Selamlaşma Bağlamında Üsküdar/Selami Ali Efendi Menkıbesinin Göstergebilim Açısından İncelenmesi
Öz
XVII. yüzyılda yaşamış olan Selami Ali Efendi, Aziz Mahmud Hüdâyî erkânına müntesip,
Celvetî kolunun dört büyük şubesinden olan ve kendi adıyla anılan Selamiyye kolunun şeyhidir.
Çalışmanın amacı; Celvetiyye tarikatının Selamiyye kolunun kurucusu olan Selami Ali Efendi’nin;
“Selamsız Şeyh” menakıbından hareketle, Üsküdar ilçesi, Selami Ali (Selamsız) caddesine adını
vermesini ve menkıbesinin çözümlenerek Türk-İslam kültüründe görgü kurallarının önemini belirtmektir.
Çalışma, göstergebilim teorisi bağlamında, Adlandırma Bilimi (Onomasiology)
çerçevesinde ve edebiyat metin inceleme yöntemlerine göre ele alınıp değerlendirilecektir.
Göstergebilim, bir metnin ya da söylemin yüzey yapısından hareketle derin yapısına ulaşmak ve
onu anlamlandırmak amacıyla, çeşitli kavramlara dayanarak çözümleme yöntemleri sunmuştur. Bu
çalışmada R. Barthes ve A. J. Greimas’ın geliştirdiği anlam göstergebilimi çözümleme yönteminde
yer alan bazı kavram ve çözümleme araçlarından yararlanılıp Selami Ali Efendi’nin menkıbesi
incelenmiştir. Çalışma, Türk efsane ve menkıbelerinden hareketle adlandırma bilimi bağlamında
ve belirli bir yer bazında ele alınıp incelenirse; verilen isimle, o yerin anlamlandırılmasının manevî
bir sebebe bağlandığı etraflıca ortaya konulup anlaşılabilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arendonk, C. V. (1988) “Selâm” maddesi, Millî Eğitim Bakanlığı İslâm Ansiklopedisi, İstanbul: C:10, ss. 329-333.
- Barthes, R. (2014) Göstergebilimsel serüven, Çev. M. Rifat-S. Rifat, İstanbul: Yapı Kredi.
- Ceylan, M. A. (2012) Üsküdar’da bazı yer adları üzerine incelemeler, Uluslararası Üsküdar Sempozyumu VII (1352’den Bugüne Şehir), İstanbul: Üsküdar Belediyesi, ss. 439-462.
- Cihan, S. (1986) Hz. Peygamberin sünnetinde selam ve insan münasebetlerde oynadığı ro”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, S: 6, ss. 1-14. Güvenç, A. (1966) İslâmda muâşeret: kapı vurma-selam verme âdâbı, Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi, ?: C: 5, S: 11, ss. 306-308.
- Haskan, M. N. (2001) Yüzyıllar boyunca Üsküdar, İstanbul: Üsküdar Belediyesi, C:1. İz, M. (1967) Amel-i Sâlih: Selâm, İslâm Düşüncesi Dergisi, ?: C:1, S: 3, ss. 131-135. Kasapoğlu, A. (2010) İslâm’da selâm ve selâmlaşma olgusu, Hikmet Yurdu Dergisi, ?: C:3, S: 6, ss. 49-87. Küçükbasmacı, G. (2015) Selamlaşma sözleri açısından Manas destanı, Turkish Studies, Ankara: S: 10/8, ss. 1677-1696.
- Lynch, K. (2010) Kent imgesi, Çev. İrem Başaran, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür.
- Örnek, S. V. (2015/2) Türk folklorunda ad seçme ve ad koyma, Folklor/Edebiyat Dergisi (Sedat Veyis Örnek Özel Sayısı), Kıbrıs: C:21, S:82, ss. 523-529.
- Özdamar, M. (2002) Pîrân, İstanbul: Kırk Kandil.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Antropoloji, Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
1 Mayıs 2018
Gönderilme Tarihi
13 Ocak 2017
Kabul Tarihi
3 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 24 Sayı: 94