A Cross-Cultural Analysis of Love Metaphor in Rumi’s Divan-i Kebir and Dante’s Divine Comedy

Öz

Focusing on two of the most influential writings of the East and West, Mawlana Jalal al-din al-Rumi’s Divan-i Kebir and Dante Alighieri’s Divine Comedy, this study utilizes Conceptual Metaphor Theory (CMT), pioneered by George Lakoff and Mark Johnson (1980) and further expanded by Zoltán Kövecses’s (2002) work on emotion metaphors to examine how these two masterpieces utilize Shams-i Tabrizi and Beatrice Portinari who function as ‘‘intermediary metaphors’’ of divine love and spiritual guidance. The study is grounded in an integrated methodological framework that brings together Translation Studies, Cognitive Linguistics, and Hermeneutic textual interpretation. The analysis reveals that while the theological foundations of love in the two traditions are markedly different, both poetic systems employ similar metaphorical mechanisms in which the ‘‘object of love’’ is positioned as a symbolic intermediary directing the seeker toward transcendence. By centering on metaphor translation and the interpretive function of the translator, this study argues that translation is not merely as linguistic transfer but as a form of cognitive and cultural mediation. Within this framework, the translator assumes an active role in the circulation of mystical thought in the broader framework of world literature. The use of Conceptual Metaphor Theory in the Turkish and English translations of Divan-i Kebir and Divine Comedy demonstrates how metaphors employed in these translations have expanded to identify new categories and concepts, filling lexical and cultural gaps in the discourse. The findings of the study are intended to contribute to discussions in the fields of Translation Studies, Comparative Literature, and Cognitive Poetics by proposing a model that demonstrates how metaphorical representations of ‘‘object of love’’ can transcend linguistic and cultural boundaries while preserving their conceptual coherence.

Anahtar Kelimeler

• conceptual metaphor theory
• Shams
• Beatrice
• Kovecses
• cultural transfer
• metaphor translation

Etik Beyan

Research and publication ethics statement: This paper is based on the Master’s Thesis titled “A Comparative Study on the Translation of the Metaphorical Representations of ‘Object of Love’ in Rumi’s ‘Divan-ı Kebir’ and Dante’s ‘Divine Comedy’” and subsequently submitted to the relevant journal. The study has not been presented at any symposium, congress, or similar academic event, nor has it been submitted to any other journal for evaluation. Contribution rates of authors to the article: First author 50%, second author 50%. Ethics committee approval: Ethics committee approval is not required for the study. Support statement: No financial support was received for the study. Statement of interest: There is no conflict of interest between the authors of this article.

Mevlânâ’nın Divan-ı Kebir’i ve Dante’nin İlahi Komedya’sında Aşk Metaforunun Kültürlerarası Analizi

Öz

Doğu ve Batı edebiyatının en etkili eserlerinden olan Mevlânâ Celâleddin Rûmî’nin Divan-i Kebir’i ve Dante Alighieri’nin İlahi Komedya’sı üzerine odaklanan bu çalışma, George Lakoff ve Mark Johnson (1980) tarafından öncülüğü yapılan ve sonrasında Zoltán Kövecses’in (2002) duygu metaforlarına ilişkin çalışmalarıyla geliştirilen Kavramsal Metafor Kuramı’ndan (KMK) yararlanarak, söz konusu iki başyapıtın ilahi aşk ve manevi rehberliğin “aracı metaforları” olarak işlev gören Şems-i Tebrîzî ve Beatrice Portinari figürlerini nasıl kullandığını incelemektedir. Araştırma, Çeviri Çalışmaları, Bilişsel Dilbilim ve Hermeneutik metin yorumla mayı bir araya getiren bütünleşik bir yöntemsel çerçeveye dayanmaktadır. Yapılan çözümleme, iki gelenekte aşkın teolojik temelleri belirgin biçimde farklılık göster se de her iki şiirsel sistemin de “aşk nesnesini” hakikati arayan kişiyi varlığın öte sine geçişe yönlendiren sembolik bir aracı olarak konumlandıran benzer metaforik mekanizmalar kullandığını ortaya koymaktadır. Metafor çevirisini ve çevirmenin yorumlayıcı işlevini merkeze alan bu çalışma, çevirinin yalnızca dilsel bir aktarım değil, bilişsel ve kültürel bir aracılık biçimi olduğunu ileri sürmektedir. Bu çerçe vede çevirmen, mistik düşüncenin dünya edebiyatının geniş düzlemindeki dola şımında aktif bir rol üstlenmektedir. Divan-i Kebir ve İlahi Komedya’nın Türkçe ve İngilizce çevirilerine uygulanan Kavramsal Metafor Kuramı, bu çevirilerde kullanılan metaforların yeni kategoriler ve kavramların belirlenmesini sağlayacak şekilde anlam alanını genişlettiğini ve böylece söylemdeki sözcüksel ve kültürel boşlukları doldurduğunu göstermektedir. Çalışmanın bulguları, “aşk nesnesine” ilişkin metaforik temsillerin kavramsal tutarlılıklarını koruyarak dilsel ve kültürel sınırları nasıl aşabildiğini gösteren bir model önererek, Çeviri Çalışmaları, Karşılaştırmalı Edebiyat ve Bilişsel Poetika alanlarındaki tartışmalara katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• kavramsal metafor kuramı
• Şems
• Beatrice
• Kovecses
• kültürel aktarım
• metafor çevirisi

