Aligning Strategic Plans and Local Equality Action Plans for Gender-Responsive Budgeting

Öz

Local Equality Action Plans (LEAPs) are policy documents prepared to ensure gender equality at the local level, taking into account the disadvantages arising from many demographic characteristics such as disability, migration, and age. Local Equality Action Plans are prepared based on human rights documents such as the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW) and national and international policy documents (Women Friendly Cities, n.d.). In Türkiye, the Women Friendly Cities project, initiated under the leadership of UNDP in 2006, has played a pioneering role in the preparation of LEAPs. Another driving force of this process is the "European Charter for Equality of Women and Men in Local Life," opened for signature by the Council of European Municipalities and Regions (CEMR) in 2006 (CEİD 2024, 5). Signing this charter or having local equality action plans independently is a significant political will towards GRB (Gender-Responsive Budgeting), but the implementation of these action plans depends on their integration into the budget. Unfortunately, this integration has not been fully achieved. Nevertheless, even in Berlin, which is an important international example for GRB, the integration of the equality policy framework into the budget was not ensured at the beginning. With this experience, in the second and third Gender Equality Framework Programs, measures were developed for each budget heading and district budget to ensure integration, and implementation processes and results were monitored. The most recent Gender Equality Policy Framework Program in Berlin was adopted by the Berlin Senate on May 8, 2018 (Senatsverwaltung für Gesundheit, Pflege und Gleichstellung t.y.). In this study, the extent to which local equality action plans are supported by the budget and how much gender equality is included in institutional planning has been evaluated through the example of Berlin. In this context, the structural alignment of LEAPs with Strategic Plans has been examined.

Anahtar Kelimeler

• Local Equality Action Plans
• Strategic Planning
• Gender-Responsive Budgeting

Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme için Stratejik Planlar ve Yerel Eşitlik Eylem Planlarının Uyumlandırılması

Öz

Yerel eşitlik eylem planları (YEEP), yerelde toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak üzere engellilik, göçmenlik ve yaş gibi birçok demografik özellikten kaynaklanan dezavantajlılıkları göz önünde bulundurarak hazırlanan politika belgeleridir. Yerel eşitlik eylem planları, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi (CEDAW) gibi insan hakları belgeleri ile ulusal ve uluslararası politika belgeleri temel alınarak hazırlanır (Kadın Dostu Kentler t.y.). Türkiye’de YEEP’lerin hazırlanmasında UNDP’nin liderliğinde 2006 yılında başlatılan Kadın Dostu Kentler projesinin öncül bir rolü vardır. Bu sürecin diğer bir itici gücü yine 2006’da Avrupa Belediyeler ve Bölgeler Konseyi (CEMR) tarafından üyelerinin imzasına açılan "Avrupa Yerel Yaşamda Kadın-Erkek Eşitliği Şartı"dır (CEİD 2024, 5). Bu şartı imzalamak veya bağımsız olarak yerel eşitlik eylem planlarına sahip olmak TCDB’ye doğru büyük bir siyasi irade olmakla birlikte bu eylem planlarının uygulamaya geçmesi bütçe ile entegre edilmesine bağlıdır. Maalesef bu entegrasyon tam olarak sağlanamamıştır. Bununla birlikte, TCDB için önemli bir uluslararası örnek olan Berlin’de dahi başlarda eşitlik politika çerçevesinin bütçe ile entegrasyonu sağlanamamıştır. Edinilen bu tecrübe ile II. ve III. Cinsiyet Eşitliği Çerçeve programlarında entegrasyonu sağlamak için her bir bütçe başlığı ve ilçe bütçeleri için önlemler oluşturulmuş ve uygulama süreç ve sonuçları takip edilmiştir. Berlin'de en son Cinsiyet Eşitliği Politikası Çerçeve Programı, 8 Mayıs 2018 tarihinde Berlin Senatosu tarafından kabul edilmiştir (Senatsverwaltung für Gesundheit, Pflege und Gleichstellung t.y.). Bu çalışmada, Berlin örneği üzerinden yerel eşitlik eylem planlarının bütçeyle ne ölçüde desteklendiği ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin kurumsal planlamada ne derecede yer bulduğu değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, Yerel Eşitlik Eylem Planlarının (YEEP) Stratejik Planlarla yapısal uyumu incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yerel Eşitlik Eylem Planları
• Stratejik Planlama
• Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Duyarlı Bütçeleme

Etik Beyan

Doktora tezimden türettiğim makale içinde sunduğum verileri, bilgileri ve dokümanları akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi, Tüm bilgi, belge, değerlendirme ve sonuçları bilimsel etik ve ahlak kurallarına uygun olarak sunduğumu, Atıfta bulunduğum eserlerin tümünü kaynak olarak gösterdiğimi, Kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı,

