The Relationship Between High School Students’ Perceptions of Comfort Zone and Creative Thinking Tendency: The Mediating Role of Risk-Taking

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 156 - 179, 20.12.2025

Volkan Alparslan Kılıç , Derin Arava Rüya Ata , Duru Öztürk

https://doi.org/10.59041/eyor.1792686

Öz

The aim of this study is to examine the effect of high school students’ comfort zone perception on their creative thinking tendency, as well as the mediating role of positive risk-taking tendency in this relationship. A total of 396 high school students participated in the study. Data were collected using the Comfort Zone Orientation Scale, the Creative Thinking Tendency Scale, and the Positive Risk-Taking Scale for Adolescents. The data were analyzed using SPSS and AMOS software. Normality tests indicated that the data were normally distributed, and the Cronbach’s alpha coefficients of the scales were found to be above the acceptable reliability thresholds. The analyses included t-tests, one-way ANOVA, LSD post hoc tests, and mediation analysis. The findings revealed that comfort zone perception has a direct negative effect on creative thinking tendency, and that positive risk-taking tendency plays a mediating role in this relationship. It was concluded that while an increase in comfort zone perception decreases creative thinking tendency, positive risk-taking tendency positively influences creative thinking. Significant differences were observed based on demographic variables: male students exhibited higher levels of creative thinking, while female students showed higher levels of positive risk-taking and challenge-seeking tendencies. It was also found that as grade level increases, creative thinking and risk-taking tendencies increase, whereas the tendency to remain in the comfort zone decreases.

Anahtar Kelimeler

Comfort Zone , Creativity , Risk-Taking

Etik Beyan

The planning, implementation, data collection, and data analysis processes of this research were carried out in full compliance with all the rules specified in the “Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Directive.” None of the actions listed under the second section of the directive, titled “Violations of Scientific Research and Publication Ethics,” were committed. During the writing process of this study, scientific ethical principles and citation rules were strictly followed, no falsification was made on the collected data, and this study has not been submitted to any other academic publication venue for evaluation.

Teşekkür

This study was prepared within the scope of the 2025 TÜBİTAK 2204A High School Students Research Projects Competition in the field of Psychology and received an award at the Turkey Final. As the authors, we would like to thank TÜBİTAK for their support during this process and all the students who participated in the research.

Lise Öğrencilerinin Konfor Alanı Algısı ve Yaratıcı Düşünme Eğilimi Arasındaki İlişki: Risk Almanın Aracı Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin konfor alanı algısının yaratıcı düşünme eğilimi üzerindeki etkisini ve bu ilişkide pozitif risk alma eğiliminin aracı rolünü incelemektir. Araştırmaya 396 lise öğrencisi katılmıştır. Veri toplama sürecinde Konfor Alanı Yönelim Ölçeği, Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği ve Ergenlerde Pozitif Risk Alma Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, SPSS ve AMOS yazılımlarıyla analiz edilmiştir. Normallik testlerinde verilerin normal dağıldığı saptanmış, ölçeklerin Cronbach alfa değerleri güvenilirlik sınırlarının üzerinde bulunmuştur. Araştırma kapsamında t-testi, Tek Yönlü ANOVA, LSD testi ve aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular, konfor alanı algısının yaratıcı düşünme üzerinde doğrudan negatif bir etkisi olduğunu ve pozitif risk alma eğiliminin bu ilişkide aracı rol oynadığını göstermiştir. Konfor alanı algısının artmasının yaratıcı düşünme eğilimini azaltırken pozitif risk alma eğiliminin yaratıcı düşünmeyi olumlu yönde etkilediği sonucu elde edilmiştir. Demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar bulunmuş, erkek öğrenciler yaratıcı düşünme konusunda daha yüksek düzeyler sergilerken kadın öğrenciler pozitif risk alma ve meydan okuma eğilimlerinde daha yüksek değerler göstermiştir. Sınıf seviyesi ilerledikçe yaratıcı düşünme ve risk alma eğilimlerinin arttığı, konfor alanında kalma eğiliminin azaldığı belirlenmiştir.

