BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

Mehtap Yeşilorman; Firdevs Koç

doi:10.18069/fusbed.72486

BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

Öz

Teknoloji ile toplum, tarih boyunca daima birbirleriyle etkileşim halinde olmuşlardır. İkisi arasındaki bu karşılıklı etkileşim, dünyadaki önemli birtakım değişmelere öncülük etmiştir. Toplumda üretilen her yeni teknoloji Tarım Devrimi, Sanayi Devrimi ve Bilişim Devrimi gibi yeni bir devrimi beraberinde getirmiştir. Dünyada en son gerçekleşen Bilişim Devrimi, bilgi ve iletişim teknolojilerinde (BİT) meydana gelen gelişmeler sonucunda ortaya çıkmıştır. Bilişim Devrimiyle birlikte modern toplum yapısı da değişikliğe uğrayarak bilgi toplumuna dönüşmüştür. Bu nedenle, bilişim teknolojileri bilgi toplumuna geçişte temel etken olarak algılanmaya başlamıştır. İşte bu araştırmada bilgi toplumunun inşasında bilgi ve iletişim teknolojilerinin rolü tartışılmaktadır. Çalışma, bilgi toplumunun doğuşunu konu alan sanayi-ötesi toplum teorileri üzerinde literatür incelemesi ve değerlendirmesine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Bu teorik analizin sonuçlarına göre, bilgi toplumunun inşasının sadece teknolojik etkenlerle açıklanmayacak ölçüde karmaşık bir toplumsal süreç olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları kapsamında bilgi toplumunun, bilgi teknolojileriyle toplum arasındaki karşılık etkileşimin sonucunda doğduğunu öne süren araştırma varsayımı doğrulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sanayi Ötesi Toplum, Bilgi Toplumu, Bilgi Çağı, Bilişim Devrimi, Bilgi ve İletişim Teknolojileri

Kaynakça

ALPASLAN, Sümeyra ve KUTANİS, Rana Özen (2007), “Sanayi ve Bilgi Toplumu Yönetim Metaforlarının Karşılaştırılması, Akademik İncelemeler, Cilt: 2, Sayı: 2, ss: 49–71.
AYDIN, Emin Sadık (2007), Üçüncü Nesil Mobil Telekomünikasyon Hizmetleri: Dünya Uygulamaları ve Türkiye İçin Politika Önerisi, Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Uzmanlık Tezi, Yayın No: 2740.
AYDINLI, H. İbrahim (2004), “Sosyo-Ekonomik Dönüşüm Süreci (Post-Frodizm) ve Sanayi Ötesi Yaklaşımlar”, Kamu-İş, Cilt: 7, S: 4, ss.1–20.
BELL, Daniel (1999), The Coming of Post Industrial Society: A Venture in Social Forecasting, New York: Basic Books.
CASTELLS, Manuel (1997), The Rise of Network Society, USA-UK: Blackwell Publishers.
CİVELEK, Furkan (2010), Yeni Nesil Şebekelerin Telekomünikasyon Sektöründe Düzenlemelere Etkileri, Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bilgi Toplumu Dairesi Planlama Uzmanlığı Tezi.
ÇALIK, Deniz ve ÇINAR, Özge Pelin (2009), “Geçmişten Günümüze Bilgi Yaklaşımları Bilgi Toplumu ve İnternet”, XIV. Türkiye'de İnternet Konferansı, 12–13 Aralık 2009, Bilgi Üniversitesi, İstanbul (http://inet-tr.org.tr/inetconf14/bildiri/72.pdf, Erişim Tarihi: 11.01.2013)
ÇELEBİ, Nilgün (2001), Sosyoloji ve Metodoloji Yazıları, Ankara: Anı Yayıncılık

