Ermeni ve Sanskrit Dillerinden Örneklerle Çeviride Eşdeğerlik Sorunu ve Tarihi
Öz
Matematiksel bir terim olan eşdeğerlik kavramı, dilbilimsel bir yaklaşımın sonucu olarak
edebiyatta da yer almıştır. Erek metin ve kaynak metin arasındaki ilişkinin anlaşılırlığı ya da
karmaşıklığı, eşdeğerlik kavramı üzerinden tartışılmaktadır. Eşdeğerlik yani özgün metnin
etkisinin çeviri metinde de var olması 1960’lardan günümüze değin etkisini koruyan bir konu
olmuştur. Bu bağlamda, düzanlamsal eşdeğerlik, yananlamsal eşdeğerlik, kelime seviyesinde
eşdeğerlik, dinamik eşdeğerlik vb. farklı terimlerle adlandırılan çeşitli eşdeğerlik sınıflandırmaları
yapılmıştır. Bunlar eşdeğerlik sorunu tartışmalarında önemli bir yere sahiptir. “Ermeni
ve Sanskrit Dillerinden Örneklerle Çeviride Eşdeğerlik Sorunu ve Tarihi” başlığını taşıyan
bu çalışmamızda, öncelikle çeviribilim perspektifinde eşdeğerlik sorununun tarihi hakkında
yapılan yorum ve çalışmalara değindik. Ardından erek dil olarak seçtiğimiz Ermeni ve Sanskrit
dillerindeki metinlerin, hedef dil yani Türkçedeki çeviri metin durumundaki görüntüsünü
sunduk. Böylelikle erek Ermeni ve Sanskrit dillerinden alınan orijinal metinlerin birbirinden
farklı sözcükler ve tümce yapıları kullanılarak da hedef dile aktarılabileceğini göstermiş
olduk. Zira bu farklılıklar, eşdeğerlik bağlamındaki sorunların kaynağını oluşturmaktadır.
Çalışmamızın son aşamasında ise birbirinden farklı bu iki çeviri metnin, eşdeğerlik bağlamındaki
durumunu erek ve hedef diller arasındaki dilin mekanik yapısı, sözcük dağarcığı ve
sosyo-kültürel unsurlar bağlamındaki değişkenleri de göz önünde bulundurarak değerlendirmeye
çalıştık.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksoy, N. Berrin (2002), Geçmişten Günümüze Yazın Çevirisi, İstanbul: İmge Kitabevi.
- Aydın, Yavuz (2008), Ermeniceden Türkçeye Yapılan Çevirilerde Karşılaşılan Çeviri Sorunları, Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ermeni Dili ve Kültürü ABD, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Baker, Mona (1992), In Other Words, London: Routledge.
- Catford, J. C. (1965), A Linguistics Theory of Translation, England: Oxford University Press.
- Göktürk, Akşit (2014), Çeviri: Dilleri Dili, İstanbul: YKY.
- Gutt, Ernst-August (1989), Translation and Relevance, London: University of London, Department of Phonetics and Linguistics, Thesis for degree of Doctor of Philosophy.
- Gündüzalp, Nuray Cihan (2008), Charles Baudelaire’in Şiirlerinin Türkçe Çevirileri Üzerine İnceleme, Adana: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Fransız Dili Eğitimi Anabilim dalı, Yayımlanmamış Doktora tezi.
- Köksal, Dinçer (2008), Çeviri Eğitimi Kuram ve Uygulama, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Ocak 2016
Gönderilme Tarihi
3 Şubat 2015
Kabul Tarihi
10 Mayıs 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 22 Sayı: 85