KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALARINDA PENDER’İN SAĞLIĞI GELİŞTİRME MODELİ

Öz

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı tüm dünyada önde gelen morbidite ve mortalite nedenlerinden biri olmakla beraber yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir sağlık sorunudur. Etkin bir kronik obstrüktif akciğer hastalığı tedavisi için risk faktörlerinin azaltılması, hastanın eğitimini, alevlenmelerin önlenmesi ve düzenli bir tedavi sağlanmasının yanı sıra hastada var olan dispne, öksürük, göğüs sıkışması, yorgunluk ya da iştahsızlık gibi semptomların oluşmasında ve yönetiminde sağlıklı yaşam biçimi davranışları etkilidir. Dolayısıyla, Sağlığı Geliştirme Modeli bireyi bütüncül olarak ele alması, hemşirenin ve bireyin daha kaliteli bir hayat için beraber çalışmasını amaçlamaktadır. Bu sebeple sağlığı geliştirme modeli kullanılarak hemşirelik bakımının verilmesi bireylerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları geliştirmesi, uzun süreli ve yüksek standartlı bir hayat geçirmesi açısından çok önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• hemşirelik bakımı
• KOAH
• sağlığı geliştirme

PENDER'S HEALTH PROMOTION MODEL IN CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY PATIENTS

Öz

Although chronic obstructive pulmonary disease is one of the leading causes of morbidity and mortality worldwide, it is a health problem that negatively affects quality of life. In addition to reducing risk factors for effective chronic obstructive pulmonary disease treatment, patient education, prevention of exacerbations and regular treatment, as well as the presence and management of symptoms such as dyspnea, cough, chest tightness, fatigue or loss of appetite are effective in the management of healthy lifestyle behaviors. Therefore, the Health Promotion Model considers the individual as a whole and aims to work together for a better quality life of the nurse and the individual. For this reason, delivery of nursing care by using health promotion model is very important in terms of developing in individuals not only healthy lifestyle behaviors but also long term high standard of life.

Anahtar Kelimeler

• COPD
• health promotion
• nursing care.

Kaynakça

1. 1. Padilha JM, Sousa PAF, Pereira FMS. Nursing clinical practice changes to improve self management in chronic obstructive pulmonary disease. International Nursing Review 2017;13: 1-9. 2. McKay A, Mahesh PA, Fordham JZ, Majeed A. Prevalence of COPD in India: a systematic review. Primary Care Respiratory Journal 2012;21(3):313-321. 3. Vestbo J, Hurd SS, Agustí AG, Jones PW, Vogelmeier C, Anzueto A, Barnes PJ, Fabbri LM, Martinez FJ, Nishimura M, Stockley RA, Sin DD, Rodriguez-Roisin R. Global strategy for the diagnosis, management, and prevention of chronic obstructive pulmonary disease: GOLD executive summary. Am J Respir Crit Care Med 2013; 187(4):347–65. 4. WHO (2017). Chronic respiratory diseases, burden of COPD. http://www.who.int/respiratory/copd/burden/en/ (Erişim Tarihi: 30.05.2019) 5. Baker E, Fatoye F. Clinical and cost effectiveness of nurse-led self-management interventions for patients with copd in primary care: A systematic review. International Journal of Nursing Studies 2017;71:125-138. 6. Türkiye İstatistik Kurumu. http://www.tuik.gov.tr 20 Ekim 2017. (Erişim Tarihi: 29.05.2019) 7. Fletcher MJ, Dahl BH. Expanding nursing practice in COPD: key to providing high-quality, effective, and safe patient care? Prim Care Respir J 2013;22:230-3. 8. Ramos FL, Criner GJ. Use of long-term macrolide therapy in chronic obstructive pulmonary disease. Curr Opin Pulm Med 2014;20:153-8. 9. Blake D, Roberts NJ, Partridge MR. How much of a primary care nurse's time is spenton those with respiratory disease? A pilot study. Prim Care Respir J 2007;16(5):319-20. 10. Zakrisson AB, Engfeldt P, Hagglund D, Odencrants S, Hasselgren M, Arne M, Theander K. Nurse-led multidisciplinary programme for patients with COPD in primary health care, a controlled trial. Prim Care Respir J 2011;20(4):427-33. 11. Wood-Baker R, Reid D, Robinson A, Walters EH. Clinical trial of community nurse mentoring to improve self-management in patients with chronic obstructive pulmonary disease. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis 2012;7(1):407-13. 12. Pender NJ. Health promotion in nursing practice (3rd ed.). Connecticut: Appleton & Lange Stanford, 1996. 13. Pender NJ. Health promotion in nursing practice. second edition. norwalk, CT: Appleton & Lange, 1987. 14. Pender NJ. Murdaugh LC. Parsons AM. Health promotion in nursing practice. fifth edition. USA: Prentce Hall 2006:51-7. 15. Özalp GÖ, Beytut D, Karayağız MG, Yardımcı F. Olgu sunumu: Orem’in öz bakım teorisine göre juvenil dermatomiyozitli hastanın değerlendirilmesi ve hemşirelik bakım planı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2012;28(2):123-33. 16. Özkan F, Zincir H, Seviğ EÜ. Birden fazla kronik hastalığı olan bir çocuğa Orem öz bakım yetersizliği teorisine göre hemşirelik bakımı verilmesi: bir olgu sunumu. Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2014;2(2):71-79. 17. Çalık A, Kapucu S. Diyabetli hastalarda sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını geliştirme: Pender’in Sağlığı Geliştirme Modeli. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2017;4(2):62-75. 18. Kaya A, Güven ŞT, Dalgıç Aİ. Sağlığı Geliştirme Modeline göre verilen eğitimin Türkiye’deki hemşirelik araştırmalarında kullanımı. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi 2018;15 (3): 195-201. 19. Başgöl Ş. Pelvik taban disfonksiyonunu önlemede sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını geliştirme: Pender’in Sağlığı Geliştirme Modeli. HSP 2016;3(1):57-65. 20. Sevinç S. Miyokart infarktüsü geçirmiş bireylerde yaşam şekli değişikliği: Pender’ in Sağlığı Geliştirme Modeli. Journal of Cardiovascular Nursing 2016;7(14):147-152. 21. Sevinç S, Argon G. Application of Pender’s Health Promotıon Model to Post-Myocard Infarction Patients in Turkey. International Journal of Caring Sciences 2018;11 (1):409-418. 22. Aqtam I, Darawwad M. Health Promotion Model: An Integrative Literature Review. Open Journal of Nursing 2018;8:485-503. 23. Khodaveisi M, Omidi A, Farokhi Sh, Soltanian AR. The Effect of Pender’s Health Promotion Model in Improving the Nutritional Behavior of Overweight and Obese Women. IJCBNM 2017;5(2):165-174. 24. Ng YC, Caires A. The Health Promotion Model in HIV Care. Aquichan 2016;16(4):418-429.