ÖZGÜRLÜK VE KADIN ÖZNELLİĞİ: ASTELL, WOLLSTONECRAFT VE TRISTAN ÜZERİNDEN BİR KURAMSAL YAKLAŞIM

Öz

Bu çalışma, Mary Astell, Mary Wollstonecraft ve Flora Tristan’ın özgürlük anlayışlarını feminist kuram çerçevesinde karşılaştırmalı ve bütüncül bir yaklaşımla yeniden ele almayı amaçlamaktadır. Farklı tarihsel ve entelektüel bağlamlardan gelen bu üç düşünür, özgürlüğü yalnızca siyasal bir hak olarak değil, kadın öznelliğini şekillendiren ahlaki ve epistemik bir süreç olarak kavramsallaştırmışlardır. Bu çerçevede özgürlük; Astell’de rasyonel kapasitenin gelişimi, Wollstonecraft’ta keyfi tahakküme karşı direnç ve yurttaşlık talebi, Tristan’da ise sınıf ve cinsiyet temelli eşitsizliklerin aşılması yoluyla toplumsal adaletin tesisi şeklinde somutlaşır. Çalışma, bu özgürlük anlayışlarının kesişim noktalarını ortaya koyarak, erken modern dönemde kadınların felsefi düşünceye yaptığı katkıları feminist kuram perspektifinden değerlendirmektedir. Böylece, söz konusu düşünürlerin eserlerinde özgürlüğün çok boyutlu, bağlamsal ve ilişkisel bir kavram olarak nasıl yeniden inşa edildiği gösterilmekte; feminist düşüncenin tarihsel sürekliliği açısından özgün bir tartışma zemini sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Özgürlük
• Kadın Öznelliği
• Astell
• Wollstonecraft
• Tristan

CONCEPTUALIZING FREEDOM AND FEMALE SUBJECTIVITY: A THEORETICAL ENGAGEMENT WITH ASTELL, WOLLSTONECRAFT, AND TRISTAN

Öz

This article aims to revisit the conceptions of freedom developed by Mary Astell, Mary Wollstonecraft, and Flora Tristan through a comparative and integrated feminist theoretical framework. Although rooted in distinct historical and intellectual traditions, all three thinkers conceptualize freedom not only as a political right but as a moral and epistemic process shaping female subjectivity. In this context, freedom manifests as the cultivation of rational capacity in Astell, resistance to arbitrary domination and the demand for citizenship in Wollstonecraft, and the pursuit of social justice through the elimination of class- and gender-based inequalities in Tristan. By highlighting the convergences among these different perspectives, the study evaluates early modern women’s contributions to philosophical thought within the broader context of feminist theory. Ultimately, the article demonstrates how freedom is redefined in their works as a multidimensional, contextual, and relational concept, offering an original ground for reflecting on the historical continuity of feminist thought.

Anahtar Kelimeler

• Freedom
• Female Subjectivity
• Astell
• Wollstonecraft
• Tristan

Kaynakça

1. Benhabib, Seyla. 1992. Situating the Self: Gender, Community, and Postmodernism in Contemporary Ethics. Routledge.
2. Berlin, Isaiah. 1969. “Two Concepts of Liberty.” içinde Four Essays on Liberty, 118–172. Oxford University Press.
3. Broad, Jacqueline, and Karen Detlefsen, eds. 2017. Women and Liberty, 1600–1800: Philosophical Essays. Oxford University Press.
4. Broad, Jacqueline. 2015. The Philosophy of Mary Astell: An Early Modern Theory of Virtue. Oxford University Press.
5. Butler, Judith. 1997. The Psychic Life of Power: Theories in Subjection. Stanford University Press.
6. Ceran Karataş, Yaylagül. 2024. “Feminizmlerin Özgürlükle Kekremsi İlişkisi.” FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, no. 39: 397–417. https://doi.org/10.53844/flsf.1560497.
7. Code, Lorraine. 1991. What Can She Know? Feminist Theory and the Construction of Knowledge. Cornell University Press.
8. Coffee, Alan M. S. J. 2013. “Mary Wollstonecraft, Freedom and the Enduring Power of Social Domination.” European Journal of Political Theory 12 (2): 116–135. https://doi.org/10.1177/1474885111430617.

