AN EVALUATION OF DISCRETIONARY AUTHORITY IN EDUCATIONAL ADMINISTRATION: THE IMPACT OF ADMINISTRATIVE AND POLITICAL GOVERNANCE ON EDUCATIONAL PROCESSES

Öz

This study aims to evaluate the use of discretionary authority in educational administration and its impact on the educational processes of administrative and political structures. The discretionary authority held by educational administrators in decision-making processes plays a critical role in the formulation and implementation of educational policies. Accordingly, this research analyzes how educational administrators exercise their discretionary authority and how administrative and political structures influence this use. The study employs a document analysis method, examining academic studies, theses, articles, regulations, and documents related to educational policies. Four main research questions have been identified to understand the impact of educational administrators' discretionary authority on educational processes and outcomes. The study explores the key administrative and political factors influencing educational administrators, how these factors reflect on educational processes, the role of discretionary authority in shaping educational policies, and the variations in its use across different administrative and political contexts. Several challenges were encountered during the research process, particularly in obtaining detailed and up-to-date data on how educational administrators use their discretionary authority. Additionally, isolating the effects of administrative and political structures on educational policies is challenging due to their complex interrelations. Understanding how discretionary authority varies across different governance environments and determining its tangible effects on educational processes are also among the difficulties faced in this study. This study is expected to provide valuable insights for administrators, academics, and policymakers in the field of educational administration, contributing to more informed and strategic decision-making. Furthermore, it aims to offer significant findings on the effective use of discretionary authority to enhance the efficiency and innovation of educational institutions.

Anahtar Kelimeler

• Educational Administration
• Discretionary Authority
• Educational Policies
• Educational Administrators

EĞİTİM YÖNETİMİNDE TAKDİR YETKİSİNİN KULLANIMI: İDARİ VE SİYASİ YÖNETİMLERİN EĞİTİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışma, eğitim yönetiminde takdir yetkisinin kullanımını ve bu yetkinin idari ve siyasi yapıların eğitim süreçleri üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Eğitim yöneticilerinin karar alma süreçlerinde sahip oldukları takdir yetkisi, eğitim politikalarının belirlenmesi ve uygulanması açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu doğrultuda araştırma, eğitim yöneticilerinin takdir yetkisini nasıl kullandığını ve idari-siyasi yapıların bu kullanım üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılarak, akademik çalışmalar, tezler, makaleler, yönetmelikler ve eğitim politikaları ile ilgili belgeler incelenmiştir. Eğitim yöneticilerinin takdir yetkisinin eğitim süreçleri ve sonuçları üzerindeki etkilerini anlamaya yönelik olarak dört temel araştırma sorusu belirlenmiştir. Çalışma kapsamında, eğitim yöneticilerinin en çok etkilendikleri idari ve siyasi faktörler, bu faktörlerin eğitim süreçlerine yansımaları, eğitim politikalarının şekillenmesindeki rolü ve farklı idari-siyasi çevrelerde yaşanan farklılıklar ele alınmıştır. Araştırma sürecinde bazı güçlüklerle karşılaşılmış olup, özellikle eğitim yöneticilerinin takdir yetkilerini kullanım biçimlerine dair güncel ve ayrıntılı veri bulma konusunda zorluklar yaşanmıştır. Ayrıca idari ve siyasi yapıların eğitim politikalarına etkilerini birbirinden ayrıştırarak incelemek, bu yapıların karmaşık ilişkileri nedeniyle oldukça güçtür. Farklı yönetim çevrelerinde takdir yetkisinin nasıl değiştiğini anlamak ve eğitim süreçleri üzerindeki somut etkilerini belirlemek de araştırmanın zorlukları arasında yer almaktadır. Çalışmanın, eğitim yönetimi alanında yöneticiler, akademisyenler ve politika yapıcılar için değerli bilgiler sunarak, daha bilinçli ve stratejik kararların alınmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Ayrıca, eğitim kurumlarının verimliliğini ve yenilikçi uygulamalarını geliştirmek için takdir yetkisinin etkin kullanımına yönelik önemli çıkarımlar sunması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim yönetimi
• Takdir yetkisi
• Eğitim politikaları
• Eğitim yöneticileri

