Mallos/Magarsos Stadionu

Öz

Magarsos antik kenti, Adana’nın 49 km güneyindeki Karataş ilçesinde yer alır. Kent, ilçenin 4 km batısındaki Dört Direkli olarak adlandırılan alanda konumlanmıştır. Kent, Akdeniz’in içine uzanan bir burunda kurulmuştur. Magarsos antik çağda, yeri kesin olarak bilinmeyen Mallos kentinin bir uydu kenti veya yeni yerleşmesi konumundaydı. Mallos, Strabon’a göre Troia Savaşı sonrası Kilikia’ya gelen Apollon’un kahinleri Mopsos ve Amphilokhos tarafından kurulmuştur. Bu makalede Mallos/Magarsos Stadionu incelenmiştir. Stadion, kentin güneyindeki antik limanın batısında yer alır. Arazinin özelliklerinden faydalanılarak yerel killi kireç taşından inşa edilmiş yapıdan, günümüze çok az kalıntı ulaşmıştır. Çalışmada öncelikle stadionun arazide yüzeyden tespit çalışmaları yürütülerek yaklaşık ölçüleri alınmış, planı çıkartılmış ve görsel belgelemesi yapılmıştır. Daha sonra analojik karşılaştırmalar ile yapının tarihlemesi yapılmış ve seyirci kapasitesi yaklaşık olarak belirlenmiştir. Daha önce kenti ziyaret etmiş gezgin ve bilim insanları tarafından stadiondan sadece birkaç cümle ile bahsedilmiştir. Çalışmada, henüz kazısı ve bilimsel yayımı yapılmamış olan stadionun detaylı bir şekilde incelenerek, tanıtılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kilikia
• Magarsus
• Stadion.
• Mallos

Mallus/Magarsus Stadium

Öz

The ancient city of Magarsus is located in the area known as Dört Direkli, 4 km west of Karataş District, which is 49 km south of Adana. The city was founded on a headland by the Mediterranean Sea. In ancient ages, Magarsus served as a satellite city or new settlement of Mallus whose exact location has not yet been securely identified. According to Strabo Mallus was established by Mopsus and Amphilochus, the oracles of Apollo who came to the region after the Trojan War. In this article, the Mallos/Magarsus stadium has been examined. The stadium is located to the west of the ancient harbor in the southern part of the city. Constructed from local clayey limestone, the structure only very few remains of the structure have survived to the present day. The study initially involved surface surveys of the stadium area to obtain approximate measurements, create a plan, and document it visually. Subsequently, analogical examinations were used to date the structure, and the estimated spectator capacity was calculated. Previously, only a few sentences about the stadium have been mentioned by travelers and scholars who visited the city. To date, travellers and scholars who have visited the city have mentioned the stadium only in a few sentences. The study aims to provide a detailed examination and introduction of the stadium, which has not yet been excavated or scientifically published.

Anahtar Kelimeler

• Kilikia
• Mallos
• Magarsus
• Stadion.

Kaynakça

1. Alishan, G. (1899). Sissouan ou l'Armeno-Cilicie Description Geographique et Historique. Venise.
2. Bingöl, O. (2020) Magnesia Kazıları 2011-2018. 41. Kazı Sonuçları Toplantısı, 3. Cilt, 591-613.
3. Bossert, H. Th. (1950). Karataş’taki Arkeolojik araştırmalar hakkında kısa ön rapor. Belleten 14, 661-663.
4. Beşaltı, K. (2016). Magarsos ve Mallos İlişkisi Hakkında Kısa Bir Değerlendirme. Çukurova Araştırmalar Dergisi, 2 (2), 32-38.
5. Çoksolmaz, E. (2022). Anadolu Antik Stadionlarında Yönlendirme. Amisos, 7 (13), 368-377.
6. Çoksolmaz, E. (2023). Anadolu’da Roma Döneminde Tiyatro ve Stadion İlişkisi. Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
7. Decker, W. (1995). Sport in Der Griechischen Antike: Vom Minoischen Wettkampf Bis Zu Den Olympischen Spielen. München, 159-169.
8. Dervişoğlu, N. ve Erhan, F. (2018). Magarsos Kazısı 2016 Yılı Çalışmaları. 39. Kazı Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, 45-57.

