Örgütsel Dışlanma ve Sosyal Kimlik Algısı

Öz

Organizasyonel dışlanma, bir çalışanın gruba ait hissetmeme, toplumdan izole olma, dışlanma durumuna düşmesiyle ortaya çıkmakta ve bu durum bireyin hem iş performansı hem de ruhsal sağlığı üzerinde çeşitli olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu bağlamda sosyal kimlik algısı önemli bir rol oynamaktadır. Bireylerin kimliklerini sosyal bir grubun parçası olarak algılayış şekli, örgütsel dışlanmayı hangi derecede deneyimleyebileceklerine büyük oranda etki etmektedir. Örgütlerdeki dışlanma ile sosyal kimlik algısının etkileşimi, organizasyonel bağlılık, iş tatmini ve bireysel motivasyon gibi faktörler üzerinde de belirleyici bir etkiye sahiptir. Dolayısıyla örgütsel dışlanmaya karşı stratejik müdahaleler, sadece profesyonel becerilerle değil, aynı zamanda bireyin sosyal kimliği ve grubun ona sağladığı aidiyet duygusuyla da ilişkili bir şekilde yapılmalıdır. Bu tür araştırmalar, çalışanlar arasındaki etkileşimlerin verimli bir şekilde yönetilmesine ve genel örgütsel iklimin iyileştirilmesine katkı sağlamaktadır. Kuramsal değerlendirmeler, örgüt kültürünün ve liderlik yaklaşımlarının, dışlanma deneyimlerinin hafifletilmesinde belirleyici rol oynadığı ve sosyal kimlik süreçlerinin olumlu yönde yapılandırılmasında etkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Örgüt
• Dışlanma
• Sosyal Kimlik
• Algı
• Etki

Organizational Exclusion and Social Identity Perception

Öz

Organizational exclusion occurs when an employee feels excluded from the group, becomes isolated from the community and finds themselves in a state of exclusion; this situation has various negative effects on both the individual’s job performance and mental health. In this context, the perception of social identity plays a significant role. The way individuals perceive their identity as part of a social group has a significant impact on the extent to which they may experience organizational exclusion. The interaction between exclusion in organizations and perceptions of social identity also has a significant impact on factors such as organizational commitment, job satisfaction and individual motivation. Therefore, strategic interventions to address organizational exclusion should be based not only on professional skills but also on the individual’s social identity and the sense of belonging provided by the group. Such studies contribute to the effective management of interactions among employees and the improvement of the overall organizational climate. Theoretical analyses indicate that organizational culture and leadership approaches play a decisive role in mitigating experiences of exclusion and are effective in positively shaping social identity processes.

Anahtar Kelimeler

• Organization
• Exclusion
• Social Identity
• Perception
• Effect

Kaynakça

1. Abdulmagied, S. A. (2022). Othering, identity, and recognition: The social exclusion of the constructed ‘other’. Future Journal of Social Science, 1(1), Article 5.
2. Amiot, C. E., Terry, D. J., Jimmieson, N. L., & Callan, V. J. (2006). A longitudinal investigation of coping processes during a mergers and acquisitions organizational change program. Journal of Management, 32(4), 552-574.
3. Ashforth, B. E., & Mael, F. (1989). Social identity theory and the organization. Academy of Management Review, 14(1), 20-39.
4. Ata, H., Ataman, G. (2020). Kurumsal sosyal sorumluluk, algılanan dışsal prestij ve örgütsel bağlılık: Sosyal kimlik kuramı çerçevesinde bir araştırma. Yönetim Bilimleri Dergisi, 18(36), 255–273.
5. Atakan-Duman, Ş., Paşamehmetoğlu, A., Poyraz, A. B. (2013). Örgütsel kimlik algısı, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Journal of Business Economics and Political Science, 2(4), 75–89.
6. Bernabé, M., Lisbona, A., Palací, F. J., Martín-Aragón, M. (2016). Social identity and engagement: An exploratory study at university. Journal of Work and Organizational Psychology, 32(2), 103–107.
7. Bursalı, Y. M. (2008). Örgütsel politikanın işleyişi: Örgütsel politika algısı ve politik davranış arasındaki ilişkiler. Yüksek Lisans Tezi.
8. Çelebi, M. A. (2020). Örgütsel kimlik kavramı üzerine işletme ana bilim dalında hazırlanan lisansüstü tezlere yönelik bir inceleme. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2020(2), 94–113.