Kaynakça

1. Acar, H. (2002). 21. yüzyıla girerken Millî Eğitim Bakanlığında eğitim yöneticilerinin yetiştirilmesinde ve geliştirilmesinde yeni yaklaşımlar. 21. Yüzyıl Eğitim Yöneticilerinin Yetiştirilmesi Sempozyumu içinde (ss. 211–236). Ankara Üniversitesi Basımevi.
2. Açıkalın, A. (2016). Toplumsal, kurumsal ve teknik yönleriyle okul yöneticiliği (6. baskı). Pegem Akademi.
3. Akgül, A., & Kaptı, A. (2022). Türkiye’nin uyuşturucu ile mücadele politikası: Politika süreç analizi. S. S. Özeren & O. Demir (Ed.), Yerelden küresele sınır aşan suçlar içinde (ss. 75–99). Polis Akademisi.
4. Akyüz, Y. (2012). Türk eğitim tarihi: MÖ 1000–MS 2012 (23. baskı). Pegem Akademi.
5. Apple, M. W. (2017). Eğitim toplumu değiştirebilir mi? (Ş. Çınkır, Çev. Ed.). Anı Yayıncılık.
6. Aslan, G. (2021). İlkokul ve ortaokulların hayati sorunları ve çözüm önerileri: Okul yöneticilerinin görüşlerine dayalı nitel bir analiz. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 25, 204–242. https://doi.org/10.14689/enad.25.9
7. Atay, E. (2006). İdare hukuku. Turhan Kitabevi.
8. Aypay, A. (2016). Eğitim yönetimi ve denetimi alanının durumu ve geleceği. A. Aypay (Ed.), Türkiye’de eğitim yöneticiliği ve maarif müfettişliği içinde (ss. 1–19). Pegem Akademi.