ÇELİK, Ahmet (1998), “Bilgi Toplumu Üzerine Bazı Notlar”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 1, ss. 53–59.
DİKKAYA, Mehmet ve ÖZYAKIŞIR, Deniz (2006), “Küreselleşme ve Bilgi Toplumu: Eğitimin Küreselleşmesi ve Neo-Liberal Politikaların Etkileri”, Uluslararası İlişkiler, Cilt: 3, Sayı: 9, (Bahar), ss. 151–172.
DPT (2006), Bilgi Toplumu Stratejisi (2006–2010), Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yayın No: DPT: 2699.
DRUCKER, Peter (1993), Kapitalist Ötesi Toplum, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
FREYER, Hans (1963), Sosyolojiye Giriş (Çeviren: N. Abadan), Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
GERAY, Haluk (1997), “İletişim, Bilgi Toplumu ve Küreselleşme”, Işık Kansu (Yay. Haz.) Emperyalizmin Yeni Masalı: Küreselleşme içinde (34–45), Ankara: İmge Yayınları.
GÜL, Hasan ve ŞAHİN, Kübra (2011), “Bilgi Toplumunda Yeni Bir Liderlik Yaklaşımı Olarak Transformasyonel Liderlik ve Kamu Çalışanlarının Transformasyonel Liderlik Algısı, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 25, ss: 237–249.
HEADRICK, D. R. (2002), Enformasyon Çağı: Akıl ve Devrim Çağında Bilgi Teknolojileri 1700– 1850 (Çev: Zülâl Kılıç), İstanbul: Kitap Yayınevi.
İÇYER, Abdurrahman (2010), Marka Kent Oluşturma Açısından Stratejik Kent Yönetimi, Karaman: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. KAYMAKÇI, Oğuz (2006),
“Yeni Ekonomi: ‘Rekabet, Piyasa ve AR-GE”, ss:1-40.
(http://web.sakarya.edu.tr/~kaymakci/makale/yeniekonomikrekabet.pdf, Erişim Tarihi: 10.01.2013).
KOCACIK, Faruk (2003), “Bilgi Toplumu ve Türkiye”, C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 27, No:1 (Mayıs), ss. 1–10.
KUBAN, Baha ve İŞEVİ, Semih (2001), “Küreselleşme, Bilgi Toplumu ve Demokrasi; Enformasyon Çağında Yetişkinler İçin Masallar”, Türkiye Kütüphanecilik Derneği ’21. Yüzyıla Girerken Enformasyon Olgusu’ Sempozyumu, Hatay.
(http://www.inovasyon.org/pdf/bkantakya.pdf, Erişim Tarihi: 10.01.2013).
MASUDA, Yoneji (1983), The Information Society: As Post-Industrial Society, Bethesda: World Future Society, USA.
MCLUHAN, Marshall (1962), “The Medium is the Message”, TheNEWMEDIAREADER, (Retrieved 07.22.2013 from http://beforebefore.net/80f/s11/media/mcluhan-medium.pdf).
__________________ (2001), Gutenberg Galaksisi. Tipografik İnsanın Oluşumu (Çeviren: Gül Çağalı Güven), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
MOWLANA, H. (1994), “Civil Society, Information Society and Islamic Society” in S. Splichal, A. Calabrese, C. Sparks (Eds.) Information Society and Civil Society: Contemporary Perspective on the Changing World Order, pp. 208–232, West Lafeyette: Burdue University Press.
NAİR, Güney (2009), “Sanayi Toplumu’ndan Bilgi Toplumu’na, Homo Economicus’tan Homo Technologicus’a”, Toplumsal Dönüşümler ve Sosyolojik Yaklaşımlar, VI. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiriler Kitabı, ss.309–328, 1–3 Ekim 2009, Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
NUMANOĞLU, Gülcan (1999), “Bilgi Toplumu-Eğitim-Yeni Kimlikler-I Bilgi Toplumu ve Eğitime Yansımalar”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, Cilt: 32, Sayı: 1, ss: 331–339 (http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/40/127/901.pdf, Erişim Tarihi: 12.01.2013).
SARIGÖZ, Okan (2012), “Bilgi Toplumunun Eleştirisi ve Türkiye’de Modern Eğitimin Gerçekleştiremedikleri”, Electronic Journal of Vocational Colleges, Volume:2, Issue: 1, pp: 72–84.
ŞAN, Mustafa Kemal ve HİRA, İsmail (2013), “Sanayi Sonrası Toplum Kuramları”, ss.1-18, (http://www.elelebizbize.com/ekutuphane/mustafakemalsan/Sanayi_Sonrasi_Toplum%20Kuramlari.pdf, Erişim Tarihi: 17.08.2013).
ŞANLISOY, Selim (1999), “Bilgi Toplumunda Ortaya Çıkabilecek Sorunlar”, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 2, ss: 169–184.
ŞEKER, Tülay Bektaş (2005), “Bilgi Teknolojilerindeki Gelişmeler Çerçevesinde Bilgiye Erişimin Yeni Boyutları, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 13, ss: 377–391.
TOFFLER, Alvin (1970), Future Shock, New York: Bantam Books.
______________ (1980), The Third Way, New York: Bantam Books.
TONTA, Yaşar and KÜÇÜK, Mehmet Emin (2005), “Main Dynamics of the Transition from Industrial Society to Information Society” in Erdinç, Ali, (Ed.) Proceedings of the Third International Symposium on “Society, Governance, Management and Leadership Approaches in the Light of the Technological Developments and the Information Age” May 12-13, 2005, İstanbul, pp. 3–16 (The Turkish General Staff Directorate of Military History, Strategic Studies and Inspection Publications).
TÖRENLİ, N. (2005), E-Devletin Ekonomi-Politiğine Giriş: Kullanıcı Dostu Ortamlarda “Sanallaşan” Kamu Hizmetleri, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Sayı: 60–1(Mart), ss. 191–224.
TÜBİTAK (2002), Bilgi Toplumu Politikaları Üzerine Bir Değerlendirme (Dünya ve Türkiye), Ankara: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Yayını.
WEBSTER, F. (1996), The Information Society: Conceptions, and Critique in Allen Kert (Ed.), Encyclopedia of Library and Information Science, Volume: 58, Supp. 21, pp. 74–112, New York: Marcel Dekker.
YALÇINKAYA, Timuçin ve ÖZSOY, Esin (2003), “Risk Toplumu: Bilgi Toplumunun Evriminde Yeni Boyut”, II. Uluslararası Bilgi, Ekonomi ve Yönetim Kongresi, Kocaeli Üniversitesi İİBF, Kocaeli, ss: 1– 10.(http://kisi.deu.edu.tr/timucin.yalcinkaya/Risk%20Toplumu%20-%20Bilgi%20Toplumunun%20 Evriminde%20Yeni%20Boyut.doc, Erişim Tarihi: 13.01.2013).
YILMAZ, Bülent (1998), “ ‘Bilgi Toplumu’: Eleştirel Bir Yaklaşım”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 15, Sayı:1, ss.147–158.
BTK, http://www.btk.gov.tr/bilgi_teknolojileri/bilgi_toplumuna_donusum/index.php, (18.07.2013).
“Bilgi ve İletişim Teknolojileri” http://www.msxlabs.org/forum/iletisim-bilimleri/79046-bilgi-ve- iletisim-teknolojileri.html, Erişim Tarihi: 18.07.2013
http://www.medyakronik.net/akademi/kuramcilar/marshall.htm, Erişim Tarihi: 18.07.2013
http://blog.adresgezgini.com/sosyal-medya-baglaminda-iletisim-kuramcilari-marshall- mcluhan/mcluhan-5301/ Erişim Tarihi: 18.07.2013

