Maarif Modeli Türkçe Dersi Öğretim Programı ve 5. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarında “Teknoloji” Kavramı

Öz

Bu çalışmada teknoloji ve teknolojiyle ilgili kavramların 2024 Maarif Modeli Türkçe Dersi Öğretim Programı ve 2024 Milli Eğitim Bakanlığı 5. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki yerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaca yönelik olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Kullanılan araştırma materyalleri 2024 Maarif Modeli Türkçe Dersi Öğretim Programı ve 2024 5. sınıf Türkçe ders kitaplarıdır. Programda teknolojiye ilişkin yer alan kavramlar dijital unsurlarda 12, dijital araçlarda 18, sosyal medyada 9, içerik oluşturmada 18, çoklu ortam tasarımında 20 ve reel ortam teknolojisinde 3 olmak üzere toplam 6 boyutta 80 kavram olarak tespit edilmiştir. 5. sınıf ders kitaplarında ise dinleme/izlemede 9, konuşmada 9, okumada 8, yazmada 12, metin öncesinde (Keşif Yolculuğu) 5, metin sonrasında (Bu Görev Bizim) 6 ve etkileşimli içerikte 2 olmak üzere 7 boyut altında teknolojiye ilişkin toplam 42 kavram tespitinde bulunulmuştur. Tespitler neticesinde dokümanlar arası teknolojiye dair uyuma bakıldığında genel ağ, çoklu ortam ögesi, video, e-posta, dijital eğitici oyunlar, belgesel, afiş tasarlama, ses kaydı, sosyal medya, dijital topluluk, kamu spotu, reklam, sosyal ağ, etkileşimli içerik ve dijital ortam olmak üzere 15 ortak kavrama ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ders Kitabı
• Maarif Modeli
• Teknoloji
• Türkçe Eğitimi
• Dijital araçlar

The Concept of “Technology” in the Maarif Model–Based Turkish Language Curriculum and 5th Grade Turkish Textbooks

Öz

The purpose of this study is to examine the representation of technology and technology-related concepts in the 2024 Maarif Model Turkish Language Curriculum and the 2024 Ministry of National Education 5th-grade Turkish textbooks. To achieve this objective, document analysis—a qualitative research method—was employed. The research materials used were the 2024 Maarif Model Turkish Language Curriculum and the 2024 5th-grade Turkish textbooks. Concepts related to technology in the curriculum were identified as 80 concepts across 6 dimensions: 12 in digital elements, 18 in digital tools, 9 in social media, 18 in content creation, 20 in multimedia design, and 3 in real-world technology. In 5th-grade textbooks, a total of 42 technology-related concepts were identified across 7 dimensions: 9 in listening/viewing, 9 in speaking, 8 in reading, 12 in writing, 5 in pre-text activities (“Discovery Journey”), 6 in post-text activities (“This Task Is Ours”), and 2 in interactive content. As a result of these findings, an analysis of the alignment of technology-related concepts across documents revealed 15 common concepts: the internet, multimedia elements, video, email, educational digital games, documentaries, poster design, audio recording, social media, digital communities, public service announcements, advertising, social networks, interactive content, and digital environments.

Anahtar Kelimeler

• Textbook
• Digital Tools
• Maarif Model
• Technology
• Turkish Education

Kaynakça

1. Akpınar, B. (2015). Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme. Data Yayınları.
2. Alkan, C. (1974). Eğitim teknolojisi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 7(1), 339-344. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000403
3. Alpar, D., Batdal, G., & Avcı, Y. (2007). Öğrenci merkezli eğitimde eğitim teknolojileri uygulamaları. HAYEF Journal of Education, 4(1), 25. https://shorturl.at/5eSzF
4. Arslan, S. (2024). Türkçe eğitiminde dijital dönüşüm: EBA üzerine bibliyometrik bir araştırma. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö15), 568-591. https://zenodo.org/record/13825171
5. Ayten, B. K. (2024). Türkçe eğitiminde sanal gerçekliğin kullanımı. Dijital Çağda Türkçe Eğitimi, 119. https://shorturl.at/PK6vG
6. Babayiğit, Ö. (2019). Sınıf öğretmenlerinin Türkçe derslerinde öğretim materyali kullanma amaçlarının ve durumlarının incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (51), 42-59. https://izlik.org/JA44MW24LT
7. Bahşi, N., & Gençer, G. (2024). Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin 21. yüzyıl becerileri bağlamında incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 394-413. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1433238
8. Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın dijital okuryazarlık açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 279-290. https://doi.org/10.48066/kusob.1483671