Etik Beyan

Bu araştırmanın planlanmasından uygulanmasına, verilerin toplanmasından verinin analizine kadar olan tüm süreçte "Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi" kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan "Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler" başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Çalışmanın yazım sürecinde bilimsel etik ve alıntı kurallarına uyulmuş, toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir

Teşekkür

Bu çalışma, 2025 yılı TÜBİTAK 2204A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Psikoloji Alanı kapsamında hazırlanmış olup Türkiye Finalinde ödül almıştır. Yazarlar olarak bu süreçte destek veren TÜBİTAK’a ve araştırmaya katılım sağlayan tüm öğrencilere teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Abbott, M. L. (2014). Understanding educational statistics using Microsoft Excel and SPSS. John Wiley & Sons.
• Alkharusi, H. (2022). A descriptive analysis and interpretation of data from Likert scales in educational and psychological research. Indian Journal of Psychology and Education, 12(2), 13–16.
• Amabile, T. M. (1996). Creativity in context. Westview Press.
• Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: A review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411–423. https://doi.org/10.1037/0033-2909.103.3.411
• Bandura, A. (1991). Self-efficacy conception of anxiety. In R. Schwarzer & C. R. Carver (Eds.), Anxiety and self-focused attention (pp. 1–22). Routledge.
• Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
• Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
• Baysal, H., & Çınar, S. E. (2023). Ergenlerde Pozitif Risk Alma Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Humanistic Perspective, 5(2), 873–897. https://doi.org/10.47793/hp.1295521
• Beghetto, R. A., & Kaufman, J. C. (2007). Toward a broader conception of creativity: A case for “mini-c” creativity. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 1(2), 73–79.
• Brown, M. (2008). Comfort zone: Model or metaphor? Journal of Outdoor and Environmental Education, 12(3), 3–12. https://doi.org/10.1007/BF03401019
• Brown, M., & Fraser, D. (2009). Reconsidering risk in outdoor education. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 9(1), 61–77. https://doi.org/10.1080/14729670802699985
• Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada eğitim yönetimi, 32(32), 470-483.
• Byrnes, J. P., Miller, D. C., & Schafer, W. D. (1999). Gender differences in risk taking: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 125(3), 367–383.
• Cohen, J. (2007). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Academic Press. Csikszentmihalyi, M. (2013). Creativity: Flow and the psychology of discovery and invention. Harper Perennial.
• Demir, B., & Kaya, A. (2022). Yaratıcı düşünme etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı düşünmelerine ve akademik başarılarına etkisi. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 48(1), 78–92.
• Deniz, H., & Demir, S. (2024). Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 703–735. https://doi.org/10.17152/gefad.1347663
• Duell, N. (2018). Positive risk taking in adolescence. Child Development Perspectives, 13(2), 117–123.
• Duell, N., & Steinberg, L. (2021). Adolescents take positive risks, too. Developmental Review, 62, 100984. https://doi.org/10.1016/j.dr.2021.100984
• Eden, S. (2014). Out of the comfort zone: Enhancing work-based learning about employability through student reflection on work placements. Journal of Geography in Higher Education, 38(2), 266–276.
• Erdoğan, H. (2021). Lise öğrencilerinde risk alma davranışı. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(4), 321–334.
• Fischer, S., & Smith, G. T. (2004). Deliberation affects risk taking beyond sensation seeking. Personality and Individual Differences, 36, 527–537.
• Fredrickson, B. L. (2001). The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226.
• Fredericks, A. D. (2022, January 21). Why taking risks is critical for creativity. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/intl/blog/creative-insights/202201/why-taking-risks-is-critical-creativity
• Goncalo, J. A., & Staw, B. M. (2006). Individualism–collectivism and group creativity. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 100(1), 96–109.
• Griffiths, M. D. (2005). A components model of addiction within a biopsychosocial framework. Journal of Substance Use, 10, 191–197.
• Hansen, E. B., & Breivik, G. (2001). Sensation seeking as a predictor of positive and negative risk behaviour among adolescents. Personality and Individual Differences, 30(4), 627–640.
• Hoyle, R. H. (1995). The structural equation modeling approach. In R. H. Hoyle (Ed.), Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications (pp. 1–15). Sage.