9. Crenshaw, Kimberlé. 1991. “Mapping the Margins: Intersectionality, Identity Politics, and Violence against Women of Color.” Stanford Law Review 43 (6): 1241–1299. https://doi.org/10.2307/1229039.
10. Detlefsen, Karen. 2016. “Custom, Freedom, and Equality: Mary Astell on Marriage and Women’s Education.” içinde Feminist Interpretations of Mary Astell, edited by Alice Sowaal and Penny A. Weiss, 75-92. Pennsylvania State University Press.
11. Donovan, Josephine. 2014. Feminist Teori: Entelektüel Gelenekler. Çeviren Aksu Bora, Meltem Ağduk Gevrek ve Fevziye Sayılan. 8. baskı. İletişim Yayınları.
12. Ferguson, Susan. 1999. “The Radical Ideas of Mary Wollstonecraft.” Canadian Journal of Political Science / Revue canadienne de science politique 32 (3): 427–450. https://www.jstor.org/stable/3232731.
13. Fraser, Nancy. 1990. “Rethinking the Public Sphere: A Contribution to the Critique of Actually Existing Democracy.” Social Text, nos. 25/26: 56–80.
14. Fraser, Nancy. 1997. Justice Interruptus: Critical Reflections on the ‘Postsocialist’ Condition. Routledge.
15. Halldenius, Lena. 2016. Mary Wollstonecraft and Feminist Republicanism: Independence, Rights and the Experience of Unfreedom. Routledge.
16. Karakuş Öztürk, Hatice. 2017. “Mary Wollstonecraft’ın Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi Kitabında Rousseau Eleştirisi.” Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 18 (2): 471–485.
17. Kartal, Filiz. 2016. “Kadınların Yurttaşlığı ve Feminist Kuram.” Amme İdaresi Dergisi 49 (3): 59–87.
18. Lister, Ruth. 1997. Citizenship: Feminist Perspectives. Palgrave.
19. Mackenzie, Catriona, and Natalie Stoljar, eds. 2000. Relational Autonomy: Feminist Perspectives on Autonomy, Agency, and the Social Self. Oxford University Press.
20. Mohanty, Chandra Talpade. 1984. “Under Western Eyes: Feminist Scholarship and Colonial Discourses.” boundary 2 12 (3): 333–358.
21. Moses, Claire Goldberg. 1984. French Feminism in the Nineteenth Century. State University of New York Press.
22. Nedelsky, Jennifer. 1989. “Reconceiving Autonomy: Sources, Thoughts and Possibilities.” Yale Journal of Law and Feminism 1 (1): 7-36.
23. Pateman, Carole. 1988. The Sexual Contract. Stanford University Press.
24. Pettit, Philip. 1996. “Freedom as Antipower.” Ethics 106 (3): 576–604. https://doi.org/10.1086/233637.
25. Şimşek Öner, A. Aslı. 2024. “Siyasi Düşünceler Tarihinde Kadınların Üzerindeki Unutulmuşluk Perdesini Açmaya Yönelik Bir Çaba: Mary Astell’in Birey, Toplum ve İktidar Anlayışı.” Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 10 (2): 639–662. https://doi.org/10.54699/andhd.1484194.
26. Tong, Rosemarie. 2009. Feminist Thought: A More Comprehensive Introduction. 3rd ed. Westview Press.
27. Tristan, Flora. 1840. Promenades dans Londres. H.-L. Delloye; W. Jeffs.
28. Tristan, Flora. 1983. The Workers’ Union. Translated with an introduction by Beverly Livingston. University of Illinois Press.
29. Wollstonecraft, Mary. 2012. Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi. Çeviren Deniz Hakyemez. 2. baskı. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
30. Zerilli, Linda M. G. 2005. Feminism and the Abyss of Freedom. University of Chicago Press.