Erkeklerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi: Kesitsel Bir Anket Çalışması

Öz

Bu çalışmada, erkeklerin toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik tutumları ve bu tutumları etkileyen faktörler araştırılmıştır. Türkiye'nin Güney Akdeniz bölgesinde yer alan bir il merkezinde yaşayan 417 erkek katılımcı, çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler, “Erkeklerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Tutumu Ölçeği” (ETCE) aracılığıyla toplanmış, analizde T testi, Anova, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, post-hoc testler ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Katılımcıların ortalama yaşı 33.49± 12.76 olup, %63.8'inin eğitim durumu lisans seviyesindedir. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik tutumları orta düzeyin üzerindedir. Katılımcıların yaş ve medeni durumlarına göre farklılıklar gözlemlenmiş; daha genç yaşta olan ve bekar erkeklerin toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin daha olumlu tutumlara sahip oldukları saptanmıştır. Eğitim düzeyinin, aile içi şiddet konusundaki toplumsal cinsiyet temelli tutumlar üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmakla birlikte, bu ilişkinin doğrusal bir biçimde seyretmediği görülmüştür. Öte yandan, sosyo-ekonomik düzeyi daha yüksek olan erkek katılımcıların aile içi şiddete ilişkin eşitlikçi tutumlarının daha düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, toplumsal cinsiyet eşitliğinin yaygınlaştırılması amacıyla eğitim kurumları, medya, sosyal medya platformları ve sivil toplum kuruluşlarının aktif rol oynaması gerektiği düşünülmektedir. Bu tür çok yönlü müdahalelerin, kadınların refahının artırılması, sağlıklı ve sürdürülebilir toplum yapılarının oluşturulması ve dolaylı olarak ülkelerin ekonomik gelişimine katkı sağlaması bakımından önem taşıdığı değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Toplumsal Cinsiyet
• Erkek
• Tutum
• Eşitlik

Determination of Men's Attitudes Towards Gender Equality: A Cross-Sectional Survey Study

Öz

This study explores how men’s attitudes toward gender equality are shaped by societal norms and identifies the factors influencing these attitudes. The study involved 417 male participants from a city in the Southern Mediterranean region of Turkey. Data were collected using the Gender Equitable Men Scale (GEMS), and analyzed through various statistical methods including T tests, ANOVA, Mann-Whitney U tests, Kruskal-Wallis H tests, post-hoc tests, and Spearman correlation analysis. The participants had a mean age of 33.49 ± 12.76 years, with 63.8% holding a bachelor’s degree. Findings revealed that men’s attitudes toward gender equality were generally above average. Significant differences were observed based on age and marital status, with younger and single men displaying more positive attitudes toward gender equality. Educational level was found to have a significant, but non-linear, effect on gender-based attitudes toward domestic violence. Additionally, men with higher socioeconomic status were found to hold less egalitarian views regarding domestic violence. The study suggests that educational institutions, the media, social media platforms, and non-governmental organizations should play an active role in promoting gender equality. Such comprehensive efforts are seen as crucial for improving women’s well-being, fostering healthy and sustainable societies, and indirectly contributing to the economic development of nations.

