GEMİ ACENTELERİNDE ZORUNLU DENİZCİLİK MEZUNU İSTİHDAMINA YÖNELİK FENOMENOLOJİK YAKLAŞIM

Öz

Denizcilik sektöründe yaşanan ticaret hacmi, nitelikli insan gücüne olan ihtiyacı ve piyasaya hızlı adapte olabilen personel gereksinimini öne çıkarmış, denizcilik mezunlarının sektörde bulunup bulunmaması ise tartışmalara yol açmıştır. Bu çalışma, günümüz acente çalışanlarının sektörde zorunlu denizcilik mezunu istihdamına yönelik bakış açılarını ve algılarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, acente çalışanlarının bu duruma ilişkin tutum ve davranışlarını incelemek ve geleceğe yönelik olası senaryoları analiz etmektir. Araştırma, fenomenolojik yaklaşım yöntemi ile yürütülmüştür. Bu yaklaşım, bireylerin belirli bir olguya ilişkin öznel deneyimlerini anlamaya odaklanmakta ve katılımcıların konuya dair anlam dünyalarını derinlemesine keşfetme imkânı sunmaktadır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış ve katılımcılar gemi acentelerinde görev yapan operasyon ve ofis çalışanlarından seçilmiştir. Elde edilen veriler, anket sorularına göre içerik analizi yöntemi ile sistematik biçimde çözümlenmiş, temalar ve alt temalar belirlenmiştir. Bulgular, denizcilik mezunu çalışanların sektöre daha hızlı adapte olabildiklerini, operasyonel süreçlerde hataları minimize ettiklerini ve kendilerini geliştirmeye açık olduklarını göstermektedir. Bununla birlikte bazı acentelerde, denizcilik mezunu olmayan personelin de deneyimli ve pratik olduğu, zorunlu istihdam uygulaması sonucunda işlerini kaybetme endişesi taşıdıkları ortaya çıkmıştır. Çalışma, denizcilik eğitiminin sektörel istihdam politikalarındaki etkisini uygulamaya yönelik olarak ortaya koyması ve mevzuat düzenlemelerine ilişkin somut öneriler sunabilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu yönüyle araştırma hem akademik literatüre hem de denizcilik sektöründeki istihdam stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayacak niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

• Denizcilik
• Gemi Acentesi
• İstihdam
• Nitel Araştırma
• Fenomenolojik Yaklaşım.

A PHENOMENOLOGICAL APPROACH TO MANDATORY EMPLOYMENT OF MARITIME GRADUATES IN SHIP AGENCIES

Öz

The trade volume experienced in the maritime sector has highlighted the need for qualified human resources and personnel capable of adapting quickly to the market, leading to debates on whether maritime graduates should be present in the sector. This study aims to reveal the perspectives and perceptions of current agency employees regarding the mandatory employment of maritime graduates in the industry. In this context, the purpose of the study is to examine the attitudes and behaviors of agency employees toward this issue and to analyze potential future scenarios.The research was conducted using a phenomenological approach. This approach focuses on understanding individuals’ subjective experiences related to a specific phenomenon and provides an opportunity to explore participants’ meaning-making processes in depth. Semi-structured interviews were used as the data collection tool, and participants were selected from operational and office staff working in ship agencies. The obtained data were systematically analyzed through content analysis based on the survey questions, and themes and sub-themes were identified. The findings show that maritime graduates can adapt more quickly to the sector, minimize errors in operational processes, and are open to self-improvement. However, in some agencies, it was found that non-maritime graduates are also experienced and practical, and that they feel concerned about losing their jobs as a result of mandatory employment practices. The study is significant in that it demonstrates the impact of maritime education on sectoral employment policies in a practical manner and offers concrete suggestions regarding regulatory arrangements. In this respect, the research contributes both to the academic literature and to the development of employment strategies in the maritime sector.

Anahtar Kelimeler

• Maritime
• Ship Agency
• Employment
• Qualitative Research
• Phenomenological Approach

Kaynakça

1. Arslan, Ö. (2006). Türk gemi adamları için insan kaynakları yönetimi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
2. Baum-Talmor, P. (2021). Careers at sea: Exploring seafarer motivations and aspirations. V. O. Gekara ve H. Sampson (Ed.), The world of the seafarer: Qualitative accounts of working in the global shipping industry (51–64). Springer.
3. Branch, A. E. ve Robarts, M. (2019). Deniz taşımacılığının temel unsurları. S. Esmer, A. Ateş ve S. Baştuğ (Çev.). Akademisyen Kitabevi.
4. Choi, J., Lim, S., ve Lee, C. (2024). Comparative analysis of sustainable seafarers’ employment and welfare systems in South Korea and China: Contemporary issues and improvements. Sustainability, 16(19), 8512.
5. Elving, W. J. L. (2005). The role of communication in organizational change. Corporate Communications: An International Journal, 10(2), 129–138.
6. Kahraman, Z. (2010). İzmir’de gemi acentelerinde çalışanların iş doyumlarının belirlenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
7. Lovelock, C. H., ve Wirtz, J. (2011). Services marketing: People, technology, strategy (7. Baskı). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education.
8. Muslu, A. (2018). Türk gemi adamlarının uluslararası deniz iş gücü piyasalarında istihdamı için özel istihdam bürolarının önemi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 291-302.

9. Myburgh, C. ve Poggenpoel, M. (2007). Qualitative methods: A research approach worth considering. South African Psychiatry Review, 10, 65–67.
10. Nas, S., Fışkın, R. ve Çakır, E. (2017). The current profile of merchant marine officers’ manpower in Turkey. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 9(1), 1–23. doi:10.18613/deudfd.321569
11. Papadopoulos, I. (2023). Shipping agency. Unpublished master’s thesis, University of Piraeus, Greece.
12. Sanrı, Ö. ve Ayan, M. S. (2014). Gemi acentelerinde çalışanların değişime karşı tutumunda belirsizlik ve görev güvensizliğinin etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 6(1), 73–90.
13. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2025). Gemi acenteleri yönetmeliği taslağı (Madde 26(1)(b)). Erişim Tarihi: 15 Mayıs 2026, https://denizcilik.uab.gov.tr/uploads/pages/mevzuat-taslaklari/gemi-acente-yo-netmelik-taslagi-3107.docx
14. Vardar, A. (2001). Bireysel ve kurumsal değişimde yeniden yapılanma stratejileri (1. Baskı). İstanbul: Kariyer Yayıncılık.
15. Yılmaz, M. (1994). İzmir bölgesindeki acentelerin Türk mevzuatına göre işlevleri, sorumlulukları ve bunların uluslararası deniz taşımacılığı ile karşılaştırılması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
16. Yorulmaz, M. ve Alkan, G. (2017). Denizcilik öğrencilerinin denizcilik sektöründeki kariyer beklentilerinin ve sektör çalışma koşulu algılarının analizi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 4(10), 471–480.
17. Young, C. (2020). Psikoterapi pratiğinde fenomenolojik bir model. H. H. Arıkan, G. Özcan ve S. Yenel (Çev.). Dinlenen Ben: Rüya ve Terapi Dergisi, 7, 31–46.