TÜRKİYE’NİN AVRUPA BİRLİĞİ’NE OTOMOTİV YAN SANAYİ İHRACATINDA REKABET GÜCÜ ANALİZİ ÇERÇEVESİNDE SEÇİLİ OTOMOTİV YAN SANAYİ FİRMALARININ REKABET GÜCÜNÜN İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 17, 35 - 62, 31.12.2025

Numan Sait Eren

https://doi.org/10.62666/eujmr.1773021

https://izlik.org/JA57PU64DD

Öz

17 yıldır Türkiye ihracatında ilk sırada yer alan Türk otomotiv sanayi, 2 milyonu aşan kapasitesi ve 550 bin kişiyi aşan istihdamıyla AB'de 4., dünyada ise 13. sırada yer almaktadır. (Çevrimiçi, https://osd.org.tr/ 20.05.2025). “Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne Otomotiv Yan Sanayi İhracatında Rekabet Gücü: Büyük Ölçekli İşletmelerden Örnekler” başlıklı doktora tezimde, Türkiye'nin ekonomik kalkınmasında ve ihracatında ilk sırada yer alan otomotiv ana sektörü ve yan sanayinin rekabet gücü, Bela Balassa'nın “Açıklanmış Karşılaştırmalı Avantajlar AKÜ” yaklaşımı kullanılarak 2016-2020 yılları arasında Dünya, AB ve Türkiye çerçevesinde araştırılmış, ayrıca Porter'ın “Elmas Modeli” kullanılarak seçilmiş şirketlerin görüşleri alınmıştır. 2021 yılında Covid-19 Pandemisi sırasında yapılan çevrimiçi uzaktan anketle elde edilen bilgiler “Elmas Modeli” yöntemine göre değerlendirildi. Araştırma kapsamındaki tüm soru ve cevaplar grafikleştirilerek yorumlandı. Otomotiv ve yan sanayisinde 2020 yılında başlayan çalkantılı dönem, günümüzde elektrikli araçların devreye girmesiyle devam ediyor. Elde edilen sonuçların geçerliliği ve güncelliği devam etmekte olup seçilmiş şirketler grubuyla yapılan araştırmanın içeriği bu makalede incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Otomotiv , Yan Sanayi , İhracat , Rekabet , Avrupa Birliği AB

Proje Numarası

1773021-AF-T0-V0-20250830214755.docx

EXAMINATION OF THE COMPETITIVE POWER OF SELECTED AUTOMOTIVE SUPPLY INDUSTRY COMPANIES WITHIN THE FRAMEWORK OF COMPETITIVE POWER ANALYSIS IN TURKEY'S AUTOMOTIVE SUPPLY INDUSTRY EXPORTS TO THE EUROPEAN UNION

https://izlik.org/JA57PU64DD

Öz

The Turkish automotive industry, which has been ranked first in Turkish exports for the last 17 years, is ranked 4th in the EU and 13th in the world with a capacity exceeding 2 million and employment exceeding 550 thousand people. (Online, https://osd.org.tr/. 20.05.2025). In my doctoral thesis titled “Türkiye’s Competitive Power in Exporting Automotive Supplier Products to European Union: Large Scale Companies“, the competitive power of the automotive main sector and supplier-industry, which ranks first in Turkey’s economic development and exports, was investigated for the years 2016-2020 within the framework of the World, EU and Turkey using Bela Balassa’s “Revealed Comparative Advantages RCA” approach, while the opinions of selected companies were also obtained using Porter’s “Diamond Model”. The information gathered through an online remote survey conducted during the Covid-19 Pandemic in 2021 was evaluated in accordance with the Porter’s “Diamond Model” method. All questions and answers within the scope of the research were graphed and commented on. The turbulent period that began in the automotive and supplier-industry in 2020 continues today with the introduction of electric vehicles in the meantime. Considering that the validity of the results collected is still ongoing, the content of the research conducted with a selected group of companies has been shared within the framework of this report.

Anahtar Kelimeler

Automotive , Suppliers , Export , EU

Proje Numarası

1773021-AF-T0-V0-20250830214755.docx

Kaynakça

• Akiş, E. (2008). Küreselleşme Sürecinde Türkiye'nin Uluslararası Rekabet Gücü: Türk Beyaz Eşya Sanayii İçin Bir Uygulama. (Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
• Bedir, A. (2009). Uluslararası Ticarette Fiyata Dayalı Rekabet Gücü ile Endüstri İçi Ticaret Arasındaki İlişki: Türk İmalat Sanayi Örneği. Ankara, İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü Yayınları.
• Elmacı, O.,Kurnaz, N. (2004). Sürdürebilir Rekabet Gücüne Yönelik Vizyon Arayışlarında Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yaklaşımı. Sabancı Üniversitesi TÜSİAD Rekabet Forumu 2004-1.
• Eren, N.S. (2022). Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne Otomotiv Yan Sanayi İhracatında Rekabet Gücü: Büyük Ölçekli İşletme Örnekleri. (Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
• Eren, N.S. (2023). Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne Otomotiv Yan Sanayi İhracatında Rekabet Gücü: Büyük Ölçekli İşletme Örnekleri. Ankara, ISBN 9786253983451, Nobel Bilimsel Eserler.
• EUROSTAT.: Üretim Endüstrilerinin Yüksek Teknoloji Sınıflandırılması. (Çevrimiçi) https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:High-tech_classification_of_manufacturing_industries 18 Temmuz 2025
• Feurer, R., Chaharbagh, I.K.. (1994). Defining Competitiveness: A Holistic Approach. Management Decision, (32), 49-58 .
• Gürpınar, K., Sandıkçı, M. (2003). Uluslararası Rekabetçilik Analizinde Mıchael E. Porter’ın Elmas Modeli Yaklaşımı: Türkiye’deki Bazı Endüstrilerdeki Uygulanabilirliğinin ve Sonuçlarının Araştırılması. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 8 (15), 105-125.
• Hua, R. (2007). Benchmarking China Firm Competitiveness: A Strategic Framework. Journal of Technology Management in China, 2 (2), 105-118.
• Lombana,J. (2011). Looking for a Distinctive Model with Which to Analyze Competitiveness", ACR, 19 (3&4), 32-44.
• Porter, M. (1990). The Competitive Advantage of Nations. Harvard Business Review, March-April, 73-93.
• Porter, M., Linde, V. (1995). Toward a New Conception of the Environment-Competitiveness Relationship. The Journal of Economic Perspectives, 9/4, 97-118
• OSD.: (Çevrimiçi) http://www.osd.org.tr/ 20 Mayıs 2025.
• OECD.: Yüksek Teknoloji Sektörü ve Ürün Sınıflandırmasının Revizyonu (Çevrimiçi) https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/1997/01/revision-of-the-high-technology-sector-and-product-classification_g17a152c/134337307632.pdf 18 Şubat 2020
• Türk Gümrük Tarife Cetveli (2020). (Çevrimiçi) 2020-Türk-Gümrük-Tarife-Cetveli.pdf, 6 Ocak 2020
• WEF.: World Competitivenes Report. Cenevre, 2004, World Economic Forum.
• WEF.: (Çevrimiçi) http://www.weforum.org/ 5 Şubat 2022.
• Wolff, F., Schmitt, K., Hochfeld, C. (2020). Competitiveness, Innovation and Sustainability - Clarifying The Concepts and Their Interrelations. Oko Institut e.V., (Çevrimiçi) http://www.oeko.de/oekodoc/596/2007-142-en.pdf, 2 Şubat 2020.