Teşekkür

Bu makale, kısmen doktora tez çalışmamdan üretilmiştir. Akademik katkıları ve yol göstericiliği için tez danışmanım Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz'a teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Adana Büyükşehir Belediyesi. 2023. Yerel Eşitlik Eylem Planı 2023–2024. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.adana.bel.tr/panel/uploads/
2. yerelesitlikeylemplani_v/files/1700734728adana-büyükşelir-belediyesi-yerel-eşitlik-eylem-plani-2023-2024.pdf.
3. Adana Büyükşehir Belediyesi. 2024. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.adana.bel.tr/tr/stratejik-plan
4. Altay-Baykan, Deniz. 2015. Yerel Yönetimler İçin Kadın Dostu Kent Planlaması ve Tasarım İlkeleri. UNFPA. Ankara Büyükşehir Belediyesi. 2020. Yerel Eşitlik Eylem Planı 2021–2024. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.ankara.bel.tr/files/6716/0940/1310/2021-2024_yerel_esitlik_eylem_plani.pdf
5. Ankara Büyükşehir Belediyesi. 2024. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://s.ankara.bel.tr/files/2025/02/03/7c51bb8e47cc1ae7dba19d0c0c7d16af.pdf.
6. Antalya Büyükşehir Belediyesi. 2023. 2023–2025 Yerel Eşitlik Eylem Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.antalya.bel.tr/Content/UserFiles/Files/Yerel_Esitlik_Eylem_Plani_2023-2025.pdf.
7. Antalya Büyükşehir Belediyesi. 2024. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.antalya.bel.tr/tr/stratejik-plan
8. Belediye Kanunu. 2005. Kanun no. 5393, kabul tarihi: 3 Temmuz 2005. Resmi Gazete, 13 Temmuz 2005, 25874.