9. Dikmen, Ç. B. ve Toruk, F. (2017). Magarsos Antik Kenti Anıtsal Yapılarının Korunmasına Yönelik Öneriler. Researcher: Social Science Studies, 5 (9), 41-64.
10. Durukan, M. (2017). Yeni Veriler Işığında Magarsos, Mallos ve Antiokheia ad Pyramos Problemi. Olba XXV, 345-381.
11. Durm, J. (1892). Handbuch der Architektur (Theil 2, Die Baustile, Bd. 1). Die Baukunst der Griechen, Darmstadt.
12. Erhan, F. ve Gülşen, F. (2016). Magarsos Kazısı 2013-2015. 37. Kazı Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, 175-190.
13. Erhan, F. (2017). Magarsos Kazısı 201., 38. Kazı Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, 427-442.
14. Erhan, F. ve Dervişoğlu, N. (2019) Magarsos Kazısı 2017 Yılı Çalışmaları. 40. Kazı Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, 97- 110.
15. Erhan, F. ve Dervişoğlu, N. (2020). Magarsos Kazısı 2018 Yılı Çalışmaları. 41. Kazı Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, 147-158.
16. Erhan, F. ve Dervişoğlu, N. (2022). Magarsos Kazısı 2019 Yılı Çalışmaları, 2019-2020 Kazı Çalışmaları, 2. Cilt, 163-172.
17. Erhan, F., Yaşar, O., Özerol, M. E., İnci, D., Toprak, B., Aydoğdu, N., Çirkin, A., Öztürk, H. A. M. (2024). Magarsos Kazısı 2022 Yılı Çalışmaları. 43. Kazı Sonuçları Toplantısı, 5. Cilt, 125-141
18. Erhan, F., Çoksolmaz, E., Özerol, M. E., Çakan, Z., İnci, D., Çirkin, A., Öztürk, H. A. M., Oymak, A., Şimşek, E. (2025).
19. Magarsos Kazısı 2023 Yılı Çalışmaları. 44. Kazı Sonuçları Toplantısı, 6. Cilt, 531-547.
20. Gerkan, A. V. (1924). Das Stadion, Milet Band II, Jahrbuch für Kunstwissenschaft, (1924/1925), Berlin.
21. Gough, M. (1952). Anazarbos. Anatololian Studies Vol 2, 85-150.
22. Gialanella, C. ve Romano, S. (2022). Lo Stadio Di Antonino Pio E Gli Eusebeia. Essere Sempre Il Mıglıore, Concorsi E Gare Nella Napoli Antica, F. Rausa (Ed.), Napoli, 225-241.
23. Heberdey, R. ve Wilhelm, A. (1896). Reisen in Kilikien. Ausgeführt 1891 und 1892 im Auftrage der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Wien.
24. Hild, F. ve Hellenkemper, H. (1990). Tabula Imperii Beyzantine 5 Kilikien und Isaurien Teil 1, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. Wien, 335-336.
25. Humann, C. ve Dörpfeld, W. (1893) Ausgrabungen in Tralles, Athener Mitteilungen 18, Taf. XII-XII, 395-413. Humphrey, J. (1996). Amphitheatrical' Hippo-Stadia, in Caesarea Maritima. A Retrospective after Two Millennia (ed. A. Raban and K. G. Holum). Leiden, New York, Kaln: Brill, 121-29.
26. Korkut, T. (2016). Tlos 2014 Kazı Etkinlikleri. 37. Kazı Sonuçları Toplantısı, 1.Cilt, 399 – 417.
27. Krinzinger, F. and Reiter, W. (1993). Archäologische Forschungen in Hierapolis-Kastabala. In Die Epigraphische und Altertums kundliche Erforschung Kleinasiens, 100 Jahre Kleinasiatische Kommission der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Akten des Symposiums, 23–25 October 1990, Ergänzungsbande zu den Tituli Asiae Minoris 14. Vienna, 269–81.
28. Lanckoronski, K. G. V. (2005). Pampyhylia ve Pisidia Kentleri. Pamphylia, 1. Cilt, (Çev: S. Bulgurlu Gün), İstanbul: AKMED Yayınları.
29. Lanckoronski, K. G. V. (2015). Pamphylia ve Pisidia Kentleri, Pisidia, 2. Cilt, (Çev: S. Bulgurlu Gün), İstanbul.
30. Leake, W. M. (1824). Journal of a Tour in Asia Minor with Comparative Remarks on the Ancient and Modern Geography of That Country. Cambridge University Press.
31. Lucianus, Aleksander The Oracle Monger, http://www.sacred- texts.com/cla/luc/wl2/wl218. Erişim tarihi 23.10.2016.
