KOBİ’LERDE MUHASEBE VERİLERİNİN FİNANSAL VE YÖNETİMSEL ANLAMDAKİ ÖNEMİ

Öz

İstihdam edilen personelin tecrübe ve eğitim düzeylerinin genelde yetersiz kaldığı KOBİ’lerde (özellikle mikro ve küçük ölçekli), iyi kadrolara yapılacak harcamalar ise külfet olarak görülmektedir. Bu durum işletmeler açısından son derece önem arz eden muhasebe işlemlerinin sadece devlete karşı bir sorumluluk olarak görülmesi ve muhasebe işlerinin işletme dışında mali müşavirler aracılığıyla yerine getirilmesine sebebiyet vermektedir. Bu da küçük ölçekli işletme yöneticilerinin, muhasebe kayıtlarından finansal verilere erişimleri ile yönetimsel kararlarda faydalanmalarının önüne geçmektedir. Ayrıca özellikle mikro ve küçük ölçekli işletmelerde finansal yönetimi büyük işletmelere nazaran daha da zor hatta imkansız hale getirmektedir. KOBİ’lerin süreklilikleri ve uzun vadede başarılı olabilmeleri için birçok faktör vardır. Bunlardan biri de doğru ve tutarlı bir muhasebe kayıt düzeninin oluşturulmasıdır. KOBİ’ler için muhasebe kayıt düzeni, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda işletmenin sürdürülebilirliğini ve büyümesini sağlayan temel bir araçtır. Doğru muhasebe uygulamaları, işletmelere finansal şeffaflık, vergi uyumu, iç kontrol ve stratejik kararlar açısından büyük faydalar sağlar. KOBİ’lerin finansal sağlığını korumak, büyümek ve başarılı olmak için muhasebe kayıt düzenine azami özen göstermeleri büyük önem taşımaktadır. Çalışmanın amacı, KOBİ’lerin muhasebe kayıt düzeni ve nakit yönetimlerine katkıda bulunmaktır. Bu açıdan çalışma kapsamında muhasebesel süreçler ile ilgili KOBİ yöneticilerine katkı sağlanması amaçlanarak dönen varlıkları oluşturan hesapların işleyişine, stok sistemi ve stoklardan gider kaydı ile stok kaydı mümkün olmayıp direkt gider kaydedilen harcamaların muhasebeleştirilmesine yönelik örneklemelere yer verilmiştir. Çalışma sonucunda, Hazır Değerlerin, Alacakların, Stokların ve Borçların Tekdüzen Hesap Planı formatında analiz edilebilmesinin işletmenin finansal yönetimi üzerinde olumlu etkisi olacağı, ayrıca yöneticilerin muhasebe kayıt düzenine hakim olmalarının izleyen dönemlerde yönetimsel anlamda alınacak kararlara da pozitif katkısı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ)
• Muhasebe
• Kayıt Düzeni
• Tekdüzen Hesap Planı

THE IMPORTANCE OF ACCOUNTING DATA IN SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES (SMEs) IN FINANCIAL AND MANAGEMENT TERMS

Öz

In SMEs (especially micro and small-scale ones), where the experience and education levels of the employed personnel are generally insufficient, expenditures on good staff are seen as a burden. This situation leads to accounting procedures, which are extremely important for businesses, being viewed solely as a responsibility to the state and to accounting tasks being performed outside the business through financial advisors. This also prevents small business managers from accessing financial data from accounting records and utilizing it in management decisions. Furthermore, financial management is significantly more challenging, if not impossible, for micro and small-scale businesses compared to larger enterprises. There are many factors that contribute to the continuity and long-term success of SMEs. One of these is establishing an accurate and consistent accounting record system. For SMEs, an accounting record system is not only a legal requirement but also a fundamental tool that ensures the sustainability and growth of the business. Proper accounting practices provide businesses with significant benefits in terms of financial transparency, tax compliance, internal control, and strategic decision-making. It is of utmost importance for SMEs to pay the utmost attention to their accounting records in order to maintain their financial health, grow, and succeed. The purpose of this study is to contribute to the accounting record system and cash management of SMEs. From this perspective, the study aims to contribute to SME managers regarding accounting processes by providing examples of the functioning of accounts that constitute current assets, the inventory system, and the accounting of expenses that cannot be recorded as inventory but are recorded directly as expenses. The study concluded that analyzing Current Assets, Receivables, Inventories, and Liabilities in the Uniform Chart of Accounts format would have a positive impact on the company's financial management. Furthermore, it was determined that managers' mastery of the accounting record system would also positively contribute to managerial decisions in subsequent periods.

Anahtar Kelimeler

• Small and Medium Enterprises (SME)
• Accounting
• Accounting Record Order
• Uniform Accounting Plan