9. Balcı, A. (Ed.). (2013). Karşılaştırmalı eğitim sistemleri. Pegem Akademi.
10. Balıkçı, A. (2024). Bureaucracy in school administration: A grounded theory study. International Journal of Educational Spectrum, 6(2), 218–237. https://doi.org/10.47806/ijesacademic.1458904
11. Biggs, T. E. (1993). An analysis of administrative discretion in selected students’ rights decisions of the United States Supreme Court [Doctoral dissertation, University of Tennessee]. TRACE: Tennessee Research and Creative Exchange. https://trace.tennessee.edu/utk_graddiss/10634
12. Binbaşıoğlu, C. (1983). Eğitim yöneticiliği. Binbaşıoğlu Yayınevi.
13. Bovens, M., & Zouridis, S. (2002). From street-level to system-level bureaucracies: How information and communication technology is transforming administrative discretion and constitutional control. Public Administration Review, 62(2), 174–184. https://doi.org/10.1111/0033-3352.00168
14. Bursalıoğlu, Z. (2011). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Pegem Akademi.
15. Bush, T. (2011). Theories of educational leadership and management (4th ed.). SAGE.
16. Cairney, P. (2012). Understanding public policy: Theories and issues. Palgrave Macmillan.
17. Cranston, N., Ehrich, L., & Kimber, M. (2003). The “right” decision? Towards an understanding of ethical dilemmas for school leaders. Westminster Studies in Education, 26(2), 135–147. https://doi.org/10.1080/0140672030260206
18. Çelik, V. (1999). Eğitimsel liderlik. Pegem Yayıncılık.
19. Çetin, M. (2013). Yükseköğretim yönetimi ve liderliği lisansüstü programlarının incelenmesi. Nobel Yayıncılık.
20. Çevik, H. H. (1998). Kamu politikaları analizi çalışmaları üzerine Türkiye açısından bir değerlendirme. Amme İdaresi Dergisi, 31(2), 103–112.
21. Çevik, H. H., & Demirci, S. (2012). Kamu politikası: Kavramlar, aktörler, süreç, modeller, analiz, karar verme. Seçkin Yayıncılık.
22. Çınar, F. (2014). Şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerinin özel ve kamu hastanelerinde uygulanabilirliğinin kurumsal performans üzerine etkisi [Doktora tezi, Beykent Üniversitesi].
23. Davidovitz, M., & Schechter, C. (2024). Agentic leaders: School principals as street-level managers. Management in Education. https://doi.org/10.1177/08920206241269428
24. Demir, C., Yılmaz, M. K., & Çevirgen, A. (2010). Liderlik yaklaşımları ve liderlik tarzlarına ilişkin bir araştırma. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 2(1), 129–152. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uaifd/article/231821
25. Dye, T. R. (2002). Understanding public policy (10th ed.). Prentice Hall.
26. Erdem, A. R. (2008). Küreselleşme bağlamında Türkiye’de eğitim bilimlerinin bugünü ve geleceği. Üniversite ve Toplum, 8(4), 1–7.
27. European Commission/EACEA/Eurydice. (2021). The structure of the European education systems 2021/2022: Schematic diagrams. Publications Office of the European Union. https://eurydice.eacea.ec.europa.eu
28. Fidan, N. (1997). Eğitim psikolojisi: Okulda öğrenme ve öğretme. Alkım Yayınevi.
29. Fındıkçı, İ. (1999). İnsan kaynakları yönetimi. Alfa Yayınları.
30. Fullan, M. (2014). The principal: Three keys to maximizing impact. Jossey-Bass.
31. Gözübüyük, Ş. (2012). Yönetim hukuku (31. baskı). Turhan Kitabevi.
32. Guimarães, T. C. A., Bernado, E. S., & Borde, A. M. (2022). Street-level bureaucracy in teacher discretionary power. Educação & Realidade, 47, Article e110669. https://doi.org/10.1590/2175-6236110669vs02
33. Güçlü, N., Özer, A., Kurt, T., & Koşar, S. (2012). Okulda karar alımı döngüsü. Gazi Üniversitesi.
34. Gümüşeli, A. İ. (2001). Çağdaş okul müdürünün liderlik alanları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 28(28), 531–548. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10369/126911
35. Güneş, M. (2005). İdarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde askerî yüksek idare mahkemesinin yaklaşımı [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi].
36. Hallinger, P., & Kovačević, J. (2019). A bibliometric review of research on educational administration: Science mapping the literature, 1960 to 2018. Review of Educational Research, 89(3), 335–369. https://doi.org/10.3102/0034654319830380
37. Hart, J. M. (2023). Unpacking the upper echelon’s cognitive black box [Doctoral dissertation, Liberty University].
38. Heilmann, M. R. (2006). Principals’ perspectives on discretion and decision-making [Master’s thesis, University of Manitoba].
39. Hill, M. J. (1997). The policy process in the modern state (3rd ed.). Prentice Hall/Harvester Wheatsheaf.
40. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research, and practice (9th ed.). McGraw-Hill.
41. Huish, G. B. (1999). Association between administrator perceptions of judicial influence and the structuring of administrative discretion [Doctoral dissertation, Arizona State University].
42. Ingersoll, R. M. (1993). Loosely coupled organizations revisited. Research in the Sociology of Organizations, 11, 81–112.
43. Johnson, A. D., & Vaughn, M. S. (2016). Decoupling and police organizational structure. Administrative Theory & Praxis, 38(3), 157–167. https://doi.org/10.1080/10841806.2016.1173942
44. Karakaya, A. (1997). Etkin karar vermede yönetim bilgi sistemleri ve Türkiye’de büyük tekstil işletmelerindeki uygulamalarla ilgili bir araştırma [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi].
45. Karslı, M. D. (Ed.). (2012). Eğitim bilimine giriş. Pegem Akademi.
46. Kashyap, D. (2023, June 6). Educational administration: Meaning, nature and other details. Your Article Library. https://www.yourarticlelibrary.com/educational-management/educational-administration/educational-administration-meaning-nature-and-other-details/63730
