Masculinity, Memory and Violence in Karanlık Gece

Öz

This article examines Karanlık Gece (A Dark Night, Özcan Alper, 2022) through the relational nexus of masculinity, violence, and social remembrance. Drawing on a rural murder narrative, the film explores how masculinities are constructed, how they enter into crisis, and how they are reproduced through the denial of the past. The study interrogates gendered forms of confronting the past and investigates the place of remembering and forgetting within masculine practices. Through thematic and semiotic analysis, it reveals recurring images and continuities that illustrate masculinity as part of a social consensus built upon violence, power, and silence. Within this framework, the article discusses how masculinity operates as a form of memory that carries both the repressed violence of the past and the regimes of silence of the present. As an inquiry into the theoretical relationship between masculinity, memory, and violence, the article proposes an intersectional framework that situates masculinity within the field of memory studies.

Anahtar Kelimeler

• Karanlık Gece
• masculinity
• memory
• violence
• trauma

Karanlık Gece’de Erkeklik, Bellek ve Şiddet

Öz

Öz Bu makale, Karanlık Gece (Özcan Alper, 2022) filmini erkeklik, şiddet ve toplumsal hatırlama arasındaki ilişkisellik üzerinden inceler. Film, taşrada işlenen bir cinayet anlatısından yola çıkarak erkekliklerin nasıl kurulduğunu, krize girdiğini ve geçmişin inkâr edilmesiyle nasıl yeniden üretildiğini tartışmaya açar. Çalışma, geçmişle yüzleşmenin cinsiyetli biçimlerini sorgularken, hatırlama ve unutmanın erkeklik pratikleri içindeki yerini araştırır. Tematik ve göstergebilimsel çözümleme yoluyla filmde tekrar eden imgeler ve tematik süreklilikler ortaya konmuş, erkekliğin şiddetle, güçle ve suskunlukla kurulan bir toplumsal uzlaşının parçası olarak nasıl işlediği gösterilmiştir. Bu çerçevede makale, erkekliğin hem geçmişin bastırılmış şiddetini hem de bugünün suskunluk rejimlerini taşıyan bir bellek formu olarak nasıl çalıştığını tartışır. Bu makale, erkeklik, bellek ve şiddet ilişkisini kuramsal bir düzlemde tartışan bir girişim olarak, erkekliğin bellek çalışmalarıyla kesişen bir eksende ele alınmasını önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Karanlık Gece
• erkeklik
• bellek
• şiddet
• travma

Kaynakça

1. Ali, Sabahattin. [1961] 2019. Kuyucaklı Yusuf. Yapı Kredi Yayınları.
2. Argın, Şükrü. 2005. “Taşraya İçeriden Bakmak Mümkün müdür?” İçinde Taşraya Bakmak, der. Tanıl Bora. İletişim.
3. Birkan, Tuncay. 2005. “Taşraya Bahar Hiç Gelmez mi?” İçinde Taşraya Bakmak, der. Tanıl Bora. İletişim.
4. Bora, Tanıl. 2005. “Taşralaşan ve Taşrasını Kaybeden Türkiye.” İçinde Taşraya Bakmak, der. Tanıl Bora. İletişim.
5. Bosson, J. K. ve Vandello, J. A. 2011. “Precarious Manhood and Its Links to Action and Aggression.” Current Directions in Psychological Science 20(2): 82-86. https://doi.org/10.1177/0963721411402669
6. Clammer, John. 2020. “Social Theorising and Cultural Criticism in the Works of Ashis Nandy.” Indian Anthropologist 50 (1/2): 59–74. https://www. jstor.org/stable/27027837.
7. Connell, R. W. 2005a. Masculinities. Routledge.
8. Connell, R. W. ve Messerschmidt, J. W. 2005b. “Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept.” Gender&Society 19(6): 829-859.