Kaynakça

1. Akarpınar, B. (2004). Sûfi kültüründe sembollerin yeri ve önemi hakkında bir deneme.Türkbilig / Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 5(7), 3-19.
2. Alighieri, D. (2011). İlahi Komedya (S. C. Gülsay, Trans.) Oda.
3. Alighieri, D. (2012). The Divine Comedy (R. Kirkpatrick, Trans.) Penguin.
4. Block, H. M. (1964). Newton P. Stallknecht and Horst Frenz, Comparative Literature. Comparative Literature Studies, 1(1), 78-83.
5. Chittick, W. C. (2005). The Sufi doctrine of Rumi. World Wisdom.
6. Dagut, M. (1976). Can metaphor be translated? Babel, 12(1), 21-33.
7. Dagut, M. (1987). More about the translatability of metaphor. Babel, 33(2), 77-83.
8. Fernández, E. S., Sacristán, M. S. V., & Olivera, P. A. F. (2005). Translations we live by: The impact of metaphor translation on target systems. Lengua y sociedad: Investigaciones recientes en linguistica aplicada, 61-81.

9. Gorni, G. (2008). Dante. Storia di un Visionario. Laterza.
10. Inge, W. R. (1899). Christian mysticism. Methuen and Company.
11. Jaeger, C. S. (2017). The redemptive power of the face: From Beatrice (Portinari) to Bérénice (Bejo).
12. Postmedieval: A Journal of Medieval Cultural Studies, 8(1), 67-82. doi: 10.1057/s41280-016 0037-8 Kloepfer, R. (1981). Intra- and intercultural translation. Poetics Today, 2(4), 29-37. Kocin, A. (2003). Divan şiirinde şairlerin aşka yaklaşımları (The approaches of Divan poets to love). Gazi Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 11(2), 395-422.
13. Kövecses, Z. (2004). Metaphor and Emotion Language, Culture, and Body in Human Feeling. Cambridge University.
14. Kövecses, Z. (2005). Metaphor in Culture: Universality and Variation. Cambridge University.
15. Kövecses, Z. (2010). Metaphor. A practical introduction. Oxford University.
16. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980/2003). Metaphors we live by. Chicago University.
17. Mason, K. (1982). Metaphor and translation. Babel, 28(3), 140-149.
18. Mevlânâ. (2007). Dîvân-ı Kebîr I-III. (A. Gölpınarlı, Trans.) Türkiye İş Bankası Kültür.
19. Nida, E. A. (1964). Toward a science of translating. EJ. Brill.
20. Reiss, K. (1971). Möglichkeiten und grenzen der übersetzungskritik/ Possibilities and Limits, of Translation Criticism. Max Hueber.
21. Richards, I. A. (1936). The philosophy of rhetoric. Oxford: Oxford University Press.
22. Rumi. (1996). Dîvân-ı Kebîr Meter I-III. (N. O. Ergin, Trans.) Turkish Republic Ministry of Culture.
23. Sammon, B. (2008). Aquinas, Dante, and the Poetics of the Middle Ages [Paper presentation] Patristic, Medieval, and Renaissance Conference, Villanova University.
24. Schimmel, A. (1975). Mystical dimensions of Islam. The University of North Carolina Press.
25. Vinay, J. P., & Darbelnet, J. (1958). Comparative stylistics of French and English: A methodology of translation. John Benjamins.
26. Woods, R. (1980). Understanding mysticism. Image.