OKUL LİDERLERİ: TÜRKİYE VE DÜNYADA YÖNETİCİ SEÇİMİ, EĞİTİMİ VE GÖREVLENDİRME POLİTİKALARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, devlet okullarında yönetici yetiştirme, seçme ve görevlendirme süreç ve uygulamalarını analiz etmektir. Bu politika analizi çalışmasında uluslararası karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Türkiye; Fransa, Yunanistan, İngiltere, ABD ve Almanya olmak üzere 5 farklı ülke ile karşılaştırılmış ve bu ülkelerdeki yönetici atama politikalarının aktörleri, atama süreçlerinin işleyişi ve bu süreçte sağlanması gerekli görülen koşullar, uygulamalar analiz edilmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'de uygulanan yönetici yetiştirme, seçme ve atama politikalarındaki eksiklikler ve yetersizlikler tespit edilmiş, diğer ülkelerde uygulanan farklı politikaların işlevselliği analiz edilmiş ve Türkiye'deki mevcut politikaların iyileştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim politika analizi
• Okul liderleri
• Uluslararası karşılaştırma
• Yetiştirme-seçme ve görevlendirme süreci

SCHOOL LEADERS: A COMPARATIVE ANALYSIS OF ADMINISTRATOR SELECTION, TRAINING, AND ASSIGNMENT POLICIES IN TURKEY AND AROUND THE WORLD

Öz

The purpose of this study is to analyse the processes and practices of administrator training, selection and assignment in public schools. In this policy analysis study, international comparison method was used. Turkey was compared with 5 different countries, namely France, Greece, England, the United Kingdom, the United States and Germany, and the actors of administrator appointment policies in these countries, the functioning of the appointment processes and the conditions and practices required to be met in this process were analysed. In this study, the deficiencies and inadequacies in the administrator training, selection and appointment policies implemented in Turkey were identified, the functionality of different policies implemented in other countries were analysed and suggestions for improving the current policies in Turkey were presented.

Anahtar Kelimeler

• Education policy analysis
• School leaders
• International comparison
• Training-selection and assignment process

Destekleyen Kurum

This study was not financially supported by any institution or organisation.

Etik Beyan

This study doesn’t require ethics committee approval.

Kaynakça

1. Akay, F., Turan, T., & Benzer, M. (2022). Avrupa’daki eğitim kurumlarında eğitim yöneticisi seçme ve atama kriterlerinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 6(25),260-274.
2. Akın, U. (2012). Okul yöneticilerinin seçimi ve yetiştirilmesi: Türkiye ve seçilmiş ülkelerden farklı uygulamalar, karşılaştırmalar. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 1-30.
3. Atış, D., &Dilbaz, E. (2022). Okul yöneticilerinin becerilerinin etkili okul bağlamında değerlendirilmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 12(2), 442-467.
4. Bakioğlu, A., Karsantık, İ., & Fayda Kınık, Ş. (2019). Uluslararası karşılaştırmalar, A. Bakioğlu, M. Korumaz (Ed.). Eğitim Politikaları: Kuramlar, yöntemler, göstergeler, etkiler ve uygulamalar (1. Baskı, 129-158). Nobel.
5. Balcı, A. (2018). Etkili okul ve okul geliştirme: Kuram, uygulama ve araştırma. Pegem.
6. Balcı, S. (2022). Comparison of the school training, selection and appointment process in Turkey with the top countries in PISA. Atlas Journal, 8(48), 2721-2737.
7. Balyer, A., & Gündüz, Y. (2011). Değişik ülkelerde okul müdürlerinin yetiştirilmesi: Türk eğitim sistemi için bir model önerisi. Kurumsal Eğitimbilim, 4(2), 182-197.
8. Balyer, A. (2021). Okul yöneticilerinin yetiştirilmesine yönelik politikalar. A. Balyer, K. Özcan, A. Bayram (Ed.) Eğitim politikaları (1. Baskı, 469-491). Anı.

9. Bush,T. (2008). Leadership and management development in education. Sage Publications.
10. Cemaloğlu, N. (2005). Türkiye’de okul yöneticisi yetiştirme ve istihdamı: Varolan durum, gelecekteki olası gelişmeler ve sorunlar. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 249-274.
11. Earley, P., & Greany, T. (2017). School leadership and education system reform. Bloomsbury Academic. Erol, İ. (2021). Türkiye’de okul yöneticilerinin belirlenmesinde “Liyakat ilkesi”. Eğitim Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 2(1), 54-64.
12. Education & Skills Funding Agency. (2009). The School Staffing (England) Regulations 2009 (Statutory Instrument 2009 No. 2680). UK Government. https://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/2680/data.html
13. Eurydice. (2020). Organization of education system in Germany.
14. Eurydice. (2025). The numbers of school and students in England.
15. Eurydice. (2025). The numbers of school and students in Germany.
16. Gür, S., Akkaşoğlu, H. C.,&Gür, Y. (2024). Okul yöneticilerinin rol ve sorumlulukları ile Türkiye’de okul yöneticisi ataması. International Journal Of social, Humanities And administrative Sciences , 10(2), 112-119.
17. Huber, S. G. (2010). School leadership-international perspectives. Routledge.
18. Korgancı, A., Aydın, A, Sarıtaş, F., Bolgı, M., & Güneş, Ç. (2024). PİSA’da başarılı ülkeler ile Türkiye’nin okul yöneticisi seçme süreçleri. International QMX Journal, 3 (3), 1422-1430.
19. Millî Eğitim Bakanlığı. (2021). Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına yönetici seçme ve görevlendirme yönetmeliği (Resmî Gazete: 05.02.2021, Sayı: 31386).
20. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Millî Eğitim Bakanlığı öğretmenlik meslek kanunu (Resmî Gazete: 18.10.2024, Sayı: 32696).
21. Millî Eğitim Bakanlığı. (t.y.). Millî Eğitim Akademisi. https://milliegitimakademisi.com/
22. Murphy, J. (2017). Creating instructional capacity: A framework for creating academic press. Teachers College Press.
23. OECD. (2023). PISA 2022 Results.
24. Okçu, V. (2011). Türkiye’de okul yöneticisinin yetiştirilmesi ve atanmasına ilişkin mevcut durum, beklentiler ve öneriler. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(37), 244-266.
25. Pont, B.,Nusche, D., &Moorman, H. (2008). Improving school leadership, Volume 1: Policy and Practice. OECD Publishing.
26. Savaş, G. (2019). Okul yöneticisi yetiştirmede dünyadaki eğilimler ve Türkiye için öneriler. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 2(1), 59-72.
27. Süngü, H (2011). Türkiye, Almanya, Fransa ve İngiltere’de okul müdürlerinin atanması ve yetiştirilmesi. Sakarya University Journal of Education. 2(1), 33-48.
28. Şahin, M. (2022). Türkiye ve Avrupa ülkelerinde okul yöneticisi eğitimi ve atanma süreçlerine ilişkin bir çalışma. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(12),1829-1854.
29. Uygur, M. (2021). Türkiye, Fransa, İngiltere, Finlandiya, Güney Kore ve Yunanistan’daki okul yöneticilerinin yetiştirilme ve atanma süreçlerinin karşılaştırılması. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1)171-191.