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Mehtap Yeşilorman

Firdevs Koç

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2016

Gönderilme Tarihi

31 Ocak 2016

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Cilt: 24 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18069/fusbed.72486

IZ

https://izlik.org/JA68BL66UL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yeşilorman, M., & Koç, F. (2016). BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ. Firat University Journal of Social Sciences, 24(1), 117-133. https://doi.org/10.18069/fusbed.72486

AMA

1.Yeşilorman M, Koç F. BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ. Firat University Journal of Social Sciences. 2016;24(1):117-133. doi:10.18069/fusbed.72486

Chicago

Yeşilorman, Mehtap, ve Firdevs Koç. 2016. “BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ”. Firat University Journal of Social Sciences 24 (1): 117-33. https://doi.org/10.18069/fusbed.72486.

EndNote

Yeşilorman M, Koç F (01 Ocak 2016) BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ. Firat University Journal of Social Sciences 24 1 117–133.

IEEE

[1]M. Yeşilorman ve F. Koç, “BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ”, Firat University Journal of Social Sciences, c. 24, sy 1, ss. 117–133, Oca. 2016, doi: 10.18069/fusbed.72486.

ISNAD

Yeşilorman, Mehtap - Koç, Firdevs. “BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ”. Firat University Journal of Social Sciences 24/1 (01 Ocak 2016): 117-133. https://doi.org/10.18069/fusbed.72486.

JAMA

1.Yeşilorman M, Koç F. BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ. Firat University Journal of Social Sciences. 2016;24:117–133.

