TEXT ADAPTATION IN TEACHING TURKISH TO FOREIGNERS: ADAPTING MEMDUH ŞEVKET ESENDAL’S STORY “PAZARLIK” TO A2 LEVEL

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 449 - 477, 31.12.2025

Selin Asya Yaşar

https://doi.org/10.5281/zenodo.18056959

Öz

This study examines the text adaptation process in teaching Turkish as a foreign language and presents the adaptation of Memduh Şevket Esendal’s story “Pazarlık”; to A2 level as a case study. The research aims to enhance the usability of Turkish literary works in foreign language teaching and develop a standard adaptation methodology in this field. The study considers the Common European Frameworkof Reference for Languages (CEFR) acquisitions and the grammar rules and vocabulary of four widelyused Turkish teaching sets (İstanbul Türkçe for Foreigners, Yedi İklim Turkish, Gazi TÖMER Turkish, and Yeni Hitit Turkish) at A1 and A2 levels. While the original text consists of 142 sentences and 1021 words, the adapted text comprises 215 sentences and 1137 words. During the adaptation process, lexical, syntactic, and structural changes were made, participle structures were simplified, and texts were made suitable for student level using indirect narration. Research findings show that a systematic adaptation process both preserves the content of the original text and makes it accessible for students at the target level. The study also presents three-stage activity suggestions: pre-reading, while-reading, and post-reading

Anahtar Kelimeler

Text adaptation , teaching Turkish to foreigners , Modern Turkish Literature

YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE METİN UYARLAMA: MEMDUH ŞEVKET ESENDAL’IN PAZARLIK HİKÂYESİNİN A2 SEVİYESİNE UYARLANMASI

Öz

Öz
Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin uyarlama sürecini incelemekte ve Memduh Şevket Esendal’ın “Pazarlık” hikâyesinin A2 seviyesine uyarlanmasını örnek olay olarak sunmaktadır. Araştırma, Türk edebiyatı eserlerinin yabancı dil öğretiminde kullanılabilirliğini artırmayı ve bu alanda standart bir uyarlama metodolojisi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) kazanımları ve yaygın olarak kullanılan dört farklı Türkçe öğretim setinin (İstanbul Yabancılar İçin Türkçe, Yedi İklim Türkçe, Gazi TÖMER Türkçe ve Yeni Hitit Türkçe) A1 ve A2 seviyelerindeki dilbilgisi kuralları ve söz varlığı dikkate alınmıştır. Özgün metin 142 cümle ve 1021 kelimeden oluşurken, uyarlanan metin 215 cümle ve 1137 kelimeden oluşmaktadır. Uyarlama sürecinde sözcüksel, sözdizimsel ve biçimsel değişiklikler yapılmış, sıfat-fiil yapıları yalınlaştırılmış ve dolaylı anlatım kullanılarak metinler öğrenci seviyesine uygun hale getirilmiştir. Araştırma bulguları, sistematik bir uyarlama sürecinin hem özgün metnin içeriğini koruduğunu hem de hedef seviyedeki öğrenciler için erişilebilir hale getirdiğini göstermektedir. Çalışma ayrıca okuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası olmak üzere üç aşamalı etkinlik önerileri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Metin uyarlama , yabancılara Türkçe öğretimi , Yeni Türk Edebiyatı , Memduh Şevket Esendal , okuma metinleri , A2 seviyesi

