The Relationship Between High School Students’ Perceptions of Comfort Zone and Creative Thinking Tendency: The Mediating Role of Risk-Taking

Öz

The aim of this study is to examine the effect of high school students’ comfort zone perception on their creative thinking tendency, as well as the mediating role of positive risk-taking tendency in this relationship. A total of 396 high school students participated in the study. Data were collected using the Comfort Zone Orientation Scale, the Creative Thinking Tendency Scale, and the Positive Risk-Taking Scale for Adolescents. The data were analyzed using SPSS and AMOS software. Normality tests indicated that the data were normally distributed, and the Cronbach’s alpha coefficients of the scales were found to be above the acceptable reliability thresholds. The analyses included t-tests, one-way ANOVA, LSD post hoc tests, and mediation analysis. The findings revealed that comfort zone perception has a direct negative effect on creative thinking tendency, and that positive risk-taking tendency plays a mediating role in this relationship. It was concluded that while an increase in comfort zone perception decreases creative thinking tendency, positive risk-taking tendency positively influences creative thinking. Significant differences were observed based on demographic variables: male students exhibited higher levels of creative thinking, while female students showed higher levels of positive risk-taking and challenge-seeking tendencies. It was also found that as grade level increases, creative thinking and risk-taking tendencies increase, whereas the tendency to remain in the comfort zone decreases.

Anahtar Kelimeler

• Comfort Zone
• Creativity
• Risk-Taking

Lise Öğrencilerinin Konfor Alanı Algısı ve Yaratıcı Düşünme Eğilimi Arasındaki İlişki: Risk Almanın Aracı Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin konfor alanı algısının yaratıcı düşünme eğilimi üzerindeki etkisini ve bu ilişkide pozitif risk alma eğiliminin aracı rolünü incelemektir. Araştırmaya 396 lise öğrencisi katılmıştır. Veri toplama sürecinde Konfor Alanı Yönelim Ölçeği, Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği ve Ergenlerde Pozitif Risk Alma Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, SPSS ve AMOS yazılımlarıyla analiz edilmiştir. Normallik testlerinde verilerin normal dağıldığı saptanmış, ölçeklerin Cronbach alfa değerleri güvenilirlik sınırlarının üzerinde bulunmuştur. Araştırma kapsamında t-testi, Tek Yönlü ANOVA, LSD testi ve aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular, konfor alanı algısının yaratıcı düşünme üzerinde doğrudan negatif bir etkisi olduğunu ve pozitif risk alma eğiliminin bu ilişkide aracı rol oynadığını göstermiştir. Konfor alanı algısının artmasının yaratıcı düşünme eğilimini azaltırken pozitif risk alma eğiliminin yaratıcı düşünmeyi olumlu yönde etkilediği sonucu elde edilmiştir. Demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar bulunmuş, erkek öğrenciler yaratıcı düşünme konusunda daha yüksek düzeyler sergilerken kadın öğrenciler pozitif risk alma ve meydan okuma eğilimlerinde daha yüksek değerler göstermiştir. Sınıf seviyesi ilerledikçe yaratıcı düşünme ve risk alma eğilimlerinin arttığı, konfor alanında kalma eğiliminin azaldığı belirlenmiştir.

Kaynakça

1. Abbott, M. L. (2014). Understanding educational statistics using Microsoft Excel and SPSS. John Wiley & Sons.
2. Alkharusi, H. (2022). A descriptive analysis and interpretation of data from Likert scales in educational and psychological research. Indian Journal of Psychology and Education, 12(2), 13–16.
3. Amabile, T. M. (1996). Creativity in context. Westview Press.
4. Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: A review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411–423. https://doi.org/10.1037/0033-2909.103.3.411
5. Bandura, A. (1991). Self-efficacy conception of anxiety. In R. Schwarzer & C. R. Carver (Eds.), Anxiety and self-focused attention (pp. 1–22). Routledge.
6. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
7. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
8. Baysal, H., & Çınar, S. E. (2023). Ergenlerde Pozitif Risk Alma Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Humanistic Perspective, 5(2), 873–897. https://doi.org/10.47793/hp.1295521