• Hu, L.-T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
• İlhan, M., & Çetin, B. (2014). LISREL ve AMOS programları kullanılarak gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli analizlerine ilişkin sonuçların karşılaştırılması. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 5(2), 26–42.
• Kampylis, P., & Berki, E. (2014). Nurturing creative thinking (Educational Practices Series No. 25). International Academy of Education & UNESCO-IBE.
• Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayınları.
• Kılıç, S. (2016). Cronbach’ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47–48.
• Kıncal, R. Y., Avcu, Y. E., & Kartal, O. Y. (2016). Yaratıcı düşünme etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı düşünmelerine ve akademik başarılarına etkisi. Eğitim ve Bilim, 41(185), 59–73. Kiknadze, N. C., & Leary, M. R. (2021). Comfort zone orientation: Individual differences in the motivation to move beyond one's comfort zone. Personality and Individual Differences, 181, 111024.
• Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications.
• Köse, A., & Uzun, M. (2024). Konfor Alanı Yönelim Ölçeği’nin (KAYÖ) Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 57(1), 289–329.
• McFadyen, M. C., & Diack, L. (2017). I can step outside my comfort zone. Pharmacy, 5(4), 59. Nadler, R. S. (1995). Edgework: Stretching boundaries and generalizing experiences. The Journal of Experiential Education, 18(1), 52–55.
• Özben, Ş., & Argun, Y. (2001). Üniversite öğrencilerinin yaratıcılık düzeyleri ile ilgili değişkenlerin incelenmesi. In X. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi Bildirileri (s. 66–78). Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
• Özerbaş, M. A. (2011). Yaratıcı düşünme öğrenme ortamının akademik başarı ve bilgilerin kalıcılığa etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 675–705.
• Özkan, M. S., Gündoğan, S., & Eldeleklioğlu, J. (2018). Lise öğrencilerinin risk alma davranışlarının karar verme becerileri ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İlköğretim Online, 17(3). https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.466334
• Page, O. (2020, November 4). How to leave your comfort zone and enter your “growth zone.” Positive Psychology. https://positivepsychology.com/comfort-zone/
• Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step-by-step guide to data analysis using IBM SPSS. Routledge.
• Plucker, J. A., Makel, M. C., & Qian, M. (2010). Assessment of creativity. In J. C. Kaufman & R. J. Sternberg (Eds.), The Cambridge handbook of creativity, 48–73. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511763205.006
• Priest, S., & Gass, M. A. (2006). The effectiveness of metaphoric facilitation styles in corporate adventure training (CAT) programs. Journal of Experiential Education, 29(1), 78–94.
• Romer, D., Reyna, V. F., & Satterthwaite, T. D. (2017). Beyond stereotypes of adolescent risk taking: Placing the adolescent brain in developmental context. Developmental cognitive neuroscience, 27, 19-34. https://doi.org/10.1016/j.dcn.2017.07.007
• Runco, M. A. (2023). Creativity: Research, development, and practice. Academic Press.
• Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78.
• Starks, B. C., Harrison, L., & Denhardt, K. (2011). Outside the comfort zone of the classroom. Journal of Criminal Justice Education, 22(2), 203–225.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2015). Using multivariate statistics. Nobel Academic Publishing.
• Tekin, M. (2008). Ortaöğretimde öğrenim gören öğrencilerden spor yapan ve yapmayanlar arasındaki yaratıcılık ve çoklu zekâ alanlarının araştırılması (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara. Uludağlı, N. P., & Sayıl, M. (2009). Orta ve ileri ergenlik döneminde risk alma davranışı: Ebeveyn ve akranların rolü. Türk Psikoloji Yazıları, 12(23), 14–24.
• Ural, A., & Kılıç, İ. (2005). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Detay Yayıncılık. Van Gelderen, M. (2023). Using a comfort zone model and daily life situations to develop entrepreneurial competencies and an entrepreneurial mindset. Frontiers in Psychology, 14, 1136707.
• Veliz, P. T., Boyd, C. J., & McCabe, S. E. (2015). Competitive sport involvement and substance use among adolescents: A nationwide study. Substance Use & Misuse, 50(2), 156–165. Vygotsky, L. S. (1987). The collected works of L. S. Vygotsky: Problems of the theory and history of psychology (3). Springer.
• Yenilmez, K., & Çalışkan, S. (2011). İlköğretim öğrencilerinin çoklu zekâ alanları ile yaratıcı düşünme düzeyleri arasındaki ilişki. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 48–63.