ÖĞRETİMSEL LİDERLİK ROLLERİNİN ÖĞRETMEN VE YÖNETİCİ ALGILARINA GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, okul yöneticilerinin öğretim liderliği davranışlarını gerçekleştirme düzeylerini öğretmen ve yönetici algıları üzerinden karşılaştırmalı olarak belirlemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modelinin kullanıldığı çalışmanın örneklemini, Kastamonu ilindeki farklı kademelerde görev yapan öğretmen ve okul yöneticileri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Hallinger ve Murphy (1985) tarafından geliştirilen Bellibaş ve diğerleri (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan Öğretim Liderliği Ölçeği (Kısa form) kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, okul yöneticilerinin öğretim liderliği rollerini genel olarak "yüksek" düzeyde sergilediklerini ve "Okul Misyonunun Tanımlanması" boyutunda en yüksek yeterliğe sahip olduklarını göstermektedir. Buna karşın, "Öğretim Programının Yönetilmesi" boyutu liderlerin en düşük performansı gösterdiği alan olarak saptanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, okul yöneticilerinin öğretim liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen ve yönetici algıları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Öğretim liderliği
• Okul yöneticisi
• Okul misyonu
• Eğitim yönetimi

EVALUATION OF INSTRUCTIONAL LEADERSHIP ROLES ACCORDING TO TEACHER AND ADMINISTRATOR PERCEPTIONS

Öz

The primary aim of this research is to comparatively determine the extent to which school administrators perform instructional leadership behaviors based on the perceptions of teachers and administrators. Employing a general survey model, one of the quantitative research methods, the study’s sample consists of teachers and school administrators working at various levels in the province of Kastamonu. The "Instructional Leadership Rating Scale (Short Form)," originally developed by Hallinger and Murphy (1985) and adapted into Turkish by Bellibaş et al. (2016), was used as the data collection tool. Descriptive statistics, such as frequency, percentage, arithmetic mean, and standard deviation, were utilized in the data analysis. The research findings indicate that school administrators generally exhibit instructional leadership roles at a "high" level and possess the highest proficiency in the "Defining the School Mission" dimension. In contrast, "Managing the Instructional Program" dimension was identified as the area where leaders showed the lowest performance. As a result of the analyses, it was determined that there is no statistically significant difference between teacher and administrator perceptions regarding the instructional leadership behaviors of school administrators.

Anahtar Kelimeler

• Instructional leadership
• School administrator
• School mission
• Educational management

Kaynakça

1. Anderson, C. A. D. (2000). The importance of instructional leadership behaviors as perceived by middle school teachers, middle school principals, and educational leadership professors [Unpublished doctoral dissertation]. University of Georgia.
2. Arslan, M. (2009). Yeni ilköğretim programının uygulanmasında ilköğretim okulu yöneticilerinin öğretimsel liderlik rollerine ilişkin öğretmen görüşleri [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Yayın No. 227863)
3. Aydın-Ceran, S. (2021). Evaluation of TIMSS 2019 and PISA 2018 science findings in Turkey perspective. In S. A. Kiray & E. Tomevska-Ilievska (Eds.), Current studies in educational disciplines 2021 (pp. 78–99). ISRES Publishing.
4. Balcı, A. (2013). Etkili okul ve okul geliştirme: Kuram, uygulama ve araştırma. Pegem Akademi.
5. Baloğlu, N. (2012). Okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarına ilişkin öğretmen algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 205–220.
6. Bayar, G. (2016). Türkiye ve orta gelir tuzağı: Eğitimin önemi. Akdeniz İİBF Dergisi, 16(34), 45–78. https://doi.org/10.25294/auiibfd.308027
7. Bellibaş, M. Ş., Bulut, O., Hallinger, P., & Wang, W.-C. (2016). Developing a validated instructional leadership profile of Turkish primary school principals. International Journal of Educational Research, 75, 115–133. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2015.10.002
8. Bush, T. (2013). Instructional leadership and leadership for learning: Global and South African perspectives. Education as Change, 17(sup1), 5–20. https://doi.org/10.1080/16823206.2014.865986

9. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
10. Can, N. (2007). İlköğretim okulu yöneticisinin bir öğretim lideri olarak yeni öğretim programlarının geliştirilmesi ve uygulanmasındaki yeterliliği. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 3(2), 228–244.
11. Cemaloğlu, N. (2007). Okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile yıldırma arasındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 77–87.
12. Cemaloğlu, N., & Duran, A. (2020). Fark yaratan başarılı okul müdürleri. Pegem Akademi.
13. Dutta, V., & Sahney, S. (2022). Relation of principal instructional leadership, school climate, teacher job performance and student achievement. Journal of Educational Administration, 60(2), 148–166. https://doi.org/10.1108/JEA-01-2021-0010
14. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). SAGE.
15. Fisher, R. A. (1950). Statistical methods for research workers (11th ed.). Oliver and Boyd.
16. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
17. George, D., & Mallery, P. (2016). IBM SPSS statistics 23 step by step: A simple guide and reference (14th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315545899
18. Gümüşeli, A. İ. (1996a). İstanbul ilindeki ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışları [Yayımlanmamış araştırma raporu]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
19. Gümüşeli, A. İ. (1996b). Okul müdürlerinin öğretim liderliğini sınırlayan etkenler. Eğitim Yönetimi, 2(2), 187–195.
20. Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2–24. https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
21. Hallinger, P. (2005). Instructional leadership and the school principal: A passing fancy that refuses to fade away. Leadership and Policy in Schools, 4(3), 221–239. https://doi.org/10.1080/15700760500244793
22. Hallinger, P. (2011). Leadership for learning: Lessons from 40 years of empirical research. Journal of Educational Administration, 49(2), 125–142. https://doi.org/10.1108/09578231111116699
23. Hallinger, P., & Heck, R. H. (2010). Leadership for learning: Does collaborative leadership make a difference in school improvement? Educational Management Administration & Leadership, 38(6), 654–678. https://doi.org/10.1177/1741143210379060
24. Hallinger, P., & Lee, M. (2014). Mapping instructional leadership in Thailand: Has education reform impacted principal practice? Educational Management Administration & Leadership, 42(1), 6–29. https://doi.org/10.1177/1741143213502196
25. Hallinger, P., & Murphy, J. (1985). Assessing the instructional management behavior of principals. The Elementary School Journal, 86(2), 217–247. https://doi.org/10.1086/461445
26. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
27. Hofstede, G. (2011). Dimensionalizing cultures: The Hofstede model in context. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1), Article 8. https://doi.org/10.9707/2307-0919.1014
28. Karakaya, İ. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. In A. Tanrıöğen (Ed.), Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
29. Karasar, N. (2004). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
30. Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2008). Seven strong claims about successful school leadership. School Leadership & Management, 28(1), 27–42. https://doi.org/10.1080/13632430701800060
31. Manaseh, A. M. (2016). Instructional leadership: The role of heads of schools in managing the instructional programme. International Journal of Educational Leadership and Management, 4(1), 30–47. https://doi.org/10.17583/ijelm.2016.1691
32. Marks, H. M., & Printy, S. M. (2003). Principal leadership and school performance: An integration of transformational and instructional leadership. Educational Administration Quarterly, 39(3), 370–397. https://doi.org/10.1177/0013161X03253412
33. Marzano, R. J., Waters, T., & McNulty, B. A. (2005). School leadership that works: From research to results. ASCD.
34. McEwan, E. K. (2003). 7 steps to effective instructional leadership (2nd ed.). Corwin Press.
