Karanlık Kız Filminin Akademisyen Anneler Tarafından Alımlanması

Öz

Bu makalede Elena Ferrante’nin Karanlık Kız (La figlia oscura, 2006) romanından uyarlanan Karanlık Kız (The Lost Daughter, Maggie Gyllenhaal, 2021) filminin Türkiyeli akademisyen anneler tarafından nasıl alımlandığı incelenmektedir. Filmin ana karakteri Leda’nın sadece anne değil, aynı zamanda akademisyen olması filmdeki olayların seyrini önemli ölçüde etkilemekte, onun akademisyen kimliği hikâyede en az anne olması kadar belirleyici olmaktadır. Dolayısıyla film feminist araştırmalar açısından önemli bir başlık olan anneliğe ilişkin tartışmalar yürütmek bakımından elverişli bir malzeme sunmaktadır. Bu çerçevede araştırma kapsamında Leda gibi akademisyen olan annelerle toplam 16 yarıyapılandırılmış derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Çalışmada katılımcıların Karanlık Kız filmine ilişkin yorumları ile bağlamsal etkenler olarak ele alınan anneliğe dair dolaşımdaki söylemler arasında ilişki kurulmaktadır. İzleyicilerin film yorumlarıyla egemen ve marjinal annelik söylemleri arasındaki bağlantıları tartışmaya açarken ise, Janet Staiger’ın tarihsel materyalist yaklaşımından yararlanılmaktadır. Bunun yanı sıra görü- şülen akademisyen annelerin başta ana karakter Leda olmak üzere, filmdeki karakterlerle nasıl ilişkilendiği de irdelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Karanlık Kız
• alımlama
• annelik
• akademisyen annelik
• izleyicilik

Academic Mothers’ Reception of The Lost Daughter

Öz

This article analyses how the film The Lost Daughter (Maggie Gyllenhaal, 2021), based on Elena Ferrante's novel The Lost Daughter (La figlia oscura, 2006), is received by academic mothers in Türkiye. The fact that Leda, the main character of the film, is not only a mother but also an academic significantly affects the plot of the film, and her identity as an academic is as important as being a mother in the story. Therefore, the film provides suitable material for discussions on motherhood, which is an important topic for feminist research. Within this framework, a total of 16 semi-structured in-depth interviews were conducted with mothers who are academics like Leda. The study analyses the relationship between the participants' interpretations of the film The Lost Daughter and the circulating discourses on motherhood, which are considered contextual factors. Janet Staiger's historical materialist approach is used to discuss the connections between audiences’ interpretations of the film and the dominant and marginal motherhood discourses. Moreover, how the interviewed academic mothers relate to the characters in the film, especially the main character Leda, is also examined in the study.

Anahtar Kelimeler

• The Lost Daughter
• reception
• motherhood
• academic motherhood
• spectatorship

Kaynakça

1. Andre Cavalcante, Andrea Press & Katherine Sender. “Feminist Reception Studies in a Post-audience Age: Returning to Audiences and Everyday Life.” Feminist Media Studies 17, no. 1, (2017): 1-13.
2. Ang, Ien. Watching Dallas: Soap Opera and the Melodramatic Imagination. Translated by Della Couling. (London and NY: Methuen, 1985).
3. Aleramo, Sibilla. Bir Kadın, çev. Meryem Mine Çilingiroğlu (İstanbul: YKY, 2022).
4. Akgün, Ceylan Nur. Annelik: Gerilimler, Mücadeleler ve Uzlaşmalar (İstanbul: İletişim, 2024).
5. Akgün, Ceylan Nur “Çocuklu Kadınların Sineması: Fedakârlık ile Hazlar Arasında Savrulmak” Kültür ve İletişim 21, no. 42 (2018): 12-31.
6. Alkan, Ayten; Çakır, Serpil. “Osmanlı İmparatorluğu'ndan Modern Türkiye'ye Cinsiyet Rejimi: Süreklilik ve Kırılmalar,” 1920’den Günümüze Türkiye’de Toplumsal Yapı ve Değişim ed. Faruk Alpkaya ve Bülent Duru (Ankara: Phoenix, 2012), 229-271.
7. Aytaç, Ahmet Murat. “Türkiye'de Ailenin Tarihsel Dönüşümü: 1925-2010.” 1920’den Günümüze Türkiye’de Toplumsal Yapı ve Değişim ed. Faruk Alpkaya ve Bülent Duru (Ankara: Phoenix, 2012), 299-320. Badinter, Elizabeth. Kadınlık mı Annelik mi, çev. Ayşen Ekmekçi (İstanbul: İletişim, 2020).
8. Baudry, Jean Louis. “Idelological Effects of the Basic Cinematographic Apparatus,” Film Theory and Criticism: Introductory Readings ed. Leo Braudy & Marshall Cohen (New York & Oxford: Oxford Univ. Press, 2004), 355-365.

