KABİN MEMURU PERSPEKTİFİNDEN UÇUŞ GÜVENLİĞİ: VAKA ANALİZLERİ VE İNSAN FAKTÖRLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Bu araştırmada, kabin memuru perspektifinden uçuş güvenliği konusu insan faktörleri ve vaka analizleri çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, uçuş operasyonları sırasında meydana gelen acil durumlarda kabin ekiplerinin üstlendiği rolü, kriz yönetimi süreçlerini ve insan faktörlerinin uçuş emniyeti üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, gerçek uçuş operasyonlarında yaşanmış üç farklı vaka betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. İncelenen vakalar; kuraldışı yolcu davranışı, kabinde duman/yangın riski ve tıbbi acil durum başlıkları altında ele alınmıştır. Araştırma bulguları, uçuş güvenliğinin yalnızca teknik sistemlerle sağlanamayacağını; iletişim becerileri, ekip koordinasyonu, liderlik, stres yönetimi ve hızlı karar verme gibi insan faktörlerinin de uçuş emniyetinde belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Özellikle kabin ekiplerinin kriz anlarında sergilediği profesyonel yaklaşımın, yolcu güvenliği ve operasyonel kontrol açısından kritik öneme sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca acil durum eğitimlerinin uygulama becerisi kazandırmada önemli rol oynadığı ve kabin ekiplerinin çok yönlü operasyonel sorumluluk üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak araştırma, kabin memurlarının yalnızca hizmet personeli değil; aynı zamanda uçuş emniyetinin temel unsurlarından biri olduğunu ortaya koymaktadır. İnsan faktörleri odaklı eğitimlerin geliştirilmesi, kriz yönetimi uygulamalarının güçlendirilmesi ve ekip koordinasyonunun artırılması uçuş güvenliğinin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Uçuş Güvenliği
• Kabin Memuru
• İnsan Faktörleri
• Kriz Yönetimi
• Kuraldışı Yolcu
• Acil Durum Yönetimi.

FLIGHT SAFETY FROM THE PERSPECTIVE OF CABIN CREW: AN EXAMINATION ON CASE ANALYSES AND HUMAN FACTORS

Öz

This study examines flight safety from the perspective of cabin crew within the framework of human factors and case analyses. The main purpose of the study is to reveal the roles undertaken by cabin crews during in-flight emergencies, crisis management processes, and the effects of human factors on flight safety. A qualitative research method was employed in the study, and three real-life flight operation cases were analyzed through descriptive analysis. The examined cases were discussed under the themes of unruly passenger behavior, smoke/fire risk in the cabin, and medical emergencies. The findings of the study indicate that flight safety cannot be ensured solely through technical systems; human factors such as communication skills, team coordination, leadership, stress management, and rapid decision-making also play a decisive role in aviation safety. In particular, the professional approach demonstrated by cabin crews during crisis situations was found to be critically important for passenger safety and operational control. In addition, the study concluded that emergency training plays a significant role in developing practical response skills and that cabin crews undertake multidimensional operational responsibilities. As a result, the research demonstrates that cabin crew members are not only service personnel but also one of the fundamental components of flight safety. Improving human factor-oriented training, strengthening crisis management practices, and enhancing team coordination are of great importance for the sustainability of aviation safety.

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Flight Safety
• Cabin Crew
• Human Factors
• Crisis Management
• Unruly Passenger