9. Çiğdem, Ahmet. 2005. “Taşra Karalaması – Küçük Bir Sosyolojik Deneme.” İçinde Taşraya Bakmak, der. Tanıl Bora. İletişim.
10. Değirmen, Fatih ve Kırel, Serpil. 2021. “Komik Tekrar: Türkiye’de 2000 Sonrası Üretilen Komedi Filmlerinde Nostaljik Taşra Semptomu.” Sinefilozofi Özel Sayı (3): 472-490.
11. Demetriou, D. Z. 2001. “Connell’s Concept of Hegemonic Masculinity: A Critique.” Theory and Society 30 (3): 337–361. http://www.jstor.org/ stable/657965 184 fe dergi Orhon
12. DiMuccio, S. H. ve Knowles, E. D. 2021. “Precarious Manhood Predicts Support for Aggressive Policies and Politicians.” Personality and Social Psychology Bulletin 47 (7): 1169-1187. https://doi. org/10.1177/0146167220963577
13. Enloe, Cynthia. 2014. Bananas, Beaches and Bases: Making Feminist Sense of International Politics. 2nd ed. University of California Press. http:// www.jstor.org/stable/10.1525/j.ctt6wqbn6.
14. Gürbilek, Nurdan. 1997. “Taşra Sıkıntısı.” Defter 22: 74-92.
15. Hamman, J. J. 2017. “The Reproduction of the Hypermasculine Male: Select Subaltern Views.” Pastoral Psychology 66: 799–818. https://doi. org/10.1007/s11089-017-0775-z.
16. Holtzman,Jon. 2006. “TheWorld Is Dead andCooking’s Killed It: Food and the GenderofMemoryinSamburu,NorthernKenya.” Food and Foodways14 (3–4): 175–200. https://doi.org/10.1080/07409710600961979.
17. Jolly, Margaret. 2008. “Moving Masculinities: Memories and Bodies Across Oceania.” The Contemporary Pacific 20 (1): 1–24. http://www.jstor. org/stable/23724786.
18. Kalkın Kızıldaş, Burçin. 2016. “Taşrada Kalan Erkeklikler.” Sinecine 7(2): 71-94.
19. Karanlık Gece. 2022. Yönetmen: Özcan Alper. Nar Film.
20. Kimmel, Michael S. 2013. Angry White Men: American Masculinity at the End of an Era. Nation Books.
21. King,DianeE., andLindaStone. 2010. “LinealMasculinity:GenderedMemory within Patriliny.” American Ethnologist37 (2): 323–36. https://doi. org/10.1111/j.1548-1425.2010.01258.x.
22. Kivel, B. Dana, and Corey W. Johnson. 2009. “Consuming Media, Making Men: Using Collective Memory Work to Understand Leisure and the Construction of Masculinity.” Journal of Leisure Research 41 (1): 110–34. https://doi.org/10.1080/00222216.2009.11950162
23. Laçiner, Ömer. 2005. “Merkez(ler) ve Taşra(lar) Dönüşürken.” İçinde Taşraya Bakmak, der. Tanıl Bora. İletişim.
24. Leydesdorff,Selma,LuisaPasserini, andPaulThompson. 2017. “Introduction.” İçinde Gender and Memory, der. Selma Leydesdorff, Luisa Passerini ve Paul Thompson. Transaction Publishers.
25. Nandy, Ashis. 1989. The Intimate Enemy: Loss and Recovery of Self under Colonialism. Oxford University Press.
26. Orhon, Göze. 2022. “Bellek ve Etkileşim: Öznelerarası bir Bellek Kavrayışı ve 23,5 Hrant Dink Hafıza Mekanı.” Birikim 392: 69–78.
27. Özarslan, Osman. 2016. Hovarda Alemi: Taşrada Eğlence ve Erkeklik.İletişim. Palancı, Cihan. 2024. “Yeniden Üretilen Sinizm: Türkiye’de Merkez-Çevre Anlatısı ve Emin Alper’in Kurak Günler Filminin Kritiği.” Politik Ekonomik Kuram 8 (3): 741-758.
28. Quinan, Christine. 2016. “Postcolonial Memory and Masculinity in Algeria: Alain Resnais’s Absent ‘Muriel.’” Interventions 19 (1): 17–35. https:// doi.org/10.1080/1369801X.2016.1142881
29. Raggio, Sandra, and Mariana Smaldone. 2015. “Género y Memoria: Una Mirada Crítica desde la Psicología Social Crítica y los Estudios Feministas.” Revista Bibliográfica de Geografía y Ciencias Sociales (Biblio 3W) 20 (1146): 1–16. http://revistes.ub.edu/index.php/ biblioteca/article/view/1231-5460.
30. Sancar, Serpil. 2013. Erkeklik: İmkânsız İktidar. Metis Yayınları.
31. Satır, Mehmet Emin. 2023. “Yeni Türk Sinemasında Taşra Nostaljisi.” İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi 61(Bahar): 1-19.
32. Selek, Pınar. 2018. Sürüne Sürüne Erkek Olmak. İletişim Yayınları.
33. Suner, Asuman. 2010. New Turkish Cinema: Belonging Identity Memory. I. B. Tauris.
34. Treacher, Amal. 2007. “Postcolonial Subjectivity: Masculinity, Shame, and Memory.” Ethnic and Racial Studies 30 (2): 281–99. https://doi. org/10.1080/01419870601143950
35. Vandello J. A vd. 2008. “Precarious Manhood.” Journal of Personality and Social Psychology 95(6):1325-39. doi: 10.1037/a0012453.
36. Vandello, J. A. ve Bosson, J. K. 2013. “Hard Won and Easily Lost: A Review and Synthesis of Theory and Research on Precarious Manhood.” Psychology of Men & Masculinity 14(2): 101-113. https:// doi.org/10.1037/a0029826
37. Winlow, Simon, and Steve Hall. 2010. “Retaliate First: Memory, Humiliation and Male Violence.” Crime, Media, Culture 5 (3): 285–304. https:// doi.org/10.1177/1741659009349243.
38. Yaren, Özgür. 2024. “Karanlık ve Kurak: Politik Sinemada Türkiye Alegorileri.” Toplum ve Bilim 167: 104–16.
39. Yüksel, Eren. 2013. “Babalar ve Oğullar: 2000’ler Türkiye Sinemasında Erkeklik Krizi.” Sinecine 4(2): 41-67.
40. Yüksel, Eren. 2023. “2010 Sonrası Türkiye Sinemasında Eril Şiddetin Temsilleri.” Sinecine 14(2): 239-271.