Teorik Makale

Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar

Sayı: 79 15 Temmuz 2024
PDF İndir
EN TR

Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar

Öz

İlk antik insan genomunun dizilenmesinden bu yana geçen görece kısa sürede, insan örnekleri kullanılarak yürütülen antik DNA araştırmalarında dikkate değer bir sayısal artış gözlenmektedir. Bilimsel değeri son derece yüksek olan bu araştırma alanı insanın biyolojik ve sosyo-kültürel geçmişi hakkında daha önce bilinmeyen birçok detayı ortaya çıkarmaya devam etmektedir. Bu bakımdan antik DNA araştırmaları birçok farklı disiplinden araştırmacıların ilgisini çekmektedir. Fakat aynı zamanda, insan örnekleri kullanılarak yürütülen antik DNA araştırmalarında izlenecek etik ilkeler hakkındaki tartışmalarda da dikkate değer bir artış gözlenmektedir. Bu makalede, özellikle son yıllarda geliştirilen etik yönergelerle birlikte, antik DNA araştırmaları etiği konusunda önemi olan bazı tartışmalar tarihsel kökenleriyle birlikte incelenmekte ve dikkate alınması gereken bazı hususlar vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alpaslan-Roodenberg, Songül, David Anthony, Hiba Babiker, Eszter Bánffy, Thomas Booth vd. “Ethics of DNA research on human remains: Five Globally Applicable Guidelines.” Nature 599, (2021): 41-46. DOI: 10.1038/s41586-021-04008-x.
  2. Chatters, James C. Ancient Encounters: Kennewick Man and the First Americans. New York: Simon & Schuster, 2001.
  3. Claw, Katrina G., Dorothy Lippert, Jessica Bardill, Anna Cordova, Keolu Fox, Joseph M. Yracheta, Alyssa C. Bader, Deborah A. Bolnick, Ripan S. Malhi, Kimberly TallBear, Nanibaa' A. Garrison. “Chaco Canyon Dig Unearths Ethical Concerns.” Human Biology 89, sayı: 3 (2017): 177-80. DOI: 10.13110/humanbiology.89.3.01
  4. Cortez, Amanda D., Deborah A. Bolnick, George Nicholas, Jesica Bardill ve Chip Colwell. “An Ethical Crisis in Ancient DNA Research: Insight from the Chaco Canyon Controversy as a Case Study.” Journal of Social Archaeology 21, sayı: 2 (2021): 151-78. DOI: 10.1177/1469605321991600.
  5. Fleskes, Raquel E., Alyssa C. Bader, Krystal S. Tsosie, Jennifer K. Wagner, Katrina G. Claw ve Nanibaa’ A. Garrison. “Ethical Guidance in Human Paleogenomics: New and Ongoing Perspectives.” Annual Review of Genomics and Human Genetics 23, (2022): 627-52. DOI: 10.1146/annurev-genom-120621-090239.
  6. Fox, Keolu ve John Hawks. “Use Ancient Remains More Wisely.” Nature 572, (2019): 581-83. DOI: 10.1038/d41586-019-02516-5.
  7. Hudson, Maui, Nanibaa’ A. Garrison, Rogena Sterling, Nadine R. Caron, Keolu Fox, Joseph Yracheta, Jane Anderson, Phil Wilcox, Laura Arbour, Alex Brown, Maile Taualii, Tahu Kukutai, Rodney Haring, Ben Te Aika, Gareth S. Baynam, Peter K. Dearden, David Chagné, Ripan S. Malhi, Ibrahim Garba, Nicki Tiffin, Deborah Bolnick, Matthew Stott, Anna K. Rolleston, Leah L. Ballantyne, Ray Lovett, Dominique David-Chavez, Andrew Martinez, Andrew Sporle, Maggie Walter, Jeff Reading ve Stephanie Russo. “Rights, Interests and Expectations: Indigenous Perspectives on Unrestricted Access to Genomic Data.” Nature Reviews Genetics 21, (2020): 377-84. DOI: 10.1038/s41576-020-0228-x.
  8. Kennett, Douglas J., Stephen Plog, Richard J. George, Brendan J. Culleton, Adam S. Watson, Pontus Skoglund, Nadin Rohland, Swapan Mallick, Kristin Stewardson, Logan Kistler, Steven A. LeBlanc, Peter M. Whiteley, David Reich ve George H. Perry. “Archaeogenomic Evidence Reveals Prehistoric Matrilineal Dynasty.” Nature Communications 8 (2017): 1-9. DOI: 10.1038/ncomms14115.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sistematik Felsefe (Diğer), Spesifik Alanların Tarihi (Diğer)

Bölüm

Teorik Makale

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

24 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

6 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 79

Kaynak Göster

APA
Çelik, R. (2024). Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar. Felsefe Dünyası, 79, 29-50. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1489366
AMA
1.Çelik R. Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar. FD. 2024;(79):29-50. doi:10.58634/felsefedunyasi.1489366
Chicago
Çelik, Raşit. 2024. “Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar”. Felsefe Dünyası, sy 79: 29-50. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1489366.
EndNote
Çelik R (01 Temmuz 2024) Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar. Felsefe Dünyası 79 29–50.
IEEE
[1]R. Çelik, “Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar”, FD, sy 79, ss. 29–50, Tem. 2024, doi: 10.58634/felsefedunyasi.1489366.
ISNAD
Çelik, Raşit. “Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar”. Felsefe Dünyası. 79 (01 Temmuz 2024): 29-50. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1489366.
JAMA
1.Çelik R. Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar. FD. 2024;:29–50.
MLA
Çelik, Raşit. “Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar”. Felsefe Dünyası, sy 79, Temmuz 2024, ss. 29-50, doi:10.58634/felsefedunyasi.1489366.
Vancouver
1.Raşit Çelik. Antik DNA Araştırmaları Etiği Üzerine Bazı Tartışmalar. FD. 01 Temmuz 2024;(79):29-50. doi:10.58634/felsefedunyasi.1489366