9. Çiçek, I. (2023). Organizational identification with the effect of organizational socialization: The validity of social identity theory. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(1), 1–19.
10. Coşkun, B. (2020). Örgütsel sosyalleşme perspektif ve modelleri. International Social Sciences Studies Journal, 6(55), 311–326.
11. Dadak, A. E., Demir, Ö. N. (2020). Sosyal kimlik kuramı bağlamında bireylerin kimlik tanımlamaları: Kocaeli Kafkas Kültür Derneği örneklemi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 37(1), 11–23.
12. Ergiyen, T. (2023). Sosyal kimlik yaklaşımından iyi oluş: Gruplar arası bağlamın ve grup-içi faktörlerin rolü. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(1), 1–31.
13. Fettahlıoğlu, Ö. O., Akdoğan, Z., Alkış, A. (2018). Örgütsel kimlik dejenerasyonu üzerinde örgütsel atalet algısının etkisi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 4(8), 43–54.
14. Ferris, D. L., Brown, D. J., Berry, J. W., & Lian, H. (2008). The development and validation of the Organizational Ostracism Scale. Journal of Applied Psychology, 93(6), 1348.
15. Fuller, J. B., Barnett, T., Hester, K., Relyea, C. (2004). A social identity perspective on the relationship between perceived organizational support and organizational commitment. The Journal of Social Psychology, 143(6), 789–791.
16. Gökçen, M. (2021). Sosyal kimlik tehdidi durumunda varoluşsal anlamın ve duygudurumun öztanımlayıcı anılar ve benlik düzenleme odakları bağlamında incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi.
17. Gürlek, M., Tuna, M. (2018). Sosyal kimlik teorisi açısından örgütsel özdeşleşmenin teorik temelleri. Yönetim, Ekonomi ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 2(1), 39–48.
18. Hogg, M. A., Terry, D. J. (2000). Social identity and self-categorization processes in organizational contexts. Academy of Management Review, 25(1), 121–140.
19. Hogg, M. A., Abrams, D., Otten, S., Hinkle, S. (2004). The social identity perspective: Intergroup relations, self-conception, and small groups. Small Group Research, 35(3), 246–276.
20. Hatipoğlu, G. (2022). Örgütsel saygınlık ile örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişkide sosyal rol kimliğinin ve örgütsel tinselliğin aracı rolü. Doktora Tezi.
21. Kalfaoğlu, A. (2022). Algılanan örgütsel politika ile sapkın davranışlar arasındaki ilişkide çalışanın ahlaki kimliğinin düzenleyici rolü. Yüksek Lisans Tezi.
22. Mamatoğlu, N. (2008). Öğretmenlerde kimliklenme ve kimliklenmenin işe yönelik tutum ve algıları yordayıcılığı. Türk Psikoloji Yazıları, 11(22), 47–62.
23. Metz, I., Stamper, C. L., Ng, E. (2022). Feeling included and excluded in organizations: The role of human and social capital. Journal of Business Research, 142, 122–137.
24. Robinson, S. L., Troyer, M. R., & Mitchell, M. S. (2013). When conversations change: An examination of workplace ostracism. Journal of Management, 39(1), 233-259.
25. Salgar, E. (2021). Örgütsel sosyalleşme ile örgütsel özdeşleşmenin ilişkisi. Yüksek Lisans Tezi.
26. Selman, B. (2013). Children and social exclusion: Morality, prejudice, and group identity. Journal of Moral Education, 42(2), 258–260.
27. Sökmen, A., Bıyık, Y. (2016). Örgütsel bağlılık, örgütsel özdeşleşme, kişi-örgüt uyumu ve iş tatmini ilişkisi: Bilişim uzmanlarına yönelik bir araştırma. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 9(2), 221–235.
28. Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. The Social Psychology of Intergroup Relations, 33(47), 74.
29. Turan, M. F. (2023). Yengeç sendromu: “Sosyal kimlik teorisi” ve Hofstede’nin “kültür boyutları teorisi” yle açıklanabilir mi? Üniversite örneği. Örgütsel Davranış Çalışmaları Dergisi, 3(1), 1–24.
30. Uluğ, Ö. M. (2024). “Dayanışma ezilenlerin inceliğidir”: Etnik kimlikle özdeşimin ve çatışma söylemlerinin farklı gruplarla dayanışmadaki rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 39, 61–82.
31. Van Dick, R., Kerschreiter, R. (2016). The social identity approach to effective leadership: An overview and some ideas on cross-cultural generalizability. Frontiers of Business Research in China, 10(3), 363–384.
32. Van Knippenberg, D., Van Knippenberg, B. M., Van Monden, L., De Lima, F. (2002). Organizational identification after a merger: A social identity perspective. British Journal of Social Psychology, 41, 233–252.
33. Wall, F. (2023). Social identity and organizational control: Results of an agent-based simulation. Journal of Artificial Societies and Social Simulation, 26(2), 1.
34. Yıldırım, E., Akın, M. (2018). Örgütlerde dışlanma, sinizm ve pozitif-negatif duygusallık arasındaki ilişkiler: Pozitif ve negatif duygusallığın aracılık rolü. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(2), 501–516.