Anahtar Kelimeler

• Gender
• Men
• Attitudes
• Equality

Kaynakça

1. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Hacettepe Üniversitesi, (2014). “Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet araştırması”, Erişim adresi http://www.hips.hacettepe. edu.tr/KKSA-TRAnaRaporKitap26Mart.pdf.
2. Akkuş, S., & Yıldırım, Ş. (2018). Erkeklerin kadına yönelik fiziksel şiddet uygulamasına etki eden faktörlerin incelenmesi, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(4), 1368-1388. https://doi.org/10.21547/jss.408090.
3. Aydın, A. (2017). Egemen erkekliklerin toplumsal cinsiyet temelli kadına yönelik.ev içi şiddet üzerinden inşası. Ulakbilge - Sosyal Bilimler Dergisi, 5(19), 2245-2259.
4. Bağlan, D., & Esencan, T.Y. (2025). Examining men's attitudes toward family planning in Istanbul, Turkey. BMC Public Health, 25(1),1150. https://doi.org/10.1186/s12889-025-22402-2.
5. Bardakçı, Ş., & Oğlak, S. (2022). Gender gap ındex and Turkey. Turkish Journal of Social Policy, 3(1),71-90.
6. Bird, S.R. (1996). Welcome to the men’s club: Homosociality and the maintenance of hegemonic masculinity. Gender & Society, 10(2), 120-132. https://doi.org/10.1177/089124396010002002.
7. Can, İ., & Girgin Büyükbayraktar, Ç. (2018). Men's attitudes related to gender roles. Selcuk Unıversıty Journal of Faculty of Letters, 39,355-372. http://dx.doi.org/10.21497/sefad.443531.
8. Camussi, E., Meneghetti, D., Rella, R., Sbarra, M.L., Calegari, E., Sassi, C., & Annovazzi, C. (2023). Life design facing the fertility gap: promoting gender equity to give women and men the freedom of a mindful life planning. Frontiers in Psychology, 14,1176663. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1176663.