MLA

Yeşilorman, Mehtap, ve Firdevs Koç. “BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ”. Firat University Journal of Social Sciences, c. 24, sy 1, Ocak 2016, ss. 117-33, doi:10.18069/fusbed.72486.

Vancouver

1.Mehtap Yeşilorman, Firdevs Koç. BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ. Firat University Journal of Social Sciences. 01 Ocak 2016;24(1):117-33. doi:10.18069/fusbed.72486

Cited By

Dijital Ekonomi ve Dijital Ekonomi Göstergelerinin Sürdürülebilir Kalkınma Üzerindeki Etkisi: AB Ülkeleri Örneği

Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi

https://doi.org/10.33712/mana.958754

ÖĞRETMEN ADAYLARININ BİLGİ, MEDYA VE TEKNOLOJİ BECERİLERİ İLE UZAKTAN EĞİTİME YÖNELİK GÖRÜŞLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Milli Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.37669/milliegitim.893659

The Impact of Teaching the Lives of Scientists in a Mobile Augmented Reality Environment on Students’ Success and Opinions

International Journal of Human–Computer Interaction

https://doi.org/10.1080/10447318.2024.2351720

MENA ÜLKELERİNDE ENFLASYONUN GÖLGESİNDE KARBON EMİSYONLARININ İNCELENMESİ: PANEL VERİ ANALİZİ (2000–2023)

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1696947

Tarım Devrimi’nden Yapay Zekaya Bilginin Toplumsallığı Bağlamında Sanayi 4.0 ve Bilgi Toplumu Tartışmaları

Politik Ekonomik Kuram

https://doi.org/10.30586/pek.1645266

Yapay Zekâ ile Elde Edilen Bilginin Niteliği Üzerine Bir Değerlendirme: Epistemolojik Hegemonya Bağlamında ChatGPT ve DeepSeek Örneği

AJIT-e: Academic Journal of Information Technology

https://doi.org/10.5824/ajite.2025.04.004.x

BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

BİLGİ TOPLUMUNUN TEKNOLOJİK TEMELLERİ ÜZERİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Dijital Ekonomi ve Dijital Ekonomi Göstergelerinin Sürdürülebilir Kalkınma Üzerindeki Etkisi: AB Ülkeleri Örneği

ÖĞRETMEN ADAYLARININ BİLGİ, MEDYA VE TEKNOLOJİ BECERİLERİ İLE UZAKTAN EĞİTİME YÖNELİK GÖRÜŞLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Tüketimin Toplumsallığı: Ekonomi-Kültür Etkileşimi Kapsamında Bir Bakış

TEKNOLOJİK DEĞİŞİM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİN GELİŞİMİYLE DİJİTAL PAZARLAMANIN DOĞUŞU

A Discussion On The Effects Of Blockchain Technology Within The Context Of Sustainable Development

Postmodernizm ve Postendüstriyalizmin Gölgesinde Toplum ve Bilim

Malul Sayılmayan Gazilerin Yaşadıkları Sorunlar ve Sosyal Destekleri

BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNDE YAŞANAN GELİŞMELERİN İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Sosyal Bilimlerde Dijitalleşme ve Sosyal Bilgiler Öğretim Programına Yansıtılması

Teknoloji ve Toplum Birlikteliği’ni Anlamlandırmak Üzere ‘ Mitik /Felsefi /Sosyolojik Yaklaşımları’ Dikkate Almak

Biyoloji Eğitiminde Bilgisayar Destekli Öğretimin Akademik Başarıya Etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması

Eğitimin Toplumsal Yapının Değişimi Üzerine Etkisinin Araştırmacı Bir Bakış Açısından İncelenmesi

Design and development of a mobile augmented reality‐based learning environment for teaching the lives of scientists

The Impact of Teaching the Lives of Scientists in a Mobile Augmented Reality Environment on Students’ Success and Opinions

MENA ÜLKELERİNDE ENFLASYONUN GÖLGESİNDE KARBON EMİSYONLARININ İNCELENMESİ: PANEL VERİ ANALİZİ (2000–2023)

Tarım Devrimi’nden Yapay Zekaya Bilginin Toplumsallığı Bağlamında Sanayi 4.0 ve Bilgi Toplumu Tartışmaları

Yapay Zekâ ile Elde Edilen Bilginin Niteliği Üzerine Bir Değerlendirme: Epistemolojik Hegemonya Bağlamında ChatGPT ve DeepSeek Örneği