Kaynakça

1. Adela, V., Agyei, S. K., Frimpong, S., Awisome, D. B., Bossman, A., Abosompim, R. O., Benchie, J. K. O., ve Ahmed, A. M. A. (2024). Bookkeeping practices and SME performance: the intervening role of owners’ accounting skills, Heliyon, 10(1), e23911: 1-14
2. Ahmetoğulları, K., ve Yücel, R. (2021). Rekabet yoğunluğu ve teknoloji yönetiminin muhasebe bilgi sistemi ve firma performansı ilişkisine etkileri, Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 6(16): 15-35
3. Akgün, A. İ. ve Kılıç, S. (2013). Muhasebe bilgi sisteminin işletme yönetiminin etkinliği üzerindeki etkisi, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 20(2):21-36
4. AL Smirat, B. Y. (2013), “The Use of Accounting Information by Small and Medium Enterprises in South District of Jordan (An Empirical Study)”, Research Journal of Finance and Accounting, 4(6):169-175
5. Bayraktaroğlu, H., Sarıtaş, A. ve Kalkan, A. (2015). KOBİ’lerde yöneticilerin muhasebe bilgi sistemini kullanım düzeylerinin araştırılması: Burdur ilinde bir uygulama, Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (606):9-21
6. Chepkemoi, B. P., Ndung’u, S. ve Kahuthia, J. (2019). Market risk and financial performance of listed non-bank financial institutions in Kenya, International Academic Journal of Economics and Finance, 3(3):343-355
7. Demir, Ö. ve Gül, M. (2015). Üretim yapan KOBİ’lerde karar sürecine muhasebe bilgi sisteminin etkileri: TRB1 bölgesinde yapılan bir araştırma, Fırat University Journal of Social Sciences, 25(2):171-192
8. Emmanuel Gyamera, Williams Abayaawien Atuilik, Ivy Eklemet, Akwetey Henry Matey, Lexis Alexander Tetteh ve Paul Kwasi Apreku-Djan (2023). An analysis of the effects of management accounting services on the financial performance of SME: The moderating role of information technology, Cogent Business & Management, 10(1):1-19

9. Gyamera, E., Abayaawien Atuilik, W., Eklemet, I., Henry Matey, A., Tetteh, L. A., ve Kwasi Apreku-Djan, P. (2023). An analysis of the effects of management accounting services on the financial performance of SME: The moderating role of information technology, Cogent Business & Management, 10(1):1-19
10. Haftacı, V. (2013), Yönetim Muhasebesi, Umuttepe Yayınları, Kocaeli
11. Jumshudlu, S., ve Yakar, N. N. (2020). Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde muhasebe bilgi sistemleri: sistematik bir literatür incelemesi ve içerik analizi, Journal of Accounting Institute, (62):37-50
12. Kaygusuzoğlu, M., ve Uluyol, O. (2011). İşletme yöneticilerinin muhasebe bilgilerini kullanım düzeyinin araştırılması, Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(2):297-320.
13. Kulathunga, K. M. M. C. B., Ye, J., Sharma, S., ve Weerathunga, P. R. (2020). How does technological and financial literacy influence SME performance: Mediating role of ERM practices, Information, 11(6), 297:1-20
14. Kumar, G., Murty, A., Savitha, G. R., Rao, S., Padhy, S., ve Miyan, R. (2025). Driving financial success: Analyzing the ınfluence of financial management expertise on enhancing SME performance, International Review of Management and Marketing, 15(5):107-115
15. Kurniawati, E. P., ve Meilianaintani, A. (2016). Effect analysis of the use of accounting information, managerial performance and employee performance towards SMEs, Journal of Administrative and Business Studies, 2(3): 131–142
16. Mizrahi, R. (2011), “KOBİ’lerde Muhasebe Bilgi Sisteminin Etkin Kullanımı Üzerine Bir Araştırma”, Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2): 307-316
17. Musah, A., Gakpetor, E. D., ve Pomaa, P. (2018). Financial management practices, firm growth and profitability of small and medium scale enterprises (SMEs), Information Management and Business Review, 10(3):25-37
18. Olarewaju, O., ve Msomi, T. (2021). Accounting skills and the sustainability of Small and Medium Enterprises in South Africa, The Journal of Accounting and Management, 11(1):111-121
19. Osim, E., Umoffong, N. J., ve Goddymkpa, C. P. (2020). Management accounting practices and the performance of small and medium-sized enterprises in Akwa Ibom State, Nigeria, Business Perspective Review, 2(2):57-74
20. Öz, Y., ve Yavuz, H. (2015). İşletme yönetiminin aldığı kararlarda muhasebe bilgi sisteminin etkisi ve önemi: küçük ve orta ölçekli işletmelerde bir araştırma, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16(1):227-246.
21. Sooriyakumaran, L., Thrikawala, S. S., ve Pathirawasam, C. (2022). A study between the association of financial management practices and performance of small and medium enterprises (SMEs) background: A working paper, International Journal of Research and Innovation in Social Science, 6(1):166-179
22. Tharmini, T., & Lakshan, A. M. I. (2021). Impact of financial management practices on performance of small and medium enterprises–Legitimacy theory perspectives. Kelaniya Journal of Management, 10(1):43-64
23. TUİK (2024). Küçük ve Orta Büyüklükteki Girişim İstatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kucuk-ve-Orta-Buyuklukteki-Girisim-Istatistikleri-2024-54054, (Erişim Tarihi: 03.01.2026)
24. Usama, K. M., ve Yusoff, W. F. (2019). The impact of financial literacy on business performance. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 3(10):84-91
25. Quarshie, M. A., Akhtar, S. ve Nawaah, D. (2025). Barriers to breakthroughs: the crucial role of support services in advancing accounting practices, financial literacy and performance in disability-led SMEs, Quality & Quantity: International Journal of Methodology, 59 (2):955–977
26. Wijekoon N., Sharma U., ve Samkin G. (2024). SME owners and accountants' perceptions of financial information in small- and medium-sized entities: a Sri Lanka case study, Journal of Accounting in Emerging Economies, Vol. 14 No. 2:422–449
27. Yılmazer, Ö., ve Erdem, Ö. (2019). Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİLER’in) yönetiminde muhasebe bilgi sisteminin yeri ve önemi: Ankara tekstil işletmeleri örneği, Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 5(2):184-215.
28. Ylä-Kujala, A., Kouhia-Kuusisto, K., Ikäheimonen, T., Laine, T., ve Kärri, T. (2023). Management accounting adoption in small businesses: interfaces with challenges and performance, Journal of Accounting & Organizational Change, 19(6):46-69