Karagöz-Hacivat Oyunlarında Doğa İkilemi
Öz
Geleneksel gölge oyunları insan-insan olmayan ve doğa-kültür ilişkilerini sorunsallaştırmakta, hem Anadolu insanı ve fiziksel çevre arasındaki karşılıklı bağlılığı
hem de bu tür maddesel ilişkilerin nasıl doğa üzerinde güç ve kontrol sağlamaya bağlı olduğunu göstermektedir. Böylece Anadolu kültüründeki gölge tiyatrosu
insan davranışlarındaki doğa ikilemini sahneye taşır. Gölge oyunları (KaragözHacivat oyunları) doğayı ve maddesel varlıkları ironik bir biçimde hem insanlığa
katkıda bulunan sezgili hem de sosyal sınırların ortadan kalktığı ve kaosun ve yasa
dışı işlerin döndüğü uğursuz ve lanetli varlıklar olarak iki şekilde tasvir eder. Bu
sebepten, verimli olması gereken ‘doğal’ bir çevre insanların korktuğu ve nefret
ettiği endişe veren bir yere dönüşür. Benzer bir şekilde, çoğu gölge oyununda,
fiziksel çevreler ve doğa medeni sistemin ‘uyumlu’ düzenini tehdit eden hain varlıkların mesken tuttuğu yerlermiş gibi anlatılır. Bu çerçevede, bu çalışma doğaya
hem olumlu hem olumsuz anlamlar veren ve tehdit edici roller biçen bazı Karagöz
oyunlarını inceleyecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- And, M. (2012). Başlangıcından 1983’e Türk tiyatro tarihi. Istanbul: İletişim.
- And, M. (1975). Karagöz: Turkish shadow theatre. Ankara: Dost.
- And, M. (1999). Traditional performances in Turkey. In M. Özhan (Ed.), The traditional Turkish theatre (ss. 7-52). Ankara: Ministry of Culture.
- Arda, Z. (2016). Türk halk kültüründe Karagöz-Hacivat imgesi ve Nuri Abaç’ın resimlerine yansımaları. KSBD, S.8, ss. 1-15.
- Akın, B. A. (2013). Osmanlı’da islami hükümlerin belirleyiciliğinde varolabilen ‘gösteri’ türleri: ‘Meddah, Karagöz ve Orta Oyunu.’ Zeitschrift für die Welt der Türken – Jounral of World of Turks 5. S.2, ss. 33-42.
- Babadoğan, H. (2013). Understanding the transformations of Karagöz. Middle East Technical University, PhD Dissertation.
- Cavaleri, P. (2001). The animal question: Why nonhuman animals deserve human rights. Oxford: Oxford UP.
- Estok, S. (2011). Ecocriticism and Shakespeare: Reading Ecophobia. New York: Palgrave Macmillan.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türk Halk Bilimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Zümre Gizem Yılmaz Karahan
*
Bu kişi benim
0000-0003-3148-2447
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
22 Kasım 2019
Gönderilme Tarihi
20 Ağustos 2018
Kabul Tarihi
16 Eylül 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 25 Sayı: 100