9. Beghetto, R. A., & Kaufman, J. C. (2007). Toward a broader conception of creativity: A case for “mini-c” creativity. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 1(2), 73–79.
10. Brown, M. (2008). Comfort zone: Model or metaphor? Journal of Outdoor and Environmental Education, 12(3), 3–12. https://doi.org/10.1007/BF03401019
11. Brown, M., & Fraser, D. (2009). Reconsidering risk in outdoor education. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 9(1), 61–77. https://doi.org/10.1080/14729670802699985
12. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada eğitim yönetimi, 32(32), 470-483.
13. Byrnes, J. P., Miller, D. C., & Schafer, W. D. (1999). Gender differences in risk taking: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 125(3), 367–383.
14. Cohen, J. (2007). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Academic Press. Csikszentmihalyi, M. (2013). Creativity: Flow and the psychology of discovery and invention. Harper Perennial.
15. Demir, B., & Kaya, A. (2022). Yaratıcı düşünme etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı düşünmelerine ve akademik başarılarına etkisi. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 48(1), 78–92.
16. Deniz, H., & Demir, S. (2024). Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 703–735. https://doi.org/10.17152/gefad.1347663
17. Duell, N. (2018). Positive risk taking in adolescence. Child Development Perspectives, 13(2), 117–123.
18. Duell, N., & Steinberg, L. (2021). Adolescents take positive risks, too. Developmental Review, 62, 100984. https://doi.org/10.1016/j.dr.2021.100984
19. Eden, S. (2014). Out of the comfort zone: Enhancing work-based learning about employability through student reflection on work placements. Journal of Geography in Higher Education, 38(2), 266–276.
20. Erdoğan, H. (2021). Lise öğrencilerinde risk alma davranışı. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(4), 321–334.
21. Fischer, S., & Smith, G. T. (2004). Deliberation affects risk taking beyond sensation seeking. Personality and Individual Differences, 36, 527–537.
22. Fredrickson, B. L. (2001). The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226.
23. Fredericks, A. D. (2022, January 21). Why taking risks is critical for creativity. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/intl/blog/creative-insights/202201/why-taking-risks-is-critical-creativity
24. Goncalo, J. A., & Staw, B. M. (2006). Individualism–collectivism and group creativity. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 100(1), 96–109.
25. Griffiths, M. D. (2005). A components model of addiction within a biopsychosocial framework. Journal of Substance Use, 10, 191–197.
26. Hansen, E. B., & Breivik, G. (2001). Sensation seeking as a predictor of positive and negative risk behaviour among adolescents. Personality and Individual Differences, 30(4), 627–640.
27. Hoyle, R. H. (1995). The structural equation modeling approach. In R. H. Hoyle (Ed.), Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications (pp. 1–15). Sage.
28. Hu, L.-T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
29. İlhan, M., & Çetin, B. (2014). LISREL ve AMOS programları kullanılarak gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli analizlerine ilişkin sonuçların karşılaştırılması. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 5(2), 26–42.
30. Kampylis, P., & Berki, E. (2014). Nurturing creative thinking (Educational Practices Series No. 25). International Academy of Education & UNESCO-IBE.
31. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayınları.
32. Kılıç, S. (2016). Cronbach’ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47–48.
33. Kıncal, R. Y., Avcu, Y. E., & Kartal, O. Y. (2016). Yaratıcı düşünme etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı düşünmelerine ve akademik başarılarına etkisi. Eğitim ve Bilim, 41(185), 59–73. Kiknadze, N. C., & Leary, M. R. (2021). Comfort zone orientation: Individual differences in the motivation to move beyond one's comfort zone. Personality and Individual Differences, 181, 111024.
34. Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications.
35. Köse, A., & Uzun, M. (2024). Konfor Alanı Yönelim Ölçeği’nin (KAYÖ) Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 57(1), 289–329.
36. McFadyen, M. C., & Diack, L. (2017). I can step outside my comfort zone. Pharmacy, 5(4), 59. Nadler, R. S. (1995). Edgework: Stretching boundaries and generalizing experiences. The Journal of Experiential Education, 18(1), 52–55.
37. Özben, Ş., & Argun, Y. (2001). Üniversite öğrencilerinin yaratıcılık düzeyleri ile ilgili değişkenlerin incelenmesi. In X. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi Bildirileri (s. 66–78). Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
38. Özerbaş, M. A. (2011). Yaratıcı düşünme öğrenme ortamının akademik başarı ve bilgilerin kalıcılığa etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 675–705.
39. Özkan, M. S., Gündoğan, S., & Eldeleklioğlu, J. (2018). Lise öğrencilerinin risk alma davranışlarının karar verme becerileri ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İlköğretim Online, 17(3). https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.466334
40. Page, O. (2020, November 4). How to leave your comfort zone and enter your “growth zone.” Positive Psychology. https://positivepsychology.com/comfort-zone/
41. Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step-by-step guide to data analysis using IBM SPSS. Routledge.
42. Plucker, J. A., Makel, M. C., & Qian, M. (2010). Assessment of creativity. In J. C. Kaufman & R. J. Sternberg (Eds.), The Cambridge handbook of creativity, 48–73. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511763205.006
43. Priest, S., & Gass, M. A. (2006). The effectiveness of metaphoric facilitation styles in corporate adventure training (CAT) programs. Journal of Experiential Education, 29(1), 78–94.
44. Romer, D., Reyna, V. F., & Satterthwaite, T. D. (2017). Beyond stereotypes of adolescent risk taking: Placing the adolescent brain in developmental context. Developmental cognitive neuroscience, 27, 19-34. https://doi.org/10.1016/j.dcn.2017.07.007
45. Runco, M. A. (2023). Creativity: Research, development, and practice. Academic Press.
46. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78.
47. Starks, B. C., Harrison, L., & Denhardt, K. (2011). Outside the comfort zone of the classroom. Journal of Criminal Justice Education, 22(2), 203–225.
48. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2015). Using multivariate statistics. Nobel Academic Publishing.
49. Tekin, M. (2008). Ortaöğretimde öğrenim gören öğrencilerden spor yapan ve yapmayanlar arasındaki yaratıcılık ve çoklu zekâ alanlarının araştırılması (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara. Uludağlı, N. P., & Sayıl, M. (2009). Orta ve ileri ergenlik döneminde risk alma davranışı: Ebeveyn ve akranların rolü. Türk Psikoloji Yazıları, 12(23), 14–24.
50. Ural, A., & Kılıç, İ. (2005). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Detay Yayıncılık. Van Gelderen, M. (2023). Using a comfort zone model and daily life situations to develop entrepreneurial competencies and an entrepreneurial mindset. Frontiers in Psychology, 14, 1136707.
51. Veliz, P. T., Boyd, C. J., & McCabe, S. E. (2015). Competitive sport involvement and substance use among adolescents: A nationwide study. Substance Use & Misuse, 50(2), 156–165. Vygotsky, L. S. (1987). The collected works of L. S. Vygotsky: Problems of the theory and history of psychology (3). Springer.
52. Yenilmez, K., & Çalışkan, S. (2011). İlköğretim öğrencilerinin çoklu zekâ alanları ile yaratıcı düşünme düzeyleri arasındaki ilişki. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 48–63.