Dijital Haklar Yönetimi (DRM) ve Blok Zinciri Teknolojisi
Öz
İnternetin yaygınlaşması ve web teknolojilerinin gelişimi, dijital yayıncılığın başlangıcını belirleyen en önemli faktörlerden biridir.1990’larda internetin halka açılması, ticari olarak kullanılabilir hale gelmesiyle; web siteleri ve dijital içeriklerin yayılması başladı ve basılı yayıncılığa alternatif olarak dijital ortamda içerikler yayımlanmaya başlandı. Bu fikri mülkiyeti korumak, telif hakkı sahiplerinin eser kontrolünü sürdürmelerine yardımcı olmak ve dijital yayıncılar için içerik ve gelir akışlarını yönetebilmeleri gereksinimini doğurdu. Dijital Haklar Yönetimi (DRM), telif hakkıyla korunan materyale erişimi kontrol etmek ve yönetmek için teknolojinin kullanılmasıdır. DRM, kitaplar, müzik ve videolar gibi eğlence ortamlarından veri tabanı aboneliklerine, yazılım programlarına kadar çeşitli dijital içeriklerde kullanılmaktadır. Teknolojideki hızlı değişim DRM sistemlerinin mevcut sorunlarını iyileştirmeye yarayabilir ve özellikle blok zinciri teknolojisi bu konuda büyük potansiyele sahiptir.
Makale, yayıncılık sektörü bakış açısıyla DRM sistemleri teknolojisi ve bu konudaki güncel çözümleri akademik literatürü dayanak alarak inceler.
Anahtar Kelimeler
Dijital yayıncılık, dijital haklar yönetimi, yenilikçi teknolojiler, blok zinciri teknolojisi
Kaynakça
- Ahmad, J. A., & Dirgahayu, T. (2023). The role of blockchain to solve problems of digital right management(DRM). Jurnal Teknik Informatika (Jutif), 4(1), 85-95.
- Ertl, Bob (12 Eylül, 2023). The promises of DRM and Why it typically Falls Short Erişim adresi: https://www.kiteworks.com/cybersecurity-risk-management/the-promise-of-drm
- Finck, M., & Moscon, V. (2019). Copyright law on blockchains: between new forms of rights administration and digital rights management 2.0. IIC-International Review of Intellectual Property and Competition Law, 50, 77-108.
- Fujimura, S., Watanabe, H., Nakadaira, A., Yamada, T., Akutsu, A., & Kishigami, J. J. (2015). BRIGHT: A concept for a decentralized rights management system based on blockchain. In 2015 IEEE 5th International Conference on Consumer Electronics—Berlin (ICCE-berlin). IEEE. https://doi.org/10.1109/ icce-berlin.2015.7391275
- Gao, J., Yu, H., Zhu, X., & Li, X. (2021). Blockchain-based digital rights management scheme via multiauthority ciphertextpolicy attribute-based encryption and proxy re-encryption. IEEE Systems Journal.
- Garba, A., Dwivedi, A. D., Kamal, M., Srivastava, G., Tariq, M., Hasan, M. A., & Chen, Z. (2020). A digital rights management system based on a scalable blockchain. Peer-to-Peer Networking and Applications, 14
- Gul Senkardes, C., (2021). Blockchain technology and NFT’s: a review in music industry. Journal of Management, Marketing and Logistics (JMML), 8(3), 154-163
- Hei, Y., Liu, J., Feng, H., Li, D., Liu, Y., & Wu, Q. (2021). Making MA-ABE fully accountable: A blockchain-based approach for secure digital right management. Computer Networks, 191, 108029.
- Kaushik, A., & Malik, M. (2022). Securing the transfer and controlling the piracy of digital files using blockchain. In 2022 Fifth International Conference on Computational Intelligence and Communication Technologies (CCICT). IEEE. https://doi. org/10.1109/ccict56684.2022.00066
- Lu, Z., Shi, Y., Tao, R., & Zhang, Z. (2019). Blockchain for digital rights management of design works. In 2019 IEEE 10th International Conference on Software Engineering and Service Science (ICSESS). IEEE. https://doi.org/10.1109/icsess47205. 2019.9040744