9. Büyükikiz, K., & Hasırcı, S. (2013). Ana dili öğretiminde konuşma becerisinin yeri/ The importance of speaking skill in mother tongue education. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 1(1), 57-63. https://izlik.org/JA45FH59YC
10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, E.A., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2016). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (22. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
11. Cebiroğlu, T. (2024). Okul öncesi Türkçe öğretiminde teknoloji kullanımı. B. Gülbahar vd. (Ed.). Türkçe öğretiminde teknoloji kullanımı içinde (s. 407-426). Eğitim Yayınevi.
12. Celkan H. K. (2018)., Eğitim sosyolojisi. Asos Yayınları.
13. Ceylan, M., & Kırcı, A. (2024). Türkçe ders kitaplarının okunabilirlik ve okuduğunu anlama açısından öğrenme güçlüğü bağlamında incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 13(3), 1090-1112. https://doi.org/10.7884/teke.1485761
14. Cin, A., & Tanrıseven, I. (2024). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının öz denetim değeri açısından incelenmesi. The Journal of Social Sciences, (46), 534-553. http://dx.doi.org/10.29228/SOBIDER.42982
15. Çelebi, M. (2022). Türkçenin hem ana dili hem yabancı dil olarak öğretiminde teknoloji kullanımı ve web araçları. Türkiyat Mecmuası, 32(2), 787-792. https://izlik.org/JA62CP94BB
16. Çiftci, H., & Çiftçi, S. (2024). 5. sınıf Türkçe ders kitabının değerler eğitimi açısından incelenmesi (Anıttepe örneği). Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 8(1), 12-26. https://izlik.org/JA33ZJ74MK
17. Demi̇r, A. (2019). Türkçe öğretmeni adaylarının geri bildirimlerinde teknoloji destekli öğretim ile geleneksel öğretim yönteminin etkisi (Yüksek Lisans Tezi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi).
18. Demir, C., & Yapıcı, M. (2007). Ana dili olarak Türkçenin öğretimi ve sorunları. Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2). https://izlik.org/JA66RJ45TE
19. Demirel, Ö. (2003). Yabancı Dil Öğretimi. Pegem Yayıncılık.
20. Dilekçi, A. (2024). Türkçe derslerinde kullanılan yardımcı kaynak kitap ve materyallerin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(2), 483-494. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1195984
21. Dinçel, B. & Savur, H., (2019). Türkçe öğretiminde öğretim teknolojileri. Eğitim Yayınevi.
22. Doğan, T., & Samur, A. Ö. İ. (2024). Ortaokul 5 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki öykülerin dilsel ve görsel bağlamda incelenmesi. Education and Culture, 9(27), 475-501. http://dx.doi.org/10.35826/ijoecc.2837
23. Gökçe, Ş., Ünal, Y., Vural, H., & Orbay, M. (2024). Teknoloji kullanımı ile öğrenci başarısı arasındaki ilişkinin bazı kümeleme algoritmaları kullanılarak incelenmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(4), 1487-1512. https://doi.org/10.47495/okufbed.1349897
24. Gülbahar, B. (Ed.). (2024). Türkçe öğretiminde teknoloji kullanımı. Eğitim Yayınevi.
25. Günay, G., & Özden, M. (2022). Dijital okuryazarlık becerisi ve ana dili eğitimi çerçevesinde dijital okuryazarlığa ilişkin öğrenci ve akademisyen algıları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (27), 163-183. https://doi.org/10.29000/rumelide.1104172
26. Güneş, H. (2024). Yeni nesil Türkçe eğitim modeli önerileri. Bahşi, N. (Ed.) Dijital Çağda Türkçe Eğitimi. Eğitim Yayınevi.
27. İskender, H., Yurduseven, A., & Selçuk, V. (2023). Türkçe öğretmenlerinin dijital materyal tasarımı yeterliklerinin incelenmesi. International Journal of Language Academy, 11(5). 10.29228/ijla.73664
28. Kansızoğlu, H. B. (2024). Türkçe öğretiminde web 2.0 araçlarının kullanımı. Türkçe Öğretiminde Teknoloji Kullanımı, 319. Eğitim Yayınevi.
29. Kansızoğlu, N., & Ungan, S. (2024). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının okuryazarlık türleri açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 13(2), 572-588. https://doi.org/10.7884/teke.1457823