35. Mestry, R. (2017). Principals’ perspectives and experiences of their instructional leadership functions to enhance learner achievement in public schools. Journal of Education, 69, 257–280.
36. Meyer, A., Richter, D., & Hartung-Beck, V. (2022). The relationship between principal leadership and teacher collaboration: Investigating the mediating effect of teachers’ collective efficacy. Educational Management Administration & Leadership, 50(4), 593–612. https://doi.org/10.1177/1741143220945698
37. Millî Eğitim Bakanlığı İstanbul Ölçme Değerlendirme Merkezi. (2023). 2022 PISA sonuçları [2022 PISA results]. https://istanbulodm.meb.gov.tr/www/pisa-2022-sonuclarina-gore-turkiye-her-alanda-siralamasini-yukseltti/icerik/295
38. Murphy, J. (1990). Principal instructional leadership. Advances in Educational Administration: Changing Perspectives on the School, 1(Part B), 163–200.
39. Murphy, J., Neumerski, C. M., Goldring, E., Grissom, J., & Porter, A. (2016). Bottling fog? The quest for instructional management. Cambridge Journal of Education, 46(4), 455–471. https://doi.org/10.1080/0305764X.2015.1064096
40. Nunnally, J. C. (1967). Psychometric theory. McGraw-Hill.
41. Özden, Y. (1998). Eğitimde dönüşüm: Yeni değerler ve oluşumlar. Pegem Akademi.
42. Robinson, V. M. J. (2008). Forging the links between distributed leadership and educational outcomes. Journal of Educational Administration, 46(2), 241–256. https://doi.org/10.1108/09578230810863299
43. Robinson, V. M. J. (2011). Student-centered leadership. Jossey-Bass.
44. Sarıer, Y. (2010). Ortaöğretime giriş sınavları (OKS-SBS) ve PISA sonuçları ışığında eğitimde fırsat eşitliğinin değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 107–129.
45. Sergiovanni, T. J. (1984). Leadership and excellence in schooling. Educational Leadership, 41(5), 6–13.
46. Southworth, G. (2002). Instructional leadership in schools: Reflections and empirical evidence. School Leadership & Management, 22(1), 73–91. https://doi.org/10.1080/13632430220143042
47. Sweeney, J. (1982). Research synthesis on effective school leadership. Educational Leadership, 39(5), 346–352.
48. Şişman, M. (2012). Öğretim liderliği. Pegem Akademi.
49. Tabancalı, E., & Cengiz, F. (2018). Okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının öğretmenlerin iş doyumuna etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 481–499.
50. Taylor, P. (1994). Leadership in education: A review of the literature. Emergency Librarian, 21(3), 9–16.
51. Thompson, B. (2004). Exploratory and confirmatory factor analysis: Understanding concepts and applications. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10694-000
52. UNESCO. (2004). EFA global monitoring report 2005: Education for all—The quality imperative. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000137333
53. Weber, J. R. (1987). Instructional leadership: A composite working model. Central Regional Educational Laboratory. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED287211.pdf
54. Wu, X., Wu, R., Chang, H.-H., Kong, Q., & Zhang, Y. (2020). International comparative study on PISA mathematics achievement test based on cognitive diagnostic models. Frontiers in Psychology, 11, Article 2230. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.02230
55. Yılmaz, G., & Kılınç, A. Ç. (2022). Okul müdürünün öğretim liderliği davranışları ile öğretmen mesleki öğrenmesi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Öğretmen motivasyonunun aracı rolü. Başkent University Journal of Education, 10(1), 32–46.
56. Yorulmaz, T., & Gündüz, H. B. (2018). İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik algıları ile zaman kullanımları arasındaki ilişki. International Journal of Field Education, 4(2), 149–171. https://doi.org/10.32570/ijofe.447323
57. Yukl, G. A. (2013). Leadership in organizations (8th ed.). Pearson.
58. Zhan, X., Anthony, A. B., Goddard, R., & Beard, K. S. (2023). Development, factor structure, and reliability of the shared instructional leadership scale in public secondary schools. Educational Management Administration & Leadership, 51(1), 75–94. https://doi.org/10.1177/1741143220963103