9. CEDAW Committee. (2021). Concluding observations on the eighth periodic report of Turkey. United Nations. Erişim adresi https://docs.un.org/en/CEDAW/C/TUR/8.
10. Cerdán-Torregrosa, A., Sanz-Barbero, B., La Parra-Casado, D., & Vives-Cases, C. (2025). Areas for action to promote positive forms of masculinities in preventing violence against women: a concept mapping study in Spain. International Journal for Equity in Health, 24(1),18. https://doi.org/10.1186/s12939-025-02385-7.
11. Chen, Y., & Zhang, X. (2024). Gender differences in relation of gender role attitudes and happiness-a mixed-methods research from China. Frontiers in Psychology,15,1419942. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1419942.
12. Ciaffoni, S., Rubini, M., & Moscatelli, S. (2024). Turning ingroup wounds into bonds: perceptions of gender inequalities predict attitudes toward other minorities. Frontiers in Psychology, 14,1327262. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1327262.
13. Connell, R.W. (1987). Gender and power: society, the person and sexual politics. Palo Alta: University of California Press
14. Connell, R.W., & Messerschmidt, J. (2005). Hegemonic masculinity: rethinking the concept. Gender & Society. 19(6),829–859.
15. Coşkun, S. (2020). Evli bireylerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ile evlilikte kadına yönelik şiddet ilişkisinin belirlenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 6(74),5245-5262.
16. Courtenay, W. H. (2000). Constructions of masculinity and their influence on men’s well-being: A theory of gender and health. Social Science & Medicine, 50, 1385-1401.
17. Çiçek, B., & Çopur, Z. (2018). Bireylerin kadınların çalışmasına ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. International Journal of Eurasian Education and Culture, 4,1-21.
18. Demir Dikmen, R., Baltacı Yıldız, E.A., & Şahin, A. (2022). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik tutumlarının bazı sosyodemografik özellikleri bakımından incelenmesi. Journal of Socıal and Analytıcal Health, 2(3),262-268.
19. Du, H., Xiao, Y., & Zhao, L. (2021). Education and gender role attitudes. Journal of Population Economics, 34(2),475-513. https://doi.org/10.1007/s00148-020-00793-.
20. Endut, N., Bagheri, R., Azmawati, A.A., Hashim, I., Selamat, N.H., & Mohajer, L. (2020). Factors ınfluencing Malaysian men's perceptions of gender equity in family planning. Malaysian Family Physician, 15(3),43-53.
21. Eray, Ç., & Üçışık Erbilen, S. (2021). Genç yetişkin bireylerin toplumsal cinsiyet rolleri ile ilgili tutumları: Kuzey Kıbrıs Gazimağusa İlçesi Örneği. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 415-435. https://doi.org/10.47525/ulasbid.867133.
22. Eze, II., Mbachu, C.O., Nwankpa, O., & Onwujekwe, O. (2025). Determinants of young people's gender norm attitudes related to rights and equity in Southeast Nigeria. Archives of Public Health, 83(1),65. https://doi.org/10.1186/s13690-025-01550-2.
23. Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods. 39(2),175-91. https://doi.org/10.3758/bf03193146. PMID: 17695343.
24. Gopalakrishnan, L., El Ayadi, A., & Diamond-Smith, N. (2024). The role of community-level men's and women's inequitable gender norms on women's empowerment in India: A multilevel analysis using India's National Family Health Survey-5. PLoS One, 19(12), e0312465. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0312465.
25. Greene, M.E., Heilman, B., Barker, G., Rakshit, D., & Gupta, T. (2022). International Men & Gender Equality Survey: A global report in 15 headlines. Equimundo, editor. Washington, DC.
26. Heise, L., Greene, M.E., Opper, N., Stavropoulou, M., Harper, C., Nascimento, M., & Zewdie, D. (2019). Gender inequality and restrictive gender norms: framing the challenges to health. The Lancet, 393(10189),2440–54. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)30652-X.
27. How men and boys can push for gender equality, 23 September 2024, Erişim adresi https://www.unwomen.org/en/articles/explainer/how-men-and-boys-can-push-for-gender-equality.
28. Jewkes, R., Morrell, R., Hearn, J., Lundqvist, E., Blackbeard, D., Lindegger, G., Quayle, M., Sikweyiya, Y., & Gottzén, L. (2015). Hegemonic masculinity: combining theory and practice in gender interventions. Culture, Health & Sexuality, 17 Suppl 2(sup2), 112-27. https://doi.org/10.1080/13691058.2015.1085094.
29. Jha, S.S., Dasgupta, A., Paul, B., Ghosh, P., & Biswas, A. (2020). Attitude and perception of gender equity among students and teachers of a rural school in West Bengal: A mixed-method approach. Journal of Education and Health Promotion, 9,330. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_597_20.
30. Johri, M. (2023). From hegemony to ınclusivity: Perspectives on models of masculinity by R.W. Connell and Greg Anderson. International journal of english, literature and social science, 8(4),191–196. https://doi.org/10.22161/ijels.84.31.
31. Keleş, E., Yılmazel, G., & Aydın Avci, İ. (2021). Gender role attitudes among male workers in a university. Journal of Samsun Health Sciences, 6(2),271-283. https://doi.org/10.47115/jshs.929889.
32. Kerkez, M., Argun, D., Güneş, Ş., Tunç, F., Katar, H., Akçınar, G., Erdoğan, D., Çevik, M., & Kaçar, K. (2023). Genç yetişkin bireylerin toplumsal cinsiyete ilişkin tutumları. International Conference on Engineering, Natural and Social Sciences, 1, 700–705.