30. Karaoğulları, N., & Bekdaş, M. (2024). Türkçe dersi öğretim programı ve 5. sınıf Türkçe ders kitabının özetleme bağlamında incelenmesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (15), 961-975. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1438776
31. Kayman, F. & Elkatmış, V. (2024). 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı ile 2024 İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programının karşılaştırılması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö15), 61-87. https://zenodo.org/record/13822842
32. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (Üçüncü Basımdan Çeviri) (S. Turan, Çev.). Nobel Akademi.
33. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı Türkiye yüzyılı Maarif Modeli. MEB Basımevi.
34. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2024). 5. Sınıf Ortaöğretim Türkçe Dersi 1. Kitap, MEB Basımevi.
35. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2024). 5. Sınıf Ortaöğretim Türkçe Dersi 2. Kitap, MEB Basımevi.
36. Narlıkaya, D. Z. & Demir, D. D. Ö. (2024). E-Öğrenme ile ilgili hazır bulunuşluk, memnuniyet ve engel faktörlerinin ilişkisel analizi. Ukrayna: e-kitap Projesi. https://shorturl.at/U9Zw4
37. Onan, B. (2012). Türkçenin ana dili olarak öğretiminde bilgi işleme süreci. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 96-113. https://izlik.org/JA63LP94BN
38. Önkaş, N. A. (2010). Ana dili öğretiminde yeni yaklaşımlar. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (24), 121-128. https://izlik.org/JA37XR25RG
39. Özcan, M. F. & Şahin, N. (2021). 21. Yüzyıl eğitim teknolojisi. Eğitim Yayınevi.
40. Özdemir, O. (2021). Türkçe öğretiminde teknoloji kullanımı. E. Kolaç & S. Dal (Ed.). Etkinliklerle Türkçe öğretimi (2. baskı) içinde (s. 589-627). Nobel Akademik.
41. Sak, R., Sak, İ. T. Ş., Şendil, Ç. Ö., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
42. Sönmez, V. & Alacapınar, F. G. (2016). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri (4. Baskı). Anı Yayıncılık.
43. Süğümlü, A. A. (2024). Türkçe eğitiminin geleceği: etkileşimli öğrenme araçlarının kullanımı. Dijital Çağda Türkçe Eğitimi, 87. Eğitim Yayınevi.
44. Şahin, M. C. & Namlı, N. A. (2019). Öğretmen adaylarının eğitimde teknoloji kullanma tutumlarının incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(1), 95-112.
45. Şen, Ü. (2010). Yurt dışında yaşayan Türk çocuklarının ana dili eğitimine yönelik Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde yapılan çalışma ve uygulamalar. Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 2(3), 239-253. https://shorturl.at/3dzhA
46. Tekin, B., & Tuzcu, K. (2024). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının bilimsel ve teknolojik konulara yer verme yönüyle değerlendirilmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(4), 1212-1224. https://doi.org/10.33206/mjss.1432323
47. Toffler, A. (2024). Türkçe Yeterlik ve Becerilerini Ölçme ve Değerlendirmede Teknoloji Kullanımı. Gülbahar, B., Gün, M. ve Kaya, İ. (Ed.) Türkçe Öğretiminde Teknoloji Kullanımı. (22. Bölüm, s.444-456). Eğitim Yayınevi. Doı: https://cuq.in/IiMZC
48. Toffler, A. (2024). Dijital Öğrenme ve Türkçe Öğretimine Yansımaları. Bahşi, N. (Ed.) Dijital Çağda Türkçe Eğitimi. (s.101-115). Eğitim Yayınevi. Doı: https://cuq.in/28n
49. Türk Dil Kurumu (TDK). Güncel Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu Sözlükleri ağ adresinden 10.11.2024 tarihinde alınmıştır.
50. Yağcı, G., & Şahin, M. (2024). Ortaokul 5. sınıf Türkçe Ders Kitaplarının Görsel Tasarım İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi. Hakkâri Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 58-82. https://izlik.org/JA95WE37UU
51. Yıldırım, M. & Ogur, E. (2024). Türkçe öğretmenlerinin bir öğretim materyali olarak dijital hikâyeye ilişkin görüşlerinin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (41), 55- 70. https://10.5281/zenodo.13337555
52. Yürektürk, F. N., & Coşkun, H. (2020). Türkçe öğretmenlerinin teknoloji kullanımına ve teknoloji destekli Türkçe öğretiminin etkililiğine dair görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 986-1000. https://doi.org/10.16916/aded.748300