9. Belkıs, Özlem. “Anneliğin Akademik Kariyer Gelişimine Etkileri Üzerine Nitel Bir Araştırma.” Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi 5 (2016):2146-9199. Bobo, Jacqueline. “The Color Purple: Black Women as Cultural Readers.” Female Spectators: Looking at Film and Television ed. E. Dreidre Pribram (London: Verso, 1988), 90–109. Bora, Aksu. “Türk Modernleşme Sürecinde Annelik Kimliğinin Dönüşümü”. Yerli Bir Feminizme Doğru ed. Aynur İlyasoğlu, Necla Akgökçe (İstanbul: Sel, 2001), 7-106.
10. Bordwell, David. Narration in the Fiction Film. (Madison: University of Wisconsin Press, 1985).
11. Brown, Mary Ellen. Soap Opera and Women's Talk: The Pleasures of Resistance. (Thousand Oaks, Calif.: Sage, 1994).
12. Coşar Çelik, Seda. “Akademide Anne Olmak: Zaman ve Mekân Sorunu.” Feminist Olan Politiktir, Yıldız Ecevit’e Armağan ed. Gökçe Bayrakçeken Tüzel, Ayça Kurtoğlu, Ayşe Gönüllü Atakan ve Aslı Çoban. (Ankara: Nota Bene, 2023), 127-131.
13. D’acci, Julie. Defining Women: Television and the Case of Cagney & Lacey. (Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1994).
14. de Lauretis, Teresa. Alice Doesn't: Feminism, Semiotics, Cinema (Bloomington: Indiana UP, 1984).
15. Doane, Mary Ann “Film and the Masquerade: Theorising the Female Spectator”, Screen, 23, no. 3–4 (1982): 74–88.
16. Donath, Orna. Annelikten Pişman Olmak, çev. Bilge Yalçın. (İstanbul: İletişim, 2022).
17. Ellwell, Leslie. “Breaking Bonds: Refiguring Maternity in Elena Ferrante’s The Lost Daughter;” The Works of Elena Ferrante. Italian and Italian American Studies eds. Russo Bullaro ve G. Love (New York: Palgrave Macmillan, 2016), 237-269.
18. Ferrante, Elena. Karanlık Kız (4. Basım), çev. Eren Yücesan Cendey. (İstanbul: Everest, 2022).
19. Fotaki, Marianna. “No Woman is like a Man (in Academia): The Masculine Symbolic Order and the Unwanted Female Body,” Organization Studies 34, no. 9 (2013): 1251-1275. https://doi.org/10.1177/0170840613483
20. Gilbert, Joanne. “Why I feel Guilty All the Time: Performing Academic Motherhood.” Women’s Studies in Communication 31, no. 2 (2008): 203-208. https://doi.org/10.1080/07491409.2008.10162533
21. Gledhill, Christine. “Pleasurable Negotiations,” Female Spectators Looking at Film and Television ed E. Deidre Pribram (London: Verso, 1988), 64-89.
22. Gyllenhaal, Maggie, Karanlık Kız (The Lost Daughter) (2021; Endeavor Content, Faliro House, Pie Films, Samuel Marshall Productions). Hermes, Joke. “Feminism and the Politics of Method.” Questions of Method in Cultural Studies ed. Mimi White&James Schwoch (Malden, MA: Blackwell, 2006), 154–174. Hermes, Joke. “Rediscovering Twentieth-Century Feminist Audience Research,” The Routledge Companion to Media and Gender ed. Cindy Carter, Lisa McLaughlin and Linda Steiner (London and New York: Routledge, 2014), 61–70.
23. Herzog, Herta. “On Borrowed Experience: An Analysis of Listening to Daytime Sketches.” Studies in Philosophy and Social Science, ed. J. D. Peters and P. Simonson, (Lanham, MD: Rowman and Littlefield., 2004), 139–166.
24. Hobson, Dorothy. Crossroads: The Drama of a Soap Opera. (London: Methuen, 1982).
25. Hochschild, Arlie Russel; Machung Anne. The Second Shift: Working Families and the Revolution at Home. (New York: Penguin Books, 2012).
26. Huopalainen, A. S., & Satama, S. T. “Mothers and researchers in the making: Negotiating ‘new’ motherhood within the ‘new’ academia.” Human Relations 72, no. 1 (2019): 98–121. https://doi.org/10.1177/0018726718764571
27. Ibsen, Hendrik. Bir Bebek Evi, çev. Jale Karabekir, Feride Eralp (İstanbul: Agora, 2022).
28. Iverson, Susan V. “Academic Mothers: Women on the Edge of Time.” Femspec; San Francisco 12, no. 2 (2012): 85-105.
