Sağlık İletişimi: Bibliyometrik Analiz

Öz

Bu araştırmanın amacı, sağlık iletişimi alanında üretilen akademik çalışmaların bilimsel eğilimlerini, gelişim seyrini ve yapısal özelliklerini bibliyometrik yöntemle incelemektir. Bu kapsamda, Web of Science (WoS) veri tabanında 1972–2024 yılları arasında yayımlanan ve başlığında “sağlık iletişimi” veya “sağlık ve iletişim” ifadelerini içeren 9.518 çalışma analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde R tabanlı Biblioshiny for Bibliometrix yazılımı kullanılmıştır. Bulgular, alandaki ilk yayının 1972 yılında gerçekleştirildiğini, çalışmaların 2.316 farklı kaynakta yayımlandığını, yıllık yayın artış oranının %14,52 ve doküman başına ortalama atıf sayısının 18,16 olduğunu göstermektedir. Özellikle 2004 yılından sonra yayın sayılarında düzenli bir artış, 2019 yılında ise belirgin bir ivmelenme gözlenmiştir. En üretken dergiler Health Communication, Journal of Health Communication, Patient Education and Counseling ve Journal of Medical Internet Research; en üretken yazarlar ise Gary L. Kreps, Seth M. Noar ve Triveni Kuchi’dir. Sonuçlar, sağlık iletişimi araştırmalarının gelişimini ortaya koymakta ve gelecekteki çalışmalara yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık iletişimi
• sağlık ve iletişim
• bibliyometrik analiz
• web of science
• biblioshiny

Health Communication: A Bibliometric Analysis

Öz

The purpose of this research is to examine the scientific trends, developmental trajectory, and structural characteristics of academic studies produced in the field of health communication using bibliometric methods. In this context, 9,518 studies published between 1972 and 2024 in the Web of Science (WoS) database and containing the terms "health communication" or "health and communication" in their titles were analyzed. R-based Biblioshiny for Bibliometrix software was used for data evaluation. The findings indicate that the first publication in the field was produced in 1972, that the studies were published in 2,316 different sources, that the annual publication growth rate was 14.52%, and that the average number of citations per document was 18.16. A consistent increase in the number of publications has been observed particularly after 2004, with a notable acceleration in 2019. The most productive journals are Health Communication, Journal of Health Communication, Patient Education and Counseling, and Journal of Medical Internet Research; while the most productive authors are Gary L. Kreps, Seth M. Noar, and Triveni Kuchi. The results reveal the development of health communication research and provide a guiding framework for future studies.

Anahtar Kelimeler

• Health communication
• health and communication
• bibliometric analysis
• web of science
• biblioshiny

Kaynakça

1. Alkan, A., & Özyıldız, K. H. (2021). Sağlık hizmeti sunumunda çocuk hastalarla iletişim. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 24(2), 415–434.
2. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975.
3. Avcı, K., & Avşar, Z. (2014). Sağlık iletişimi ve yeni medya. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 39, 181–190.
4. Başol, E. (2018). Hasta ile sağlık çalışanları (doktor ve hemşire) arasındaki iletişim sorunları ve çözüm önerileri. International Anatolia Academic Online Journal: Social Science Journal, 4(1), 76–93.
5. Beşikci, S., & Aslan, Ö. (2024). Dünyada sağlık iletişimi üzerine yazılan akademik çalışmaların bibliyometrik analizi. Turkish Studies, 19(4), 1453–1473. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.77631
6. Büyükaslan, A. (2018). Sağlık iletişiminde sektörel tespitler. Erciyes İletişim Dergisi, 5(3), 2–10.
7. Ellegaard, O., & Wallin, J. A. (2015). The bibliometric analysis of scholarly production: How great is the impact? Scientometrics, 105(3), 1809–1831.
8. Ertekin, İ., Ilgın, H. Ö., & Ataman Yengin, D. (2018). Örgütsel iletişim kuramları. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 8(2), 297–311.