9. Burth, Andreas ve Dennis Hilgers. 2014. “Cui Bono? Depicting the Benefits of the New Municipal Budgeting and Accounting Regime in Germany.” Journal of Business Economics 84(4): 531–70. https://doi.org/10.1007/s11573-013-0698-9.
10. Bursa Büyükşehir Belediyesi. n.d. Yerel Eşitlik Eylem Planı 2024–2026. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.bursa.bel.tr/dosyalar/galeri_x/c4fc359tknscw84.pdf .
11. Bursa Büyükşehir Belediyesi. 2024. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.bursa.bel.tr/yayinlar_pdf_viewer?id=2865.
12. Büyükşehir Belediyesi Kanunu. 2004. Kanun no. 5216, kabul tarihi: 10 Temmuz 2004. Resmi Gazete, 23 Temmuz 2004, 25531.
13. Denizli Büyükşehir Belediyesi. 2023. 2023–2026 Yerel Eşitlik Eylem Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www2.denizli.bel.tr/userfiles/file/Denizli%20Büyükşehir%20Belediyesi%20Yerel%20Eşitlik%20Eylem%20Planı.pdf.
14. Denizli Büyükşehir Belediyesi. 2024. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www2.denizli.bel.tr/userfiles/file/stratejik_Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme İçin Stratejik Planlar ve Yerel Eşitlik Eylem Planlarının Uyumlandırılması plan_2025-2029.pdf.
15. Der Berliner Senat. 2014. Das Gleichstellungspolitische Rahmenprogramm für die 17. Legislaturperiode. Son erişim tarihi 1 Mayıs 2025. https://www.berlin.de/sen/frauen/senatsdokumente/2014/ Son Erişim Tarihi: 1.5.2025
16. Der Berliner Senat. 2018. Berlin Haushalt 2018/2019. Son erişim tarihi 1 Mayıs 2025. https://daten.berlin.de/datensaetze/doppelhaushalt-2018-2019.
17. Der Berliner Senat. 2018. Das Gleichstellungspolitische Rahmenprogramm für die 18. Legislaturperiode. Son erişim tarihi 1 Mayıs 2025. https://www.berlin.de/gleichstellung-weiter-denken/gpr/gpr-iii/
18. Der Berliner Senat. 2020. Berlin Haushalt 2020/2021. Son erişim tarihi 1 Mayıs 2025. https://www.berlin.de/sen/finanzen/haushalt/downloads/haushaltsplan-2020-21/artikel.890524.php
19. European Institute for Gender Equality. 2016. Institutional Transformation: Gender Mainstreaming Toolkit. Son erişim tarihi 2 Nisan 2025. https://eige.europa.eu/publications-resources/publications/institutional-transformation-gender-mainstreaming-toolkit?language_content_entity=en
20. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi. 2021. 2022–2024 Yerel Eşitlik Eylem Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.izleme.org/wp-content/uploads/2021/11/Eskisehir-Buyuksehir-Belediyesi-YEEP.pdf.
21. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi. n.d. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.eskisehir.bel.tr/dosyalar/stratejik_plan/2025.pdf.
22. Gender Flagship. 2025. Das Gleichstellungspolitische Rahmenprogramm (GPR). Son erişim tarihi 25 Nisan 2025. https://www.bundesstiftunggleichstellung.de/wp-content/uploads/2025/03/Flagship Projekt_Zusammenfassung_31032025.pdf
23. Gözler, Kemal. 2018. Mahalli İdareler Hukuku. Ekin.
24. İl Özel İdaresi Kanunu. 2005. Kanun no, 5302, kabul tarihi: 22 Şubat 2005. Resmi Gazete, 4 Mart 2005, 25745. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 2023. Yerel Eşitlik Eylem Planı 2021–2024 (Güncellenmiş). Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://ibb.istanbul/tumhizmetler/bilgi-hizmetleri/yerel-esitlik-eylem-plani/
25. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 2024. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://uploads.ibb.istanbul/uploads/2025_2029_IBB_Stratejik_Plani_7e6cb685d8.pdf
26. İzmir Büyükşehir Belediyesi. 2021. Yerel Eşitlik Eylem Planı 2022–2024. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.izmir.bel.tr/YuklenenDosyalar/Dokumanlar/66_27042023_031924_.pdf Son Erişim Tarihi: 15.05.2025
27. İzmir Büyükşehir Belediyesi. 2024. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.izmir.bel.tr/CKYuklenen/image/Stratejik_Plan/2025-2029%20Stratejik%20Planı_web.pdf
28. Kadın Dostu Kentler. n.d. Kadın Dostu Kentler Projesi. Son erişim tarihi 30 Mart 2025. http://womenfriendlycities.com/kdk-kadin-dostu-kent.php.
29. Kadın Dostu Kentler. n.d. Kadın Dostu Kentler Taahhütname. Son erişim tarihi 30 Mart 2025. https://www.kadindostukentler.org/content/docs/taahhutname.pdf
30. Kadın Dostu Kentler. n.d. Yerel Eşitlik Eylem Planları. Son erişim tarihi 30 Mart 2025. https://www.kadindostukentler.org/proje-yeep.php.
31. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu. Kanun no. 5018, kabul tarihi: 10 Aralık 2003. Resmi Gazete, 24 Aralık 2003, 25326.
32. Kim, John M. 2005. “Introduction: The Transition to Program Budgeting.” İçinde From Line-Item to Program Budgeting: Global Lessons and the Korean
33. Case, derleyen John M. Kim Korea Institute of Public Finance. https://www.gov.sz/images/stories/finance/corporate%20Services/from%20line%20 to%20program%20budgeting%20-%20wb.pdf.
34. Mersin Büyükşehir Belediyesi. t.y. Yerel Eşitlik Eylem Planı 2021–2023 Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://stratejikyonetimsistemi.izmir.bel.tr/CKYuklenen/38-%20yerel%20eşitlik%20planı.pdf
35. Mersin Büyükşehir Belediyesi. 2024. 2025–2029 Stratejik Planı. Son erişim tarihi 15 Mayıs 2025. https://www.mersin.bel.tr/dokumanlar/mbb-stratejikplan.
36. Schick, Allen. 2007. “Performance Budgeting and Accrual Budgeting: Decision Rules or Analytic Tools?” OECD Journal on Budgeting 7(2): 109–38.
37. Stotsky, Janet G. 2016. Gender Budgeting: Fiscal Context and Current Outcomes. International Money Fund. https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2016/wp16149.pdf.
38. The Council of European Municipalities and Regions. 2006. Avrupa Yerel Yaşamda Kadın-Erkek Eşitliği Şartı. Son erişim tarihi 1 Nisan 2025. https://ccrecemr.org/wp-content/uploads/2024/03/charte_egalite_tr.pdf.
39. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. 2019. Belediyeler İçin Stratejik Planlama Rehberi. Son erişim tarihi 5 Mayıs 2025. http://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/2nABM+Belediyeler_Icin_Stratejik_Planlama_Rehberi.pdf.
40. Türkiye Cumhuriyeti Strateji Geliştirme Başkanlığı. 2012. Paydaş Anketleri Rehberi: Stratejik Yönetim Süreçlerinde Paydaş Anketi Hazırlama, Uygulama ve Analiz Rehberi. Son erişim tarihi 10 Mayıs 2025. http://www.sp.gov.tr/upload/Sayfa/18/files/Paydas_Anketleri_Rehber.pdf.
41. Yılmaz, H. Hakan, M. Ferhat Emil ve Baki Kerimoğlu. 2017. Yerel Yönetimler Maliyesi: Temel İlkeler ile Mevzuat ve Uygulama Açısından Türk Yerel Yönetim Yapılanmasında Mali Yönetim ve Kaynak Kullanım Sistemi. PYB