modern oncology. Clin Oncol. 2020;32(11):781-788. doi:10.1016/j.clon.2020.07.020.