9. Fadillah, D., & Huiqian, Z. (2023). A systematic literature review and bibliometric analysis of developing music as a foundation for health communication. Kominikatör, 15(2), 167–185.
10. Gedikli, E. (2024). Türk sağlık sisteminin sorunlarının hizmet alıcı rolündeki sağlık yönetimi öğrencileri tarafından değerlendirilmesi. Banü Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 386–393. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1435406
11. Göksu, N. F. (Ed.). (2018). Sağlık iletişimi. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi. Guttman, N. (1997). Beyond strategic research: A value-centered approach to health communication interventions. Communication Theory, 7(2), 95–124.
12. Ishikawa, H., & Kiuchi, T. (2010). Health literacy and health communication. Biopsychosocial Medicine, 4(1), 1–5.
13. Koçak, A., & Bulduklu, Y. (2013). Sağlık iletişimi: Yaşlıların televizyonda yayınlanan sağlık programlarını izleme motivasyonları. Selçuk İletişim, 6(3), 5–17. https://doi.org/10.18094/si.72403
14. Köse, G., Kurutkan, M. N., & Orhan, F. (2020). Kalp yetmezliği konusunda en çok atıf alan ilk 100 makalenin bibliyometrik analizi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7(2), 92–104.
15. Kuşku Özdemir, E. (2023). Sağlık iletişiminde dil ve iletişim becerilerinin rolüne ilişkin algılar: Sağlık çalışanlarına yönelik nitel bir değerlendirme. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı 1, 1529–1549.
16. Makkizadeh, F., & Ebrahimi, F. (2023). Theme trends and knowledge structure on health communication: Bibliometric analysis in PubMed database. Informatics in Medicine Unlocked, 32, Article 101017.
17. Matkovic, J., McKenzie, N., Sheu, J.-J., & Glassman, T. (2022). A health communication campaign designed to improve study habits and wellness: A feasibility study. Journal of American College Health, 1–4.
18. Mheidly, N., & Fares, J. (2020). Health communication research in the Arab world: A bibliometric analysis. Integrated Healthcare Journal, 2, e000011.
19. Okay, A. (2020). Sağlık iletişimi. Der Yayınları.
20. Özmen, S. (2018). Sağlık iletişimine giriş. In N. F. Göksu (Ed.), Sağlık iletişimi. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi.
21. Özsoy, Z., & Demir, E. (2018). Which bariatric procedure is the most popular in the world? A bibliometric comparison. Obesity Surgery, 28(1), 2339–2352.
22. Öztürk, Ş. (2009). Sağlık sektöründe insan odaklı ilişkilerin değişimi. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Platformu, 8, 42–47. https://www.medipol.edu.tr/sites/default/files/document/SD_Dergi_Sayi8-43-48.sayfalar_Sule_Yuksel_Ozturk.pdf
23. Patra, S. K., Bhattacharya, P., & Verma, N. (2006). Bibliometric study of literature on bibliometrics. DESIDOC Bulletin of Information Technology, 26(1), 27–32.
24. Pritchard, A. (1969). Statistical bibliography or bibliometrics. Journal of Documentation, 25(4), 348–349.
25. Qiong, L., Razi, M., & Zulkefli, M. (2024). Health communication research performance in 2013–2022: A bibliometric analysis. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 14(6), 1902–1920.
26. Sezgin, D. (2015). Sağlık iletişiminde paradigma ihtiyacı: Disiplinlerarası işbirliğine çağrı. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 68(3), 95–101.
27. Şengün, H. (2016). Communication management in healthcare services. Journal of Istanbul Faculty of Medicine, 79(1), 38–42. https://doi.org/10.18017/iuitfd.40259
28. Tang, K. Y., Chang, C. Y., & Hwang, G. J. (2021). Trends in artificial intelligence-supported e-learning: A systematic review and co-citation network analysis (1998–2019). Interactive Learning Environments, 31(4), 2134–2152.
29. Vardarlıer, P., & Öztürk, C. (2020). Sağlık iletişiminde sosyal medya kullanımının rolü. Sosyolojik Düşün, 5(1), 1–18.
30. Wilsdon, J., Allen, L., Belfiore, E., Campbell, P., Curry, S., Hill, S., & Johnson, B. (2015). The metric tide: Report of the independent review of the role of metrics in research assessment and management. HEFCE.
31. Wynia, M. K., & Osborn, C. Y. (2010). Health literacy and communication quality in health care