Kaynakça

• Aebersold, J. A., & Field, M. L. (1997). From Reader to Reading Teacher: Issues and Strategies for Second Language Classrooms. Cambridge University Press.
• Alderson, J. C. (2000). Assessing Reading. Cambridge University Press.
• Ankara Üniversitesi TÖMER. (2011). Hitit Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı (Cilt 1-3). TÖMER.
• Bakan, H. (2012). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Metindilbilimsel Ölçütler Çerçevesinde Bir Sadeleştirme Denemesi: Sait Faik Abasıyanık, Meserret Oteli [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Barın, E., Çobanoğlu, Ş., Ateş, Ş., Balcı, M., & Özdemir, C. (Ed.). (2015). Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti A1-B2 Ders Kitapları. Türk Diyanet Vakfı.
• Bölükbaş, F. (2015, Mayıs). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Okuma Metinlerinin Sadeleştirilmesi. 1. Uluslararası Dil Eğitimi ve Öğretimi Sempozyumu, Nevşehir.
• Bölükbaş, F., Keskin, F., & Polat, M. (2016). İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı A1. Kültür Sanat Basımevi.
• Bölükbaş, F., Keskin, F., & Polat, M. (2017). İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı A2-C1+. Kültür Sanat Basımevi.
• Chang, S. (2008). A Preliminary Categorization of Techniques of Simplification in ESL/EFL Graded Readers. M. Edwardes (Ed.), Proceedings of the BAAL Annual Conference içinde. Scitsiugnil Press.
• Çetişli İ. (1989). Memduh Şevket Esendal -insan ve eser- .Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
• Çetişli, İ. (2002). Ölümünün 50. Yıl Dönümünde Memduh Şevket Esendal. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, 2002/II(605), 415-428.
• Demircan, Ö. (1990). Yabancı Dil Öğretim Yöntemleri. Ekin Eğitim-Yayıncılık.
• Demirel, Ö. (2003). Yabancı Dil Öğretimi. Pegem Akademi.
• Durmuş, M. (2013a). İkinci/Yabancı Dil Öğretiminde Özgün Ve Değiştirilmiş Dilsel Girdi Üzerine. Turkish Studies, 8(1), 1291-1306.
• Durmuş, M. (2013b). İkinci/Yabancı Dil Öğretiminde Sadeleştirilmiş Metin Sorunları Üzerine. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 65, 135-150.
• Durmuş, M. (2017). Metin Değiştirimin Dilbilimsel Süreçleri Üzerine. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(4), 391-408.
• Enginün, İ. (2017). Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı. Dergâh Yayınları.
• Eroğlu, S. (2015). Metindilbilimsel Ölçütler Çerçevesinde Ömer Seyfettin'in 'Üç Nasihat' Hikâyesinin Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Sadeleştirme Denemesi [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Esendal, M. Ş. (2014). Mendil Altında. Bilgi Yayınevi.
• Günay, D. (2013). Metin Bilgisi. Papatya Yayınları.
• Güneş, F. (2013). Türkçe Öğretiminde Metin Seçimi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 1-12.
• Güzel, A., & Barın, E. (2013). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi. Akçağ Yayınları.
• Haley, M. H., & Austin, T. Y. (2004). Content-based Second Language Teaching and Learning: An Interactive Approach. Pearson Education.
• İşcan, A. (2014). Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminin Tarihçesi. A. Şahin (Ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi içinde (s. 3-28). Pegem Akademi.
• Kaya, M. (2018). Dokuzuncu Hariciye Koğuşu ve Yılkı Atı Adlı Eserlerin Yabancılar İçin A2 Düzeyine Uyarlanması [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Kaymaz, S. (2018). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Sabahattin Ali'nin Apartman Ve Köpek İsimli Hikâyelerinin A1-A2 Seviyesine Uygun Sadeleştirme Çalışması [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Keskin, F., & Okur, A. (2013). Okuma Eğitimi. M. Durmuş ve A. Okur (Ed.), Yabancılara Türkçe Öğretimi El Kitabı içinde (s. 293-308). Grafiker Yayınları.
• Kınay, D. E. (2016). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Metin Uyarlama. F. Yıldırım ve B. Tüfekçioğlu (Ed.), Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi içinde (s. 289-313). Pegem Akademi.
• Kurt, M., & Temur, N. (2014). Yabancılar İçin Türkçe A1-A2 temel düzey. Gazi Üniversitesi TÖMER.
• Kutlu, A. (2015). Yabancılara Türkçe öğretiminde Ömer Seyfettin'in Kaşağı ve Perili Köşk Adlı Hikâyelerinin A1-A2 Seviyesine Uyarlanması [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2013). Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi: Öğrenim-Öğretim-Değerlendirme. MEB.
• Nation, P. (1993). Measuring Readiness forSsimplified Material: A Test of the First 1,000 Words of English. M. L. Tickoo (Ed.), Simplification: Theory and application içinde (s. 193-203). SEAMEO Regional Language Center.
• Onaran, M. Ş. (1975). Dokuz Öykücü: Esendal. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, 32(286), 34-44.
• Süner, E. (2018). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Yazınsal Metinlerin B1 Düzeyine Uyarlanması: Eskici Örneği [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Wallace, C. (1992). Reading. Oxford University Press.
• Williams, E. (1984). Reading in the Language Classroom. Macmillan Publication.