29. Kanmaz, Tuğba; Tezel Şahin, Fatma. “Akademisyen Anne Olmak,” Kadın Çalışmalarına Sosyolojik, Kültürel ve Edebi Bir Bakış ed. Gizem Orçin ve Yasemin Ağaoğlu. (Ankara: İksad: Ankara, 2020), 200-222.
30. Karabağ Sarı, Çağla. “12 Eylül Filmleri ve Üniversite Gençliği: Politik Söylemler Bağlamında 12 Eylül Filmlerinin Alımlanması.” Sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi 4, no: 2 (2013): 9-39.
31. Kaya Mutlu, Dilek. The Midnight Express Phenomenon: The International Reception of the Film Midnight Express. (İstanbul: The Isis Press, 2005). Kızılkaya, Zeynep Zelal. “Annelik, Feminizm ve Medya”. Toplumsal Cinsiyete Farklı Yaklaşımlar, ed. Mehmet Fatih Işık. (İstanbul: DBY yayınları, 2022), 183-214.
32. Livingstone, Sonia. Making Sense of Television: The Psychology of Audience Interpretation. (London and New York: Routledge, 2013).
33. McRobbie, Angela. “The Politics of Feminist Research: Between Talk, Text, and Action,” Feminist Review, no 12 (1982): 46-57. Memiş Doğan, M.; Temiz Arslan, K. “Akademisyenlik ve annelik: Fenomenolojik bir araştırma,” Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23, no. 3 (2023): 629-656.
34. Metz, Christian. The Imaginary Signifier: Psychoanalysis and the Cinema. Çev. Celia Britton vd. (Bloomington: Indiana University Press, 1981).
35. Mulvey, Laura. “Visual Pleasure and Narrative Cinema.” Film Theory Critical Concepts in Media and Cultural Studies III.ed Philip Simpson, Andrew Utterson & K. J. Shepherdson (New York: Routledge 2004), 56-67. Öztan, Ece. “Annelik, Söylem ve Siyaset.” Cogito: Annelik (İstanbul: YKY, 2015), 91-107.
36. Paça Cengiz, Esin. “Karanlık Kız: Döngüyü Kırma Cesareti”. https://altyazi.net/yazilar/elestiriler/karanlik-kiz-donguyu-kirma-cesareti/ (Erişim: 29.05.2024).
37. Press, Andrea L. “Class, Television, and the Female Viewer: Women’s Response to Dynasty.” In Television and Women’s Culture: The Politics of the Popular, ed. Mary Ellen Brown. (Newbury Park, CA: Sage, 1990). 158–182.
38. Radway, Janice. Reading the Romance: Women, Patriarchy, and Popular Literature. (Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1984).
39. Rotkirch, Anna; Janhunen, Kristiina. “Maternal Guilt.” Evolutionary Psychology 8, no. 1 (2010): 90-106.
40. Sayınalp, Sezen. “Leda’ya, Nina’ya ve Hayata Dair: Kayıp/Karanlık Kız”, 5Harfliler, 13 Ocak 2022, https://www.5harfliler.com/ledaya-ninaya-ve-hayata-dair-kayip-karanlik-kiz/ (Son erişim tarihi 20.11.2024).
41. Smith, Dorothy. "Women’s Experience as a Radical Critique of Sociology." Sociological Inquiry 44, no 1 (1974): 7-13.
42. Stacey, Jackie. Star Gazing: Hollywood Cinema and Female Spectatorship. (London and New York: Routledge, 1994).
43. Staiger, Janet. Interpreting Films. (New Jersey: Princeton University Press, 1992).
44. Staiger, Janet. Perverse Spectators: The Practices of Film Reception. (New York & London: New York University Press, 2000).
45. Şentürk, Burcu “Çokuz ama Yokuz: Türkiye’deki Akademisyen Kadınlar Üzerine Bir Analiz.” ViraVerita, no. 2 (2015): 1-22.
46. Taylor, Helen. Scarlett's Women: Gone With the Wind and its Female Fans. (London: Virago, 1989). Ullmann, Liv. Değişim, çev. Nur Nirven. (İstanbul: Afa, 1988).
47. Uybadın, Aynülhayat. “Ev Kadınlarının Sanat Filmlerini Anlamlandırma Süreci Üzerine Bir Alımlama Çalışması: Hayat Var Örneği.” Sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi 7, no. 2 (2019): 123-147.
48. Ward, Kelly; Wolf-Wendel, Lisa. “Academic Motherhood: Managing Complex Roles in Research Universitties.” The Review of Higher Education 27, no. 2 (2004): 233-257. Williams, Joan C. “The Glass Ceiling and the Maternal Wall in Academia.” New Directions For Higher Education 130 (2005): 91-105.