47. Katzenmeyer, M., & Moller, G. (2013). Uyuyan devi uyandırmak: Öğretmen liderler yetiştirmek (S. Özdemir, Ed.). Nobel Yayıncılık.
48. Kaya, Y. K. (1993). Eğitim yönetimi: Kuram ve Türkiye’deki uygulama. Set Ofset.
49. Koçel, T. (2003). İşletme yöneticiliği. Beta Yayıncılık.
50. Koçoğlu, E. (2010). İşletmelerde yöneticilerin karar verme süreci ve bu süreçte bilişim sistemlerinin kullanımı: Ankara ili örneği [Yüksek lisans tezi, Atılım Üniversitesi].
51. Lipsky, M. (2010). Street-level bureaucracy: Dilemmas of the individual in public services (30th anniversary expanded ed.). Russell Sage Foundation. (Original work published 1980)
52. Matshikwe, E. L. (2004). An analysis of the policy-making process in the Department of Labour with specific reference to the Employment Equity Act, Act 55 of 1998 [Doctoral dissertation, Port Elizabeth Technikon].
53. Merendino, A., & Sarens, G. (2020). Crisis? What crisis? Exploring cognitive constraints on boards. Journal of Business Research, 118, 415–430. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.07.005
54. Meyer, J. W., & Rowan, B. (1977). Institutionalized organizations: Formal structure as myth and ceremony. American Journal of Sociology, 83(2), 340–363. https://doi.org/10.1086/226550
55. Millî Eğitim Bakanlığı. (1983, 25 Mayıs). İlköğretim, lise ve dengi okullar eğitici çalışmalar yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 18057). https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/609.pdf
56. Mintzberg, H. (1973). The nature of managerial work. Harper & Row.
57. Mulgan, R. (2000). “Accountability”: An ever-expanding concept? Public Administration, 78(3), 555–573. https://doi.org/10.1111/1467-9299.00218
58. Mutereko, S. (2009). Policy implementation and street-level bureaucrats’ discretion, autonomy and coping mechanisms: A case study of national curriculum statements at a school in Pietermaritzburg [Master’s thesis, University of KwaZulu-Natal].
59. Neely, B. H., Jr., Lovelace, J. B., Cowen, A. P., & Hiller, N. J. (2020). Metacritiques of upper echelons theory: Verdicts and recommendations for future research. Journal of Management, 46(6), 1029–1062. https://doi.org/10.1177/0149206320908640
60. Neuman, W. L. (2014). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nitel ve nicel yaklaşımlar (S. Özge, Çev.). Yayın Odası.
61. OECD. (2020a). Education at a glance 2020: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/69096873-en
62. OECD. (2020b). Education policy outlook 2020: Shaping responsive and resilient education in a changing world. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/75e40a16-en
63. Oliveira, B. R., & Peixoto, M. C. L. (2021). Street-level bureaucracy and public policies: Analyzing educational policy implementation from the perspective of schools and teachers. Educação em Revista, 37, Article e219212. https://doi.org/10.1590/0102-4698219212
64. Onar, S. S. (1966). İdare hukukunun umumi esasları (3. baskı). Hak Yayınları.
65. Özdemir, M. (2008). Kamu yönetiminde etik. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 4(7), 177–193. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijmeb/article/750717
66. Özer, A. (1992). Hukuk devleti ve yargı denetimi. Türk İdare Dergisi, 64, 1–19.
67. Pehlivan, İ. (2001). Yönetsel, mesleki ve örgütsel etik. Pegem Yayıncılık.
68. Polat, N. (2003). Saydamlık, hesap verme sorumluluğu ve denetimin etkinliği. Sayıştay Dergisi, 49, 65–80. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sayistay/article/1302465
69. Power, S., Halpin, D., & Whitty, G. (1997). Managing the state and the market: “New” education management in five countries. British Journal of Educational Studies, 45(4), 342–362. https://doi.org/10.1111/1467-8527.00057
70. Roberts, N. C. (2002). Keeping public officials accountable through dialogue: Resolving the accountability paradox. Public Administration Review, 62(6), 658–669. https://doi.org/10.1111/1540-6210.00248
71. Rubin, H. J., & Rubin, I. S. (2005). Qualitative interviewing: The art of hearing data (2nd ed.). SAGE. https://doi.org/10.4135/9781452226651
72. Selwyn, N. (2016). Education and technology: Key issues and debates (2nd ed.). Bloomsbury Academic.
73. Simon, H. A. (1960). The new science of management decision. Harper.
74. Spring, J. (2017). Özgür eğitim (A. Ekmekçi, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
75. Toews, O. B. (1981). Discretion and justice in educational administration: Towards a normative conceptual framework [Doctoral dissertation, University of Manitoba].
76. Türk Dil Kurumu. (2025). Güncel Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr
77. Uğurlu, C. T. (2007). Gevşek yapılı sistemler olarak okulların üç kavramı: Karar verme, liderlik ve çatışma. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 15–30. https://dergipark.org.tr/tr/pub/befdergi/article/247541
78. Weick, K. E. (1976). Educational organizations as loosely coupled systems. Administrative Science Quarterly, 21(1), 1–19. https://doi.org/10.2307/2391875
79. World Bank. (2018). World development report 2018: Learning to realize education’s promise. World Bank Publications. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1096-1
80. Yaylacı, F., & Aydoğan, İ. (2006). Eğitim yöneticisinin takdir yetkisi. Millî Eğitim Dergisi, 171, 203–217.
81. Yenice, K. (1983). Açıklamalı notlu idari yargılama usulü. Filiz Kitabevi.
82. Yıldırım, M. (2010). Kamu yönetiminde takdir yetkisi: Geleneksel ve yeni kamu yönetimi arasında karşılaştırmalı bir inceleme. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(2), 839–861.
83. Yukl, G. (2011). Contingency theories of effective leadership. In A. Bryman, D. Collinson, K. Grint, B. Jackson, & M. Uhl-Bien (Eds.), The SAGE handbook of leadership (pp. 286–298). SAGE.