Kaynakça

1. Akduman, G., & Karahan, G. (2026). Kabin Hizmetleri İletişim ve Yolcu İlişkileri Ölçeği (KHIY-12): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. International Journal of Arts and Social Studies, 9(16).
2. Başdemir, M. (2020). Hava yolu işletmelerinde uçuş güvenliği uygulamaları ve iyileştirme önerileri. Journal of Aviation, 4(1), 126-146.
3. Civil Aviation Authority (CAA). (2023). CAR OPS-1 Civil Aviation Regulation, Commercial Air Transport Operations. Oman.
4. Erkmen, T., & Karaaslan, E. (2021). Covid-19'un Uçuş Emniyet Kültürü Algılarına Etkisi: Kabin Ekipleri Üzerine Bir Araştırma. Bahçeşehir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 40(1), 95-119.
5. European Aviation Safety Agency(EASA). (2016). Acceptable Means of Compliance (AMC) and Guidance Material (GM) to Annex IV – Part-CAT
6. International Civil Aviation Organization (ICAO). (2012). Doc 8984 – Manual of Civil Aviation Medicine, 3th ed.; International Civil Aviation Organization: Montréal, QC, Canada.
7. International Civil Aviation Organization (ICAO). (2018a). Annex 6 to the Convention on International Civil Aviation, Operation of Aircraft, 11th ed.; International Civil Aviation Organization: Montréal, QC, Canada.
8. International Civil Aviation Organization (ICAO). (2018b). Circular 288 (Guidance Material on the Legal Aspects of Unruly/Disruptive Passengers. International Civil Aviation Organization: Montréal, QC, Canada.

9. International Civil Aviation Organization (ICAO). (2022a). Doc 8973 – Restricted. 13th ed. International Civil Aviation Organization: Montréal, QC, Canada.
10. International Civil Aviation Organization (ICAO). (2022b). Annex 17 – Aviation Security. 12th ed. International Civil Aviation Organization: Montréal, QC, Canada.
11. Kocamış, B. (2025). Havacılıkta gizli tehlikeler: İnsan faktörlerinin iş sağlığı ve güvenliği üzerindeki kritik rolü. Journal of Aerospace Science and Management, 3(1), 30-41.
12. Oktaysoy O., Topçuoğlu, E ve Kaygın, E. (2023). Türkiye’de Meslek Olarak Kabin Hizmetleri ve Eğitimi. Çalışma İlişkileri Dergisi, 14(1), 59-80.
13. Özeren, Ö. Ç., & İsdar, Ö. (2024). Görünmeyen Tehdit: Kuraldışı Yolcuların Kabin Ekibi Ve Uçuş Emniyetine Etkisi. 6. Havacılık, Uzay ve Psikoloji Kongresi, 109.
14. Özgür, Ö., & Özeren, Ö. Ç. (2026). Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları. Journal of Aviation Research, 8(1), 111-138.
15. Pegasus Airlines, (2022). Pegasus Airlines Kabin Ekibi El Kitabı.
16. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). (2013). SHT-OPS, Sivil Uçakla Ticari Hava Taşıma İşletmeciliği Operasyon Usul ve Esasları Talimatı, Uçuş Operasyon Dairesi. Ankara.
17. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). (2014a). SHT-6A-50, Uçucu Ekip Uçuş Görev ve Dinlenme Süreleri ile Uygulama Esasları Talimatı, Uçuş Operasyon Dairesi. Ankara.
18. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). (2014b). SHT-KABİN YOL BOYU, Kabin Yol Boyu Denetimlerine İlişkin Esas ve Usuller Talimatı, Uçuş Operasyon Dairesi. Ankara.
19. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). (2016). SHT-CC, Kabin Ekibi Talimatı, Uçuş Operasyon Dairesi. Ankara.
20. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). (2017). SHY-İPC, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik, Ankara.
21. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). (2018). SHT-17.2, Sivil Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı (SHT-17.2), Havacılık Güvenlik Daire Başkanlığı. Ankara.
22. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). (2021). SHT-MED, Havacılık Sağlık Talimatı (SHT-MED), Uçuş Operasyon Daire Başkanlığı. Ankara.
23. Vander, A. J., Sherman, J. H., Luciano, D. S. (2001) Human Physiology: The mechanism of body function, Eighth edition, The McGraw-Hill Companies.
24. Xu, W., Mohamad Nasri, N., & Jamaludin, K. A. (2023). In-Flight Infection Prevention and Control Training for Cabin Crew in China: A Qualitative Study. Sustainability, 15(6), 5068.