33. Levtov, R. G., Barker, G., Contreras-Urbina, M., Heilman, B., & Verma, R. (2014). Pathways to gender-equitable men: Findings from the International men and gender equality survey in eight countries. Men and Masculinities, 17(5), 467-501. https://doi.org/10.1177/1097184X14558234.
34. Lusey, H., San Sebastian, M., Christianson, M., & Edin, K.E. (2017). Factors associated with gender equality among church-going young men in Kinshasa, Democratic Republic of Congo: a cross-sectional study. International Journal for Equity in Health, 16(1),213. https://doi.org/10.1186/s12939-017-0707-7.
35. Mašát M. (2024). Édouard Louis´s novel the end of eddy: A representation of hegemonic masculinity? F1000Res. 13, 612. https://doi.org/10.12688/f1000research.151852.2.
36. Mejía-Guevara, I., Cislaghi, B., & Darmstadt, G.L. (2021). Men's attitude towards contraception and sexuality, women's empowerment, and demand satisfied for family planning in India. Frontiers in Sociology, 6,689980. https://doi.org/10.3389/fsoc.2021.689980.
37. Mishra, A., Nanda, P., Speizer, I.S., Calhoun, L.M., Zimmerman, A., & Bhardwaj, R. (2014). Men's attitudes on gender equality and their contraceptive use in Uttar Pradesh India. Reproductive Health. 11, 41. https://doi.org/10.1186/1742-4755-11-41.
38. Newman, K.S. (2013). Adolescent culture and the tragedy of rampage shootings. In Bockler, N., Seeger, T., Sitzer P., & Heitmeyer, W. (Eds.), School shootings (pp. 55-77). New York, NY: Springer.
39. Oliffe, J.L., Han, C.S., Sta. Maria, E., Lohan, M., Howard, T., Stewart, D., & MacMillan, H. (2014). Gay men and intimate partner violence: A gender analysis. Sociology of Health & Illness, 36, 564-579.
40. Özmete, E., & Zubaroğlu Yanardağ, M. (2016). Erkeklerin bakış açısıyla toplumsal cinsiyet rolleri kadın ve erkek olmanın değeri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(1), 91-107.
41. Özveren, D.A., & Dama, N. (2022). Current Situation Perception of Gender Inequality in Turkey. Journal of Labour Relations, 13(1),107-122.
42. Pradhan, M.R., & De, P. (2024). Men’s attitude towards wife-beating: understanding the pattern and trend in India. BMC Public Health, 24,331. https://doi.org/10.1186/s12889-024-17782-w.
43. Pulerwitz, J., & Barker, G. (2008). Measuring attitudes toward gender norms among young men in Brazil development and psychometric evaluation of the GEM scale. Men and Masculinities, C/S. 10(3), 322-338.
44. Salvador Casara, B.G., Lucarini, A., Knowles, E.D., & Suitner, C. (2024). Unveiling gender inequality in the US: Testing validity of a state-level measure of gender inequality and its relationship with feminist online collective action on Twitter. PLoS One, 19(7), e0306121. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0306121.
45. Schwalbe, M. (1992). Male supremacy and the narrowing of the moral self. Berkeley Journal of Sociology,37,29-54. Schwartz-Salazar, S., García-Sánchez, E., Martínez, R., & Rodríguez-Bailón, R. (2024). Development and validation of the Multidimensional Gender Inequality Perception Scale (MuGIPS). PLoS One, 19(4), e0301755. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0301755.
46. Sığın, A., & Canatan, A. (2018). Connell’ın “erkeklikler” teorisinde işbirlikçi erkek, madun erkek ve marjinal erkek: Hegemonik erkekliğin kavramsal hegemonyası. The Journal of Social Sciences,32,163-175.
47. Sonkaya, Z.İ., & Öcal, N.Ü. (2024). Young people’s attitudes toward marriage, gender roles, and related factors. BMC Public Health, 24, 3347. https://doi.org/10.1186/s12889-024-20904-z.
48. Sungur Taşdemir, Z., Karakuş Yetgin, M., & Karakuş, M. (2022). The attitudes of university students towards dating violence within the context of gender equality. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 5(2), 295-323.
49. Şahin, H., & Eryılmaz, R. (2023). Kadının güçlendirilmesi üzerinde sosyo-demografik faktörlerin etkisinin incelenmesi, Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(3), 2478-2493.
50. Triulzi, I., Orlando, S., Palla, I., Mthiko, B., Nyondo-Mipando, A.L., Mamary, S.H., Playster, T.B., Ciccacci, F., Marazzi, C.M., & Turchetti, G. (2024). Determinants of gender-equitable attitudes among adult men in a health education program: a cross-sectional study in Southern Malawi. BMC Public Health, 24(1),3582. https://doi.org/10.1186/s12889-024-21170-9.
51. Uçan, G., & Baydur, H. (2016). Reliability and validity studıes of the Gender Equıtable Men Scale ın Turkısh men. The Journal of Academic Social Science Studies, 47,289-308. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS3495.
52. Tekkanat, S.S., & Özkara, A.N. (2025). Küresel cinsiyet açıklığı endeksi perspektifinden kadınların güçlendirilmesi: İzlanda ve Türkiye Karşılaştırması. TESAM Akademi Dergisi, 12(1),387-425. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.1578024.
53. The Global Gender Gap, 2024. Erişim adresi https://www.weforum.org/publications/global-gender-gap-report-2024/. UNDP (2022). Türkiye’nin toplumsal cinsiyet esitliği performansi, Erişim adresi https://www.undp.org/tr/turkiye. West C., & Zimmerman, D.H. (1987). Doing Gender. Gender and Society, 1(2),125-151.
54. Yıldırım, F., & Gül, H. (2021). Uluslararası kalkınma politikaları ve kadınların güçlendirilmesi üzerine bir değerlendirme. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 679-695.