32. Machatschek, A. (1977). Baugeschichtliche Forschungen In Selge (Pisidien), Forschungen und Berichte. Bd. 18, Archäologische Beiträge.
33. Mechikoff, R., Rieger, B. ve Trakadas, A. (2011). Alexandria Troas Stadium Survey: Report on The First Campaign. Studien Zum Antiken Kleinasien VII. Bonn, 181-191.
34. Niewöhner, P. (2016). Miletos/Balat, Arkaik’ten Osmanlı Dönemine kadar, Kent Planlaması ve Anıtlar. İstanbul.
35. Posamentir, R. ve Sayar, M. H. (2006) Anazarbos- Ein Zwischenbericht Aus Der Metrepole Des Ebenen Kilikien. IstMitt 56.
36. Roos, P. (1991). On the Connection Between Theatre and Stadium in Anatolian Cities. Arkeoloji Dergisi Özel Sayı I, Erol Atalay Memorial, 165-169.
37. Rosenbauer, R. Ve Sayar, M. H. (2011). Die Siedlungsmauer am Kap Karataş. Ein Indiz für die Stadtneugründung von Antiochia am Pyramos an der Stelle von Magarsos?, Hellenismus in Der Kilikia Pedias, Byzas 14, A. Hoffmann, R. Posamentir – M.H. Sayar (Eds), Veröffentlichungen de Deutschen Archaologischen Instuts Istanbul, Ege Yayınları, 155 -175.
38. Salmeri, G. ve D’agata, A. L. (2012). Cilicia Survey. 29. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 167-169.
39. Sayar, M. H., Siewert, P. ve Taeuber, H. (1993). Doğu Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi – Coğrafya Araştırmaları 1991. 10. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 175 – 197.
40. Sayar, M.H. (2000). Çukurova’nın Kutsal Kenti Kastabala. Arkeoloji ve Sanat Dergisi, 99, 2-14.
41. Sayar, M. H. (2002). Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi – Coğrafya Araştırmaları 2000. 19. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2.cilt, 111-127.
42. Sayar, M. H. (2008). Kilikya Yüzey Araştırmaları 2006. 25. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, 277-292.
43. Sayar, M.H. ve Ercan, P. (2009) Kilikya Yüzey Araştırmaları 2007. 26. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 1. Cilt, 75-84.
44. Sayar, M. H. ve Öztürk, İ.G. (2010). İstanbul Üniversitesi, Adana, Osmaniye, Hatay ve Mersin İlleri 2008 Yılı Eskiçağ Yerleşim Arkeolojisi ve Tarihi Coğrafya Araştırmaları. 27. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 1. Cilt, 454-455.
45. Seton-Williams, M. V. (1954) Cilician Survey, Anatolian Studies, Vol. 4, 121-174.
46. Strabon. (2005). Geographika. Antik Anadolu Coğrafyası, Kitap XII, XIII, XIV (Çev. Adnan Pekman). İstanbul: Arkeoloji ve Sanat.
47. Şimşek, C. (2005) Laodikeia Stadionu, Kent ve Sanat Dergisi (6), 30-34.
48. Şimşek, C. (2007). Laodikeia ad Lycum. İstanbul: Ege Yayınları.
49. Uzunaslan, A. (2010). Mimari Tipoloji ve Fonksiyon Açısından Aphrodisias Stadyumu. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (21), 11- 42.
50. Üyümez. M., Kienlin, A. V., Summerer, L. ve Ivantschik, A. (2009). 2008 Yılı Kelainai – Apameia Kibotos Çalışmaları. 27. Araştırma Sonuçları Toplantıları (1), 37-52.
51. Yüksel, E. ve Yüksel, A. (2014). Adana İli Karataş İlçesi Dörtdirekli Mevkii – Magarsos Antik Kenti, I ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanları Koruma Amaçlı İmar Planları Revizyonu ve Kentsel Tasarım Projesi Araştırma Raporları, Arkeoloji Raporu. Adana.
52. Welch, K. (1998). The Stadium at Aphrodisias. American Journal of Archaeology, 102 (3), 547-569.
53. İnternet Kaynakları
54. https://earth.google.com
55. https://laodikeia.pau.edu.